Cyfarfu Mrs Neagle â disgyblion a staff, cynrychiolwyr y Cyngor a chontractwyr yn Ysgol Gynradd Glyncoed yng Nglynebwy a'r ysgol gynradd cyfrwng Cymraeg newydd sbon, Ysgol Gymraeg Tredegar.

Adeiladwyd Ysgol Gynradd Glyncoed, sydd â 360 o leoedd, diolch i bartneriaeth rhwng Cyngor ��w����ý Gwent a Llywodraeth Cymru drwy raglen ariannu Cymunedau Dysgu Cynaliadwy. Costiodd yr ysgol £13.5 miliwn, gyda thraean wedi'i ariannu gan y Cyngor. Mae'r adeilad hefyd yn cynnwys meithrinfa dydd cyfrwng Cymraeg, a ariennir drwy Grant Cyfalaf y Cynnig Gofal Plant.

Mae Ysgol Gymraeg Tredegar yn ysgol egin â 210 o leoedd, gyda gofal plant ar yr un safle, yn Chartist Way. Costiodd yr ysgol £17 miliwn, ac fe'i hariannwyd yn llawn gan Lywodraeth Cymru. Gyda nifer y plant mewn addysg Gymraeg yn tyfu, mae'n rhan o ymrwymiad y Cyngor i gynyddu cyfleoedd i deuluoedd o fewn y fwrdeistref sirol. Mae'r ysgol wedi'i hariannu'n llawn gan Lywodraeth Cymru trwy'r Grant Cyfalaf Addysg Cyfrwng Cymraeg. Mae gan yr ysgol Ardal Gemau Aml-ddefnydd (MUGA), ardal chwarae coedwig, perllan sy'n tyfu, dolydd blodau gwyllt a man chwarae cyfagos. Mae ganddi hefyd baneli solar a phwyntiau gwefru cerbydau trydan

Dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg, Lynne Neagle:

"Mae wedi bod yn wych gweld uniongyrchol y gwaith sydd wedi'i wneud gan dimau arweinyddiaeth, staff a'r cyngor i ddarparu cyfleusterau modern wedi'u cynllunio ar gyfer dysgwyr a'r cymunedau maen nhw'n byw ynddynt. Roeddwn i'n falch iawn o weld yr amgylcheddau dysgu hyblyg yng Nglyncoed, gwell darpariaeth Anghenion Dysgu Ychwanegol a mannau wedi'u cynllunio i'w defnyddio gan y gymuned ehangach.

"Mae mor ysbrydoledig gweld dysgwyr yn ffynnu yn Ysgol Gymraeg Tredegar, yr ail ysgol gynradd cyfrwng Cymraeg yn y fwrdeistref, gyda dros £17m o fuddsoddiad gan Lywodraeth Cymru.  Rwy'n gobeithio y gall y dysgwyr fwynhau ac elwa gwirioneddol o ddysgu yn eu hysgol newydd."

Dywedodd Pennaeth Ysgol Gynradd Glyncoed, Joanne Weightman:

“Roeddem yn hynod falch o groesawu Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg i’n hysgol. Roedd yn gyfle gwych i arddangos yr amgylchedd dysgu bywiog rydym wedi’i sefydlu ar gyfer ein disgyblion, ac i rannu’r gwaith caled, y weledigaeth a’r ymroddiad sydd wedi mynd i greu amgylcheddau dysgu pwrpasol, dan do ac yn yr awyr agored. Roedd yr ymweliad yn foment arwyddocaol i gymuned ein hysgol, ac rydym yn ddiolchgar am amser, diddordeb a chefnogaeth y Gweinidog.”

Dywedodd Pennaeth Ysgol Gymraeg Bro Helyg, Janine Wardill:

“Fel Pennaeth Ysgol Gymraeg Tredegar, roeddwn i’n hynod falch o groesawu Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg i’n hysgol ac roedd yn anrhydedd. Mae’r ymweliad hwn yn adlewyrchu’r weledigaeth gref ar gyfer addysg cyfrwng Cymraeg ym Mlaenau Gwent - gweledigaeth a ddaeth yn fyw trwy ymrwymiad a chydweithrediad Llywodraeth Cymru, yr awdurdod lleol, ein llywodraethwyr, staff, rhieni a’r gymuned ehangach. Wrth i ni weld y weledigaeth gyffredin hon yn cael ei gwireddu er budd ein dysgwyr, rydym yn hynod falch o’r hyn a gyflawnwyd ac yn gyffrous am ddyfodol addysg cyfrwng Cymraeg yn yr ardal.”

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd, ��w����ý Gwent:

“Rydym wrth ein bodd yn parhau i weithio mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru i fuddsoddi yn  ystâd ysgolion yma ym Mlaenau Gwent a’i moderneiddio. Ein blaenoriaethau yw rhoi’r dechrau gorau mewn bywyd i bob plentyn, darparu amgylcheddau dysgu cynhwysol a meithringar, ac ysbrydoli dysgu gydol oes. Mae cael y cyfleusterau gorau y gallwn eu cynnig yn golygu bod gan ein plant a’n pobl ifanc y cyfleoedd y maent yn eu haeddu i ffynnu a chyrraedd eu potensial llawn.”

O indie a roc i werin a hip hop, mae yna gyfoeth o gerddoriaeth Gymraeg i'w harchwilio.

Mae gan Gymru dreftadaeth gerddorol gyfoethog, o'r anthem genedlaethol mewn gemau rygbi i restrau chwarae poblogaidd Spotify. Ar Dachwedd 27ain, 2024, gwahoddodd y Cyngor, fel rhan o'r Gronfa Ffyniant Gyffredin, Aelodau Cyngor Ysgolion Cynradd i greu anthem ar gyfer ��w����ý Gwent. Gydag arweiniad y cerddor dawnus Mei Gwynedd, fe wnaeth y plant lunio geiriau'r anthem, gan ddal hanfod eu cymuned.

Ar Ionawr 31ain, dychwelodd y plant ar gyfer sesiwn y cyngor mawreddog i ffilmio fideo cerddoriaeth unigryw. Fe wnaethon nhw berfformio gyda brwdfrydedd, gan fwynhau eu moment fel sêr pop. Roedd y diwrnod yn cynnwys perfformiad llawen o "Sosban Fach," wedi'i ganu gyda lleisiau ffyniannus a gwên llachar.

Bydd yr anthem hon yn etifeddiaeth barhaol i ysgolion, gan ddathlu ein plant a'n cymuned. Mae'n cynnig allfa greadigol a thraddodiad i drosglwyddo i genedlaethau'r dyfodol. Wrth anrhydeddu ein hanes cyfoethog, edrychwn ymlaen at ddyfodol cyffrous.

Mwynhewch y fideo llawn

Darganfyddwch rhestri chwarae cerddoriaeth Gymreig gwych yma .

"I never used to regard myself so much as a politician as a projectile discharged from the Welsh valleys... when I listen to the cacophony of harsh voices trying to intimidate, I close my eyes and listen to the silent voices of the poor."

Mae'r gwaith celf i'w weld ar wal tafarn a Llety Gwely a Brecwast y Coach and Horses yn Charles Street, Tredegar.

Ganwyd Aneurin Bevan yn 32 Charles Street, y chweched plentyn mewn teulu o ddeg – yn drist iawn dim ond chwech ohonynt a dyfodd i fod yn oedolion. Pan oedd yn wyth oed symudodd y teulu i eiddo mwy yn 7 Charles Street, ac yna sgil ymarferoldeb ac athrylith ei dad, mwynhaodd y teulu bopty nwy cyntaf ar y stryd, toiled dan do, a dŵr poeth. Wedi dweud hynny, roedd yn ymwybodol iawn nad oedd teuluoedd eraill mor ffodus, ac roedd yn dyst i dlodi a salwch a achoswyd gan dai gwael ar draws y dref.

Gwnaeth hyn, ynghyd â dylanwad ei dad a'i fentor Walter Conway, danio awydd yn y Bevan ifanc i wneud gwahaniaeth. Cafodd ei ethol yn gynrychiolydd y Glowyr (Cynrychiolydd Undeb Llafur) yn Ffederasiwn Glowyr De Cymru, lle ymladdodd dros amodau gwaith a thâl gwell i'w gyd-lowyr. Cafodd ei ethol i Gyngor Dosbarth Trefol Tredegar ym 1922, Cyngor Sir Fynwy ym 1928 ac yn Aelod Seneddol ym 1929, a oedd yn esgyniad aruthrol i rym. Roedd yn dal y swyddi etholedig ar y Cyngor Sir ac yn y Senedd ar yr un pryd ac mae'r dyfyniad hwn yn dod o araith a wnaeth mewn cinio a gynhaliwyd gan Gyngor Sir Fynwy er anrhydedd iddo, i gydnabod ffurfio'r GIG.

Meddai'r Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet Cyngor ��w����ý Gwent dros yr Economi a Lleoedd:

"Mae lleoliad y murlun hwn mor bwysig gan fod Bevan wedi cerdded ar hyd y stryd hon ar ei ffordd i'r ysgol - cerddodd y stryd hon a gweld tlodi a thai gwael, cerddodd y stryd hon yn dyst i ddiweithdra a'r angen am newid. Roedd yn hanu o Stryd Charles, yn Nhredegar, yng nghymoedd Cymru, ac roedd ei bobl, y rhai yr oedd angen rhywun i sefyll drostyn nhw, ar flaen ei feddwl ar hyd ei daith wleidyddol.

"Rydym yn falch mai ��w����ý Gwent yw cartref ein Gwasanaeth Iechyd Gwladol arbennig, ac rwy'n annog ymwelwyr i ddod yma i weld y safleoedd treftadaeth a'r gweithiau celf sy'n dathlu etifeddiaeth Bevan heddiw."

Dywedodd James Telford, yr artist a beintiodd y gwaith celf anhygoel hwn:

"Tan yn ddiweddar roeddwn i wedi gweithio ar gomisiynau ar raddfa lai yn bennaf ond gwnes i fy murlun awyr agored cyntaf yn Nhredegar y llynedd fel rhan o Brosiect Celf Stryd y Cymoedd. Yna cefais wahoddiad i gymryd rhan yn Full Colour Maindee. Comisiynodd ��w����ý Gwent y murlun hwn, a dyma'r un mwyaf rydw i wedi'i gwblhau o bell ffordd. Roeddwn i eisoes wedi gwneud sawl darn yn seiliedig ar Bevan, felly mae'n wyneb rwy'n gyfarwydd ag ef. Mae wedi bod yn darged mawr i mi beintio murlun mawr yn fy nhref enedigol. Mae cyflawni hyn gan beintio Aneurin Bevan, un o eiconau’r dref a'r wlad, yn gwneud hyn hyd yn oed yn fwy arbennig. Diolch yn fawr iawn i Gyngor ��w����ý Gwent am ymddiried ynof gyda phrosiect mor fawr ac i Simon ac Amanda o'r Coach and Horses am roi sêl bendith i'r prosiect."

Hoffai Cyngor ��w����ý Gwent ddiolch i berchennog yr eiddo, Simon Griffiths, am ganiatáu i'r comisiwn fynd yn ei flaen.

Meddai Mr Griffiths:

"Mae'r GIG mor anhygoel, ac rydw i mor falch bod y cyfan wedi dechrau yma yn fy nhref enedigol. Mae James wedi gwneud gwaith gwych, chwarae teg iddo. O’n rhan ni, rydyn ni’n hynod falch o roi rhywbeth bach yn ôl i un o ddyfeisiadau gorau’r wlad a gŵr anhygoel. Pan ddywedodd Winston Churchill fod Aneurin Bevan yn un o siaradwyr gorau ei genhedlaeth, er gwaethaf eu gwahaniaethau gwleidyddol, mae'n dangos cymeriad y dyn."

Dywedodd Amanda Burrows, Tafarnwraig y Coach and Horses:

"Rydw i mor falch o gael hwn ar ochr fy nhafarn, wrth gwrs! Mae'n drawiadol. Pan glywodd ein cymdogion mai Nye oedd yn cael ei beintio, roedden nhw i gyd mor gyffrous. Mae James wedi gwneud gwaith gwych, ac roedd hi’n bleser ei helpu i dorri ei syched ar y diwrnodau poeth ’na. Mae ’na lwyth o gelf yn ymddangos ledled y wlad ond mae pobl yn dweud mai hwn yw’r gorau."

Dywedodd Emma Jones, perchennog Hair Play yn Charles Street:

"Cefais fy swyno o weld y gwaith yn datblygu dros yr wythnos. Mae mor glyfar; roeddwn i yn yr ysgol gyda James, mae e mor dalentog. Fe wnaethon ni ei gadw i fynd gyda choffi ac mae mor hyfryd gweld pobl yn dod i weld y gwaith ac yn tynnu lluniau."

Roedd y murlun yn rhan o brosiect Cartref y GIG a ariannwyd gan Gronfa Ffyniant Gyffredin y DU ac fe'i comisiynwyd gan Gyngor ��w����ý Gwent.

Lleoedd i ymweld â nhw yn lleol:

Cerrig Coffa Aneurin Bevan

Y man lle siaradodd Bevan â'i etholwyr a'r byd Cerrig Coffa Aneurin Bevan | CBS ��w����ý Gwent

Tŷ Bedwellty

Cyfle i ymweld â siambr y cyngor lle cafodd Bevan ei ethol am y tro cyntaf, gwylio ffilm ar ei fywyd cynnar a'i sgiliau areithio, a gweld penddelw Bevan gan Lambda. Tŷ a Pharc Bedwellty | CBS ��w����ý Gwent

Canolfan Treftadaeth Cymdeithas Cymorth Meddygol Tredegar

Mae'r ganolfan treftadaeth yn adrodd yr hanes am sut y defnyddiodd Aneurin Bevan AS, fel Gweinidog Iechyd, y gymdeithas fel glasbrint ar gyfer cyflwyno gofal iechyd am ddim i bawb pan 'Dredegareiddiodd' y DU. Cymdeithas Treftadaeth Cymdeithas Cymorth Meddygol Tredegar | CBS ��w����ý Gwent

Amgueddfa Hanes Lleol Tredegar

Mae gan yr amgueddfa gasgliad amrywiol o arteffactau sy'n adlewyrchu diwydiant a bywyd y dref haearn bwysig hon. Amgueddfa Hanes Lleol Tredegar | CBS ��w����ý Gwent

Archifau Gwent

Mae'r cyfleusterau newydd gwych yn Archifau Gwent yn darparu amgylchedd delfrydol i chi ddefnyddio'r casgliad unigryw o ddogfennau. Archifau Gwent | CBS ��w����ý Gwent

Llwybr Treftadaeth Aneurin Bevan

Mae'r llwybr hwn yn llwybr cerdded a gyrru yn Nhredegar, man geni Aneurin Bevan 1897-1960, Aelod Seneddol Llafur dros Lynebwy 1929-1960. /cy/ymwelwyr/llwybrau-lleol/

Yn olion traed Nye

Cerdded yn ôl troed chwedl... Roedd Aneurin ‘Nye’ Bevan wrth ei fodd yn cerdded ar draws y rhostir uwchben Trefil, cymuned chwareli calchfaen ar ymyl ogleddol ei etholaeth a'r pentref uchaf yng Nghymru. Gallwch ddilyn yn ôl troed y gŵr arloesol ac egwyddorol hwn, trwy dirwedd llawn chwedlau, ar y daith gerdded hon at ei hoff olygfa. Dyma rai o'r pethau i gadw llygad amdanynt ar hyd y ffordd. /cy/ymwelwyr/llwybrau-lleol/

Murluniau

Canolfan Siopa Gwent, Tredegar gan Walls by Paul
Walkway Bank Lane i Commercial Street, Tredegar gan Walls by Paul
Charles Street, Tredegar gan James Telford
Portread Bevan gan Stewy on 10, The Circle.

Gweithiau Celf Eraill

Pedair tarian grog efydd ar waelod Cloc Tref Tredegar gan Diane Gorvin
Penddelw efydd o Bevan gan Lambda yn Nhŷ Bedwellty
Murluniau ceramig cymunedol yn Walkway Bank Lane i Commercial Street ac yn Llyfrgell Tredegar
Silwét dur gan Circling the Square yn The Circle.

Mae'r cynllun am ddim hwn yn cwmpasu digwyddiadau sydd wedi’u trefnu o bob maint ac fe'i crëwyd i helpu a sicrhau bod pawb yn cael digwyddiad tân gwyllt hapus, heb ddamweiniau. Bob blwyddyn ar draws y DU mae damweiniau y gellid bod wedi'u hosgoi'n hawdd yn digwydd yn ystod digwyddiadau tân gwyllt, ac mae'r rhain yn aml yn arwain at anaf difrifol.

Bydd swyddogion o'r Cyngor yn cynnig canllawiau cyn y digwyddiad i'r rhai sy'n cynllunio ac yn cynnal arddangosfeydd o fewn Cyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent a gallant ymweld cyn ac yn ystod y digwyddiad os oes angen.

Mae Powell Bespoke Interiors Ltd, sydd wedi’i leoli ym Mryn-mawr yn y De, yn wneuthurwr dodrefn sy’n arbenigo mewn dodrefn mewnol o ansawdd uchel a chabinetau wedi’u teilwra. Gan gyfuno peiriannau CNC o’r radd flaenaf â chrefftwaith traddodiadol, mae’r cwmni’n dylunio, cynhyrchu a gosod dodrefn pwrpasol, gan gynnwys cypyrddau dillad a cheginau. Eu ffocws yw cywirdeb ac effeithlonrwydd a chyflawni canlyniadau eithriadol wedi’u teilwra i ofod pob cleient.

Gyda chymorth Grant Datblygu Busnes ��w����ý Gwent, mae Powell Bespoke Interiors wedi buddsoddi mewn uwchraddio offer a seilwaith allweddol. Mae’r gwelliannau hyn wedi trawsnewid eu gweithdy – gan symleiddio cynhyrchu, gwella effeithlonrwydd, a chodi ansawdd eu cynhyrchion gorffenedig.

Dywedodd Rick Powell, Cyfarwyddwr Powell Bespoke Interiors Ltd: ‘Rydym yn falch o fod wedi buddsoddi mewn offer newydd sy’n ein galluogi i weithio’n fwy effeithlon, darparu safon crefftwaith sydd hyd yn oed yn uwch, a chreu gweithle mwy diogel a chynhyrchiol. Diolch i’r cymorth hwn, rydym hefyd wedi gallu dod â dau weithiwr newydd i’r busnes, gan gryfhau ein tîm a chreu cyfleoedd swyddi lleol. Mae’r grant wedi rhoi’r offer inni i dyfu, ymgymryd â phrosiectau mwy uchelgeisiol, ac adeiladu dyfodol cryfach i Powell Bespoke Interiors.’

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet – Lle ac Adfywio a Datblygu Economaidd: ‘Mae’n wych clywed bod y buddsoddiad hwn wedi lleihau costau allanoli, cynyddu capasiti, a galluogi’r cwmni i ymdrin â mwy o waith yn ddiogel ac yn effeithiol, gan helpu’r busnes i dyfu wrth greu sylfaen gryfach ar gyfer ehangu yn y dyfodol.’

Cyfarwyddwr Rick Powell a’r Cynghorydd John Morgan o Gyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent

Mae Grant Datblygu Busnes ��w����ý Gwent wedi’i ariannu gan Gronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU ac yn cael ei reoli gan y Tîm Busnes ac Arloesi yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent. Nod y Grant Datblygu Busnes yw cefnogi twf a datblygiad busnesau newydd a busnesau presennol ym Mlaenau Gwent.

.

Hoffem hefyd longyfarch Rick, sydd wedi cyrraedd rhestr fer rownd derfynol Microfusnes y Flwyddyn yng Ngwobrau Busnes Torfaen, Sir Fynwy a ��w����ý Gwent 2025.

Gwefan:

Social media links:

Mae Combined Engineering Services Limited (CES Ltd) yn gwmni peirianneg arbenigol sydd wedi’i leoli ar Ystad Ddiwydiannol Barleyfield, Bryn-mawr.

Mae CES Ltd yn dylunio ac yn cynhyrchu offer at ddibenion arbennig ar gyfer y sector gweithgynhyrchu. Mae eu cynhyrchion yn amrywio o offer llaw syml sy’n helpu i gydosod cynhyrchion i systemau cwbl awtomataidd ar gyfer cydosod a phrofi cydrannau modurol.

Ar hyn o bryd, mae’r cwmni’n cyflogi prentis drwy raglen Anelu’n Uchel y cyngor ac mae wedi cynnig swyddi amser llawn i ddau gyn-brentis yn y gorffennol, gan ddangos ei ymrwymiad i ddatblygu talent lleol.

Gyda chymorth gan Grant Datblygu Busnes ��w����ý Gwent, mae CES Ltd wedi prynu canolfan beiriannu CNC XYZ 750 TMC newydd. Bydd y buddsoddiad hwn yn galluogi’r cwmni i ymgymryd â phrosiectau mwy cymhleth, gwella effeithlonrwydd gweithredol, a dechrau strategaeth uwchraddio gweithdai ehangach sydd wedi’i hanelu at dwf hirdymor ac arallgyfeirio i farchnadoedd newydd.

Dywedodd Steve Williams, Cyfarwyddwr CES Ltd: ‘Mae’r grant datblygu busnes wedi galluogi CES i fabwysiadu technoleg newydd, arallgyfeirio ei weithrediadau a chefnogi twf cynaliadwy.’

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet – Lle ac Adfywio a Datblygu Economaidd: ‘Mae’n wych gweld sut mae’r grant wedi helpu CES i gaffael peiriannau newydd, gan ganiatáu iddynt arallgyfeirio a thyfu eu busnes. Roeddwn i’n falch o gyfarfod a siarad â gweithwyr a phrentisiaid sydd wedi bod yn rhan o raglen brentisiaethau Anelu’n Uchel, ac roedd yn wych clywed sut mae’r rhaglen hon hefyd yn cefnogi’r cwmni a phobl ifanc leol.’

Cyfarwyddwyr Christopher Bow a Stephen Williams, a’r Cynghorydd John Morgan o Gyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent

Mae Grant Datblygu Busnes ��w����ý Gwent wedi’i ariannu gan Gronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU ac yn cael ei reoli gan y Tîm Busnes ac Arloesi yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent. Nod y Grant Datblygu Busnes yw cefnogi twf a datblygiad busnesau newydd a busnesau presennol ym Mlaenau Gwent.

.

.

Cyfryngau cymdeithasol

Roedd cefnogaeth aruthrol i'r digwyddiad. Daeth cyllid gan fusnesau canol y dref, yr hen Fforwm Digwyddiadau’r Dref Glynebwy, Partneriaeth Tref Glynebwy newydd ei ffurfio, a Deacon Fairgrounds, ochr yn ochr â sefydliadau a busnesau lleol gan gynnwys Clwb Rygbi Glynebwy, Ace Kitchens, A1 Bounce, Masquerade, a JJ Desserts. Dangosodd yr aelodau etholedig Sue Edmunds a Jonathan Millard nid yn unig eu cefnogaeth ond cyfranasant yn ariannol at y digwyddiad hefyd, gan danlinellu eu hymrwymiad i'r dref.

Cafodd y goleuadau eu troi ymlaen gan yr arwres leol Elizabeth Sullivan MBE, sydd, gyda'i thîm, wedi codi swm anhygoel o arian ar gyfer Ymchwil Canser ac yn parhau i ysbrydoli'r dref gyda'i hymroddiad. Rhoddodd ei chyfraniad gyffyrddiad twymgalon i'r noson, gan atgoffa pawb o gryfder ysbryd cymunedol yng Nglynebwy.

Cyflwynodd y Cynghorydd Chris Smith y wobr i Elizabeth cyn troi’r goleuadau ymlaen.

Dywedodd y Cynghorydd Jonathan Millard: "Dangosodd troi’r goleuadau ymlaen sut mae'r Fargen yn gweithio yn ac ar gyfer ein cymunedau, partneriaid lleol yn gweithio gyda'i gilydd i greu rhywbeth ysblennydd."

Gwnaeth y Cynghorydd Sue Edmunds y sylw canlynol: "Roedd y digwyddiad gwirioneddol Nadoligaidd hwn yn enghraifft berffaith o'r hyn y gallwn ei gyflawni gyda'n cymuned yn dod at ei gilydd i gefnogi digwyddiadau lleol."

Roedd Tîm Canol y Dref CBSBG wrth eu bodd eu bod wedi trefnu troi’r goleuadau ymlaen ac i gychwyn dathliadau'r Nadolig. Gyda chefnogaeth y gymuned, maent yn gobeithio gwneud y digwyddiad hyd yn oed yn fwy ac yn well y flwyddyn nesaf.

Dyddiad ar gyfer eich dyddiaduron, cynhelir digwyddiad troi’r goleuadau ymlaen y flwyddyn nesaf ar ddydd Sadwrn yr 28ain o Dachwedd 2026.

Mae cartrefi gofal yn cael eu hasesu ar draws pedwar maes allweddol:

• Lles
• Gofal a Chymorth
• Yr Amgylchedd
• Arweinyddiaeth a Rheolaeth

Mae Cartref Gofal Cwrt Mytton yn cael ei redeg gan Gyngor ��w����ý Gwent ac mae'n darparu llety a chefnogaeth i hyd at 28 o oedolion hŷ��.

Mae'r adroddiad yn tynnu sylw at safonau gofal cyson uchel y cartref, lle mae preswylwyr yn mwynhau urddas, parch, dewis, a chyfleoedd ar gyfer gweithgareddau ystyrlon. Mae'r amgylchedd yn groesawgar, gan gynnig ystafelloedd preifat, mannau cymunedol, ac ardaloedd awyr agored i breswylwyr eu mwynhau.

Canmolwyd yr arweinyddiaeth a’r rheolaeth gref hefyd, gyda systemau sicrhau ansawdd ac adborth effeithiol yn gyrru gwelliant parhaus.

Dywedodd y Cynghorydd Helen Cunningham, yr Aelod Cabinet dros Oedolion a Chymunedau yn y Cyngor:

"Rwy'n croesawu'r adroddiad arolygu diweddaraf hwn, sy'n dyst i'r tîm cyfan y tu ôl i Cwrt Mytton. Fel ein hunig gartref gofal sy'n cael ei redeg gan yr awdurdod lleol, rydyn ni’n ymroddedig i sicrhau safonau uchel a diwylliant cadarnhaol o ofal a chymorth. Mae'r gymuned yng Nghwrt Mytton, sydd wedi'i hadeiladu gan staff, trigolion a'u teuluoedd, yn wirioneddol arbennig ac yn un rydyn ni’n falch iawn ohoni."

Gyda chymorth y Grant Datblygu Busnesau Manwerthu, Gwasanaeth a Lletygarwch, llwyddodd Holloways Travel i gyfarparu’r siop newydd ei hadnewyddu ag offer, desgiau ac arwyddion siop er mwyn gwella golwg y siop.

Dywedodd Gareth Holloway, Cyfarwyddwr Holloway Travels: ‘Mae sicrhau’r grant hwn wedi bod yn hanfodol wrth helpu Holloways Travel i fynd o weledigaeth i realiti. Fe’n caniataodd i ni greu asiantaeth deithio fodern a chroesawgar yng nghanol Abertyleri – un y gall y gymuned fod yn falch ohoni. O’r ailweirio trydanol llawn a’r arwyddion digidol, i flaen y siop a’r arddangosfeydd ffenestr wedi’u brandio, mae pob elfen wedi’i hadeiladu gyda safon a phrofiad cwsmeriaid mewn golwg. Nid yn unig y gwnaeth y cyllid hwn helpu i sefydlu busnes – fe helpodd i lansio breuddwyd, ac rydym mor ddiolchgar am y cymorth i’w gwireddu.’

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet – Lle ac Adfywio a Datblygu Economaidd: ‘Mae’n wych clywed sut mae ein grant wedi eu helpu i agor siop eu breuddwydion yng nghanol Abertyleri. Hoffwn ddymuno pob llwyddiant i Holloways Travel wrth iddynt ddechrau ar eu taith newydd.’

Mae Grant Datblygu Busnesau Manwerthu, Gwasanaeth a Lletygarwch ��w����ý Gwent wedi’i ariannu gan Gronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU ac yn cael ei reoli gan y Tîm Busnes ac Arloesi yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent. Nod y grant yw cefnogi twf a datblygiad busnesau newydd a phresennol ym Mlaenau Gwent.

Llun: Cyfarwyddwr Gareth Holloway a’r Cynghorydd John Morgan o Gyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent

Facebook: @HollowaysTravel 
Instagram: Holloways_Travel
Gwefan:

Mae'r ymgyrch #DdimYmaColliAllan yn tynnu sylw at y manteision niferus o fynd i'r ysgol bob dydd, fel dysgu, gweithgareddau hwyl, cyflawni graddau gwych, rhagolygon gyrfa rhagorol a threulio amser gyda ffrindiau.

Mae gwella presenoldeb ysgol rheolaidd yn brif flaenoriaeth i'r Cyngor. Rydym yn archwilio ffyrdd newydd o weithio gyda chymunedau drwy Fargen ��w����ý Gwent, lle rydym am weithio gyda'n gilydd i adeiladu cymunedau tecach, iachach a chryfach. Mae gwneud yn siŵr bod plant yn mynychu'r ysgol yn ffordd sylfaenol o adeiladu'r cymunedau hynny.

Mae'r Cyngor wedi ymrwymo i adeiladu dyfodol disglair i blant a phobl ifanc ym Mlaenau Gwent, gan gefnogi pob plentyn i ffynnu drwy adeiladu sylfeini cadarn ar gyfer dysgu a datblygiad gydol oes, a chanolbwyntio ar les gwybyddol, emosiynol, cymdeithasol a chorfforol. Mae mynychu'r ysgol yn rheolaidd yn allweddol i hyn, ac mae'r Cyngor yn gofyn i deuluoedd weithio gyda'i gilydd i roi cyfle i bob plentyn a pherson ifanc gyrraedd eu llawn botensial.

Un o fuddion gwirioneddol y ffederasiwn rhwng cynghorau ��w����ý Gwent a Thorfaen yw dysgu a rhannu arfer da. Mae Torfaen wedi gweld gwelliannau gwirioneddol mewn presenoldeb ers dechrau ei hymgyrch Ddim Yma Colli Allan.  

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Rwy'n falch iawn o lansio ein hymgyrch newydd ‘Ddim Yma Colli Allan’, sy'n tynnu sylw at fanteision niferus mynychu’r ysgol yn rheolaidd. Mae’r ysgol yn golygu mwy na dysgu yn unig - mae hefyd yn ymwneud â chyfeillgarwch, gweithgareddau hwyl, a chyfleoedd sy'n helpu plant i ffynnu a chyflawni canlyniadau bywyd gwell.

"Er ein bod yn deall bod rhai absenoldebau, fel salwch, yn anochel, byddwn yn annog rhieni i feddwl yn ofalus cyn cadw plentyn i ffwrdd o’r ysgol. Mae'r rhan fwyaf o fân salwch yn golygu y gall plant barhau i fynychu os ydyn nhw'n teimlo'n ddigon da. Lle bynnag y bo'n bosibl, gwnewch apwyntiadau meddygol a chymerwch wyliau y tu allan i'r tymor.

"Gall trefn dda a phresenoldeb rheolaidd wneud gwahaniaeth gwirioneddol i les meddyliol a chorfforol plentyn. Rydym yn gwybod bod rhai teuluoedd yn wynebu heriau, ac rydym wedi ymrwymo i weithio gyda nhw i ddarparu cyngor a chefnogaeth. Siaradwch â'ch ysgol neu ein Gwasanaeth Lles Addysg os oes angen help arnoch.

"Mae gwella presenoldeb yn brif flaenoriaeth i'r Cyngor, a gyda'n gilydd gallwn wneud yn siŵr bod pob plentyn yn cael y dechrau gorau mewn bywyd."

Mae disgyblion o Ysgol Gyfun Tredegar ac Ysgol Gynradd yr Eglwys yng Nghymru y Santes Fair wedi ymddangos yng nghyhoeddusrwydd lansio'r ymgyrch.

Dywedodd Pennaeth Ysgol Gyfun Tredegar, Charlotte Leaves:

"Rydyn ni'n falch o fod yn cefnogi 'Ddim Yma Colli Allan'. Bob dydd mae pobl ifanc yn dod i'r ysgol, maen nhw'n gwneud hynny dros eu dyfodol - oherwydd mae'r gwersi maen nhw'n eu colli heddiw yn gyfleoedd na allant eu cael ’nôl fory."

Fel rhan o 'Ddim Yma Colli Allan', byddwn yn rhannu manylion am sut rydym yn annog presenoldeb da ar ein gwefan ac ar ein cyfrifon cyfryngau cymdeithasol.

Oeddech chi'n gwybod y byddai gan ddisgyblion sy'n cymryd hanner diwrnod i ffwrdd yr wythnos ar gyfartaledd gyfradd presenoldeb o 90%? Byddai gan y rhai sy'n cymryd un diwrnod i ffwrdd yr wythnos ar gyfartaledd gyfradd presenoldeb o 80%.  

Mwy am 'Ddim Mewn Colli Allan' a Phresenoldeb yn yr Ysgol yma.

Fel rhan o’r prosiect, a arweiniwyd yn gyfan gwbl gan ddisgyblion, dewisodd plant ryseitiau gan deuluoedd o fewn y gymuned leol ac amlddiwylliannol, gan gynnwys prydau a drysorir a drosglwyddwyd rhwng cenedlaethau. O'r dechrau i'r diwedd, gwnaeth y disgyblion ymchwilio, ysgrifennu a darlunio’r llyfr eu hunain, gan ddangos creadigrwydd, gwaith tîm, ac ymdeimlad cryf o gymuned.

Wedi'i gynllunio fel llyfr coginio i ddechreuwyr, sy'n addas i blant, nod y cyhoeddiad yw annog teuluoedd i goginio gyda'i gilydd, magu hyder yn y gegin, ac ysbrydoli annibyniaeth. Wedi'i lunio a'i ddylunio'n broffesiynol, mae'r llyfr yn cario ISBN swyddogol, gan roi gorffeniad gloyw, cyhoeddedig iddo.

Dywedodd y Pennaeth Mel Evans:

"Mae'r prosiect hwn yn enghraifft wych o lais y disgybl a dysgu creadigol ar waith. Mae ein plant wedi gweithio'n anhygoel o galed i gynhyrchu rhywbeth ystyrlon sy'n dathlu dysgu a chymuned."

Meddai disgybl Blwyddyn 5, Caleb Rich:

"Gwnaethon ni fynd â'r tatws a'r letys rydyn ni wedi'u tyfu yn ein gardd gymunedol i siop Big Bocs Bwyd ac aeth rhai o’r rhieni â nhw adref gyda nhw gwneud pryd iach. Rwy'n mwynhau dysgu am sut i dyfu bwyd a sut i'w wneud yn iach."

Mae gan yr ysgol siop gymunedol Big Bocs Bwyd, gardd/gofod tyfu a chegin hefyd. Mae Llythrennedd Bwyd yn cael ei gyflwyno o'r Feithrinfa i Flwyddyn 6 lle rhoddir cyfleoedd i ddisgyblion ddysgu o ble mae eu bwyd yn dod, sut i greu prydau iach, maethlon, sgiliau coginio a phwysigrwydd diogelwch bwyd ac ailddosbarthu o fewn y gymuned. 

Anogir dysgwyr i fod yn annibynnol ac i gymryd rolau gweithredol yn yr ardd a'r siop, gan eu galluogi i ddatblygu sgiliau rhifedd a llythrennedd ochr yn ochr â sgiliau cymdeithasol ac emosiynol i gefnogi lles. Mae hyn i gyd yn cael ei gefnogi gan grŵp o riant-wirfoddolwyr dibynadwy y mae eu cefnogaeth yn parhau i wneud y prosiect yn llwyddiant.

Mae'r Cyngor yn archwilio Bargen ��w����ý Gwent, ffordd newydd o weithio gyda chymunedau gyda'r nod o fynd i'r afael ag anghydraddoldebau ac adeiladu rhywbeth gwell gyda'n gilydd. Mae Willowtown wir yn helpu i hyrwyddo a chefnogi ffyrdd iach o fyw a lles cymunedol.

Gallwch brynu copi o'r llyfr o'r ysgol neu Amazon, a bydd yn cael ei stocio yng Ngŵyl y Gelli eleni. Os ydych chi'n fusnes lleol a fyddai'n hapus i stocio'r llyfr, cysylltwch â'r ysgol.

Nod y Fargen yw datblygu ffordd newydd o weithio rhwng y cyngor, trigolion, cymunedau a sefydliadau partner i wella iechyd a lles pobl a lleihau anghydraddoldebau.

Ymwelodd mwy na 1,500 o bobl â'n hymgynghoriad ar-lein i ddysgu mwy, gyda 250 o arolygon wedi'u cwblhau. Gwnaethom hefyd ymgysylltu â channoedd o bobl yng nghanol ein trefi ac mewn digwyddiadau lleol cyn y Nadolig a chynnal sesiynau gyda phartneriaid allweddol.

Y penwythnos hwn, bydd Cynulliad Dinasyddion yn cyfarfod ym Mlaenau Gwent i ystyried yr ymatebion a dechrau datblygu contract cymdeithasol newydd. Bydd y Cynulliad yn rhedeg dros dri dydd Sadwrn ym mis Ionawr a Chwefror i drafod a datblygu contract cymdeithasol newydd sy'n gwneud y cyngor, trigolion, grwpiau cymunedol a sefydliadau trydydd sector yn bartneriaid cyfartal.

Dywedodd Arweinydd y Cyngor, Steve Thomas:

"Hoffwn ddiolch i bawb a gymerodd amser i ddysgu mwy am y cynlluniau ar gyfer Bargen newydd ��w����ý Gwent a rhoi eu barn i ni. 

"Yma yn ein bwrdeistref, mae gennym eisoes enghreifftiau gwych o grwpiau cymunedol yn cymryd camau cadarnhaol i weithio gyda ni i wella bywydau a chyfleusterau lle maen nhw'n byw. Nod y Fargen yw ymgysylltu â mwy o drigolion a grwpiau i helpu eu cymunedau i ddod yn fwy gwydn. 

"Drwy fuddsoddi mewn atal a grymuso ein cymunedau, gallwn fynd i'r afael ag achosion sylfaenol anghydraddoldeb a datgloi potensial llawn ��w����ý Gwent gyda'n gilydd." Byddwn yn parhau i ymgysylltu â chymunedau a phartneriaid wrth i ni weithio i lunio dyfodol gwell."

Bydd y Cynulliad Dinasyddion yn cynnwys 40 o drigolion a ddewiswyd gan y a bydd y Cynulliad yn cael ei redeg gan , partner cyflenwi sector cyhoeddus Llywodraeth Cymru a'r Gymdeithas Llywodraeth Leol.  

Mae Bargen ��w����ý Gwent yn cyd-fynd ag ymrwymiad y cyngor i fod y Cyd-Gyngor Marmot cyntaf yng Nghymru ochr yn ochr â Chyngor Torfaen. 

Gallwch gael rhagor o wybodaeth am y cynlluniau ar gyfer Bargen ��w����ý Gwent drwy glicio

Ym mis Medi 2025, cyhoeddodd Llywodraeth y DU raglen Balchder Bro gyda hyd at £20 miliwn wedi'i fuddsoddi dros gyfnod o 10 mlynedd i gefnogi'r cymunedau hynny a nodwyd fel y rhai mwyaf mewn angen.

I dderbyn cyllid, dylai'r gymuned fodloni'r meini prawf canlynol:

• Bod yn ardal sengl o fewn ffin yr awdurdod lleol
• Peidio â bod wedi'i lleoli o fewn etholaeth seneddol y DU sydd eisoes wedi derbyn cyllid Balchder Bro Cyfnod 1
• Cynnwys, yn gyffredinol, rhwng 5,000 a 15,000 o drigolion
• Cael ei chefnogi gan dystiolaeth glir i nodi angen, gan dynnu ar Fynegai Amddifadedd Lluosog Cymru (MALlC) fel y brif ffynhonnell ddata

Yr wythnos diwethaf, trafododd cynghorwyr ar bwyllgor craffu pob aelod y cais am gyllid Balchder Bro ac argymhellwyd rhestru tri opsiwn dewisol ar gyfer cyllid fel a ganlyn:

• Opsiwn 1 (Rhestr 1): Ardal Fwrdeistref Sirol gyfan
• Opsiwn 2 (Rhestr 2): Ardal ��w����ý'r Cymoedd
• Opsiwn 3 (Rhestr 3): Dyffryn Sirhywi

Dywedodd Christina Harrhy, Cyfarwyddwr Economi a Lleoedd y Cyngor:

"Yr wythnos diwethaf, argymhellodd y pwyllgor craffu drefn rhestredig o geisiadau cyllido i'w cyflwyno i'r Cabinet, ac roedd Aelodau'r Cabinet wedi cynnig eu cefnogaeth anffurfiol i'r argymhellion hyn.

"Fodd bynnag, yn dilyn trafodaethau manwl dilynol gyda Llywodraeth y DU, cyfathrebwyd ar lafar ac yn ysgrifenedig nad oedd Opsiynau 1 a 2 yn bodloni'r meini prawf ariannu ac felly y byddent yn cael eu gwrthod pe baent yn cael eu cyflwyno'n ffurfiol. Yn dilyn ymgysylltu pellach â Llywodraeth y DU, cadarnhawyd mai dim ond Opsiwn 3 sy'n gymwys ac sydd â'r siawns orau o sicrhau cymeradwyaeth."

Dywedodd Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent, y Cynghorydd Steven Thomas:

"Mae'r rhaglen Balchder Bro hon wedi'i hariannu'n llawn drwy Lywodraeth y DU, ac mae'r cyllid yn un elfen o becyn ehangach o gyllid grant adfywio y DU a Llywodraeth Cymru a fydd yn ein helpu i ledaenu gweithgaredd adfywio ar draws y fwrdeistref sirol, gan gynnwys ein rhaglenni ariannu Trawsnewid Trefi a Ffyniant Gyffredin.

"O ystyried y diweddariad a ddarparwyd i'r Cabinet, mae'r Cabinet heddiw wedi cytuno bod Opsiwn 3 ar gyfer Dyffryn Sirhywi yn cael ei gyflwyno'n ffurfiol fel ardal ddewisol y Cyngor ar gyfer buddsoddi, neu rydym mewn perygl o golli'r buddsoddiad yn y fwrdeistref yn gyfan gwbl. Rhoddwyd ffenestr fach iawn a dyddiad cau byr i'r Cyngor gyflwyno opsiynau, a gwnaed hynny hyd yn oed yn dynnach gan yr angen i aros am Fynegai Amddifadedd Lluosog Cymru 2025 wedi'i ddiweddaru, nad oedd wedi'i gyhoeddi tan 29 Tachwedd, cyn y gellid gwneud dewisiadau gwybodus. Yn y pen draw, mae paramedrau'r rhaglen - gan gynnwys sut mae ardaloedd cymwys yn cael eu diffinio - yn cael eu gosod yn genedlaethol ac nid ydynt o fewn rheolaeth y Cyngor.

Cododd yr aelodau, yn wleidyddol ac yn gyson, nad yw amddifadedd ym Mlaenau Gwent wedi'i gyfyngu i un lle ond ei fod yn bodoli, i wahanol raddau, ar draws ein holl gymunedau; er bod y pwynt hwnnw wedi'i wneud yn glir, mae'r Llywodraeth wedi dewis cymhwyso'r rhaglen yn llym yn unol â'i reolau a'i feini prawf ei hun, sydd wedi bod yn siomedig i lawer o Aelodau lleol o ystyried pa mor real a chyffredin yw'r angen a pha mor anghyfforddus yw hi i neilltuo dim ond un rhan o'r fwrdeistref.

Rydym nawr yn cyflwyno'r achos cryfaf posibl dros Flaenau Gwent o fewn y fframwaith a roddwyd inni.”

Os bydd Llywodraeth y DU yn cymeradwyo'r cais am gyllid, penodir Bwrdd Balchder Bro, yn cynnwys cynrychiolwyr lleol, i oruchwylio cyflawni'r rhaglen. Mae'r Bwrdd yn cynnwys trigolion lleol, busnesau a grwpiau cymunedol. Bydd y Cyngor yn cefnogi'r Bwrdd ac yn goruchwylio'r penderfyniadau sy'n cael eu gwneud i sicrhau eu bod yn bodloni gofynion Llywodraeth y DU.

Ychwanegodd Christina Harrhy:

"Bydd y cyllid diweddaraf hwn hefyd yn cefnogi Strategaeth Cynllun Twf datblygol y Cyngor, y cynllun corfforaethol, ac mae'n cyd-fynd â Bargen ��w����ý Gwent a fydd yn gweld y cyngor yn gweithio'n wahanol o fewn cymunedau. Bydd y Cynllun Twf datblygol yn darparu dull strategol o sicrhau ffyniant economaidd i'r fwrdeistref sy'n gwneud y mwyaf o gyllid grant y llywodraeth ynghyd â buddsoddiad y sector preifat dros y tymor canolig i hir."

Mae'r Fargen yn ffordd newydd o weithio rhwng Cyngor ��w����ý Gwent, trigolion, cymunedau a sefydliadau partner, gyda'r nod o adeiladu bwrdeistref decach a mwy gwydn, gwella iechyd a lles a lleihau anghydraddoldebau.

Bydd y Cynulliad Dinasyddion yn pennu'r egwyddorion y tu ôl i'r Fargen a fydd yn arwain y berthynas a'r ffordd newydd hon o weithio i gyflawni'r uchelgeisiau a rennir ar gyfer y fwrdeistref. Dyma'r gyntaf o dair sesiwn a gynhelir dros fis gyda thrigolion a ddewiswyd ar hap rhwng 16 ac 83 oed, gyda gwahanol safbwyntiau a phrofiadau.

Mae'r Cyngor wedi ymrwymo i rymuso cymunedau, adeiladu ar gryfderau lleol, a sicrhau bod penderfyniadau'n cael eu llunio gan y bobl sy'n byw ac yn gweithio yn y fwrdeistref.

Mae'r cyfranogwyr yn trafod themâu allweddol sy'n sail i'r Fargen, gan gynnwys:

•&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����; Balchder yn lle maen nhw'n byw

•&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����; Cyfrifoldeb cymdeithasol

•&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����; Cysylltu cymunedau

•&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����; Rhannu grym

Trwy sesiynau rhyngweithiol, bydd y trigolion yn ystyried sut y gall unigolion, cymunedau a'r Cyngor weithio ar y cyd i ddiwallu anghenion y dyfodol, goresgyn rhwystrau a chreu bywydau iachach a mwy cysylltiedig. Bydd y Cynulliad hefyd yn canolbwyntio ar sut olwg sydd ar rymuso, sut y gellir mesur llwyddiant, a chamau ymarferol i alluogi cymunedau i weithredu ar y newidiadau maen nhw am eu gweld.

Mae siaradwyr allweddol yn cynnwys cynrychiolwyr y Cyngor; sefydliadau partner fel y sector iechyd a gwirfoddol, ac unigolion a grwpiau sydd eisoes yn gwneud gwaith gwych yn eu cymunedau.

Dywedodd Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent, y Cynghorydd Steve Thomas:

“Mae’r Cynulliad Dinasyddion yn ymwneud â gwrando, dysgu, a gweithio gyda’n gilydd i lunio gweledigaeth gyffredin ar gyfer bwrdeistref fwy cryf, gwydn a theg. Mae gwaith gwych eisoes yn cael ei wneud yn ein cymunedau ym Mlaenau Gwent, lle mae pobl yn dod ynghyd i wneud gwahaniaeth cadarnhaol i ble maen nhw’n byw. Rydym wedi cael ein hysbrydoli gan brosiectau fel y rhain, lle mae trigolion wedi cymryd yr awenau ar ôl nodi angen yn eu cymuned, ac rydym am adeiladu ar hyn trwy rymuso a chefnogi mwy o bobl i wneud yr un peth.“

Defnyddir mwy na 250 o ymatebion i arolwg ar-lein diweddar a syniadau a barn gan staff y Cyngor a rhanddeiliaid allweddol hefyd wrth lunio’r Fargen.

Mae’r Cynulliad Dinasyddion yn cynnwys trigolion a ddewiswyd gan ac mae’r Cynulliad yn cael ei redeg gan , y partner cyflenwi sector cyhoeddus ar gyfer Llywodraeth Cymru a Chymdeithas Llywodraeth Leol.

Mae Bargen ��w����ý Gwent yn cyd-fynd ag ymrwymiad y Cyngor i fod y Cyd-Gyngor Marmot cyntaf yng Nghymru, ochr yn ochr â Chyngor Torfaen.

Ystyrir yr egwyddorion y cytunwyd arnynt ar gyfer y Fargen gan Bwyllgor Craffu Llywodraethu Corfforaethol ac Adnoddau’r Cyngor yn dilyn sesiwn olaf y Cynulliad.

Mae'r adroddiad, a gyflwynwyd i Is-adran Diwylliant Llywodraeth Cymru, yn tynnu sylw at gyflawniadau'r gwasanaeth yn ystod wythfed flwyddyn a blwyddyn olaf y Chweched Fframwaith Asesu, 'Llyfrgelloedd Cysylltiedig ac Uchelgeisiol.'

Heddiw, croesawodd Pwyllgor Craffu Oedolion, Cymunedau a Llesiant Cyngor ��w����ý Gwent yr adroddiad.

Mae llyfrgelloedd ym Mlaenau Gwent yn cael eu rheoli gan Aneurin Leisure Trust, mewn partneriaeth â Chyngor ��w����ý Gwent. Mae'r gwasanaeth wedi dangos cynnydd ac effaith ryfeddol: gan fodloni pob un o'r 13 hawl graidd a chyflawni 4 allan o 5 dangosydd ansawdd yn llawn.

Y dyddiau hyn, mae llyfrgelloedd yn golygu mwy na llyfrau; maen nhw’n cynnig ystod eang o wasanaethau a chefnogaeth. Mae hyn yn cynnwys mentrau cynhwysiant digidol, Cyngor ar Bopeth a Hybiau Cymunedol y Cyngor sy'n darparu cyngor wyneb yn wyneb ar wasanaethau'r Cyngor. Mae yna hefyd amrywiaeth o glybiau a grwpiau cymdeithasol yn cael eu cynnal yn y lleoliadau.

Dywedodd Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent, Steve Thomas:

"Mae llyfrgelloedd wrth wraidd ein cymunedau. Maent yn cynnig llawer mwy na llyfrau - maent yn cynnig mannau lle mae pobl yn cysylltu, dysgu, a chael mynediad at gymorth a gwasanaethau hanfodol. Trwy Fargen ��w����ý Gwent, rydym yn gweithio'n agos gyda thrigolion i adeiladu cymunedau tecach, iachach a chryfach. Rhan allweddol o'r dull gweithredu hwn yw harneisio cryfderau a pharodrwydd pobl leol i wella lles.

Mae llyfrgelloedd eisoes yn chwarae rhan enfawr yn hyn, gan gynnal clybiau cymdeithasol a gweithgareddau sy'n dod â phobl at ei gilydd ac yn cyfoethogi bywydau — o ioga babanod Cymraeg a chlybiau codio i grwpiau ysgrifennu creadigol a sesiynau celf iechyd meddwl.

Mae Aneurin Leisure Trust yn bartner gwerthfawr yn y gwaith hwn, a gyda'n gilydd rydym wedi ymrwymo i gefnogi twf a chynaliadwyedd y Gwasanaeth Llyfrgelloedd. Mae'r adroddiad hwn yn tynnu sylw at yr ymrwymiad cyffredin hwnnw. Mae ein nod yn glir: sicrhau bod llyfrgelloedd yn parhau i ffynnu fel adnoddau cymunedol hanfodol am flynyddoedd i ddod."

Dywedodd Tracy Jones, y Pennaeth Llyfrgelloedd:

"Mae'r tîm yn Llyfrgelloedd ��w����ý Gwent wedi ymrwymo i ddarparu'r gwasanaeth gorau i'w cymuned leol ac rydym wrth ein bodd bod hyn yn cael ei adlewyrchu yng nghanlyniad adroddiad Safonau Llyfrgelloedd Cymru.

"Mae pob llyfrgell yn cynnig cymaint mwy na llyfrau.  O'n clybiau llwyddiannus sy'n darparu ar gyfer gwahanol ddiddordebau, gan gynnwys gweithio gyda llawer o bartneriaid gwahanol i ehangu ar yr amrywiaeth o weithgareddau sy'n digwydd bob wythnos, i weithio'n agos gydag ysgolion ac adrannau eraill yn yr ymddiriedolaeth i ehangu ymwybyddiaeth a chyrhaeddiad y gwasanaeth llyfrgelloedd, a darparu gwasanaeth dosbarthu sy’n werthfawr iawn i'r rhai nad ydynt yn gallu dod i'r llyfrgell yn bersonol.

"Byddwn yn parhau i ddatblygu ein gwasanaeth i ddiwallu anghenion cymuned ��w����ý Gwent ac yn edrych i weithio gyda llawer o bartneriaid newydd yn y flwyddyn i ddod."

Mae llyfrgelloedd yn addasu'n gyson i anghenion cymunedol ac maent hefyd yn hyrwyddo cynhwysiant, ar ôl cyflwyno menter 'awr dawel' sydd wedi cael ei chroesawu gan ddefnyddwyr niwrowahanol.

Mae'r adroddiad hefyd yn tynnu sylw at rôl llyfrgelloedd wrth frwydro yn erbyn arwahanrwydd cymdeithasol, gwella llythrennedd, a chefnogi lles economaidd, gan alinio â Chynllun Llesiant ��w����ý Gwent ac Egwyddorion Marmot.

Bydd Cabinet y Cyngor nawr yn ystyried yr adroddiad.

Hoffech chi ddysgu mwy am eich llyfrgell leol? Am ragor o wybodaeth ewch i: 

Penodwyd y Cynghorydd Jules Gardner yn Aelod Cabinet newydd dros Oedolion a Chymunedau.

Croesawyd y ddau benodiad gan gynghorwyr.

Dywedodd y Cynghorydd Smith: "Mae'n anrhydedd i mi gael fy mhenodi'n Ddirprwy Arweinydd y Cyngor heddiw a diolch i'm cydweithwyr am yr hyder a ddangoswyd ynof fi. Rwy'n gwbl ymrwymedig i weithio gyda chydweithwyr o bob rhan o'r sbectrwm gwleidyddol i gynnig fy nghefnogaeth ac i sicrhau ein bod ni i gyd yn gweithio gyda'n gilydd er lles ein cymunedau yma ym Mlaenau Gwent."

Mae'r Cynghorydd Jules Gardner yn camu i swydd yn y Cabinet am y tro cyntaf. Dywedodd: "Rwy'n croesawu'n llwyr yr her a'r cyfle i wasanaethu fel Aelod Cabinet dros Oedolion a Chymunedau, gan adeiladu ar y gwaith gwych a wnaed gan y Cynghorydd Helen Cunningham. Mae hwn yn bortffolio hynod bwysig wrth i ni symud i ffordd newydd feiddgar o weithio gyda'n cymunedau a'n partneriaid, gyda'r nod o adeiladu bwrdeistref decach, fwy gwydn, a fydd yn gwella iechyd a lles etholwyr , tra'n anelu at leihau anghydraddoldebau.”  

Cyfarfu Mr Smith â staff a phobl ifanc o'r Tîm Ysgolion 11 – 16, darpariaeth AHY (Addysg Heblaw yn yr Ysgol) yng Nghanolfan yr Afon, a'r rhaglen Dyfodol Cadarnhaol. Tynnodd y daith sylw at sut mae gweithwyr ieuenctid yn darparu cymorth cynnar, cymorth lles emosiynol, ac ymyrraeth dargedig sy'n helpu i leihau ymddieithriad, gwella presenoldeb, ac atal ymddygiadau sy’n peri risg.

Nod yr ymweliad â'r ganolfan ieuenctid sydd newydd ei hadnewyddu oedd dangos effaith gwaith ieuenctid a ddarperir ar draws ysgolion a chymunedau, gan gynnwys:

• Gwaith ieuenctid 11–16 mewn ysgolion, gan gynnwys cymorth un-i-un a grŵp i wella lles, presenoldeb ac ymddygiad
• Ymyriadau wedi'u teilwra ar gyfer pobl ifanc nad ydynt yn gallu mynychu ysgol brif ffrwd
• Rhaglenni mentora a gweithgareddau sy'n lleihau'r risg o allgáu ac ymddygiad gwrthgymdeithasol
• Cymorth i ddysgwyr sydd mewn perygl o ddod yn NEET (Ddim mewn Addysg, Cyflogaeth na Hyfforddiant)
• Cymorth ymgysylltu a dilyniant i bobl ifanc sydd mewn perygl
  

Ar draws ��w����ý Gwent, mae timau'r Gwasanaeth Ieuenctid yn cefnogi dros 10,700 o bobl ifanc. Mae cyfran sylweddol o'r gwaith ieuenctid presennol yn cael ei ariannu trwy Gronfa Ffyniant Gyffredin (CFfG) Llywodraeth y DU.

Dywedodd Nick Smith AS:

"Roedd yn wych clywed am yr effaith gadarnhaol y mae ein gwasanaethau ieuenctid yn ei chael ar les a hyder pobl ifanc. Mae'r timau ieuenctid ar draws ��w����ý Gwent yn helpu i sicrhau bod mwy o bobl ifanc yn parhau i gymryd rhan mewn addysg, teimlo eu bod yn cael eu cefnogi, a chael cyfleoedd ar gyfer y dyfodol."

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet Cyngor ��w����ý Gwent dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Roeddwn i’n falch iawn o groesawu Nick Smith AS i Abertyleri heddiw er mwyn iddo allu gweld a chlywed drosto'i hun am waith anhygoel ein gwasanaethau ieuenctid - allan yn y gymuned ac yn ein hysgolion - i helpu i gefnogi pobl ifanc i barhau i ymgysylltu a sicrhau nad oes unrhyw berson ifanc yn cael ei adael ar ôl.

"Nid yw gwaith ieuenctid yn ychwanegiad dewisol - mae'n rhan greiddiol o'n system addysg a lles. Mae'r gefnogaeth mae ein timau yn ei rhoi yn helpu pobl ifanc i barhau i ddysgu, adeiladu gwytnwch emosiynol ac osgoi argyfyngau."

Rhoddodd yr ymweliad gipolwg uniongyrchol i Mr Smith ar werth y gwasanaethau a'r rôl hanfodol y mae gweithwyr ieuenctid yn ei chwarae mewn atal, lles a diogelwch cymunedol.

Cadarnhaodd Estyn fod yr ysgol wedi gwneud digon o gynnydd yn erbyn yr holl argymhellion, gan dynnu sylw at arweinyddiaeth gryfach, ymddygiad gwell ymysg disgyblion a diwylliant mwy meithringar a chynhwysol ar draws yr ysgol.

Nododd arolygwyr fwy o sefydlogrwydd ymysg yr arweinyddiaeth, strwythur staffio sefydlog a gweledigaeth glir a rennir sy'n canolbwyntio ar ddiwallu anghenion emosiynol disgyblion. Gwnaethant hefyd arsylwi ar ymddygiad cadarnhaol cyson, gyda disgyblion yn cael eu disgrifio fel tawel, parchus ac ymgysylltiedig.

Canmolwyd gwelliannau i'r cwricwlwm a'r amgylchedd dysgu hefyd, ochr yn ochr â chyfleoedd ehangach gan gynnwys chwaraeon, ymweliadau â'r Senedd a chyfranogiad yng Ngwobr Dug Caeredin, gan helpu disgyblion i fagu hyder, gwytnwch a dyheadau ar gyfer y dyfodol.

Dywedodd y Pennaeth Kieran Dash:

"Rwy'n falch iawn o'r penderfyniad gan Estyn. Mae ein staff ymroddedig wedi gweithio'n ddiflino i gefnogi ein plant a'n pobl ifanc, ac rwy'n falch o bob un ohonyn nhw. Mae ein disgyblion gwych wedi bod yn bartneriaid go iawn yn y daith hon, gan ddangos gwell agweddau at ddysgu, hunanhyder a gwytnwch.

"Rydym yn falch o ba mor bell rydyn ni wedi dod ac yn benderfynol o barhau i symud ymlaen i fod y gymuned ddysgu orau y gallwn fod. Diolch i'r Cyngor, ein llywodraethwyr ysgol, rhieni/gwarcheidwaid a phartneriaid cwricwlwm am eu cefnogaeth ddiwyro."

Mae'r adroddiad yn amlinellu cefnogaeth gref i'r ysgol gan lywodraethwyr, Cyngor ��w����ý Gwent ac asiantaethau partner.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet y Cyngor ar gyfer Plant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Mae hwn yn ganlyniad hynod gadarnhaol ac yn dyst i waith caled ac ymrwymiad staff, arweinwyr a phartneriaid yng Nghymuned Ddysgu Canolfan yr Afon. Rydym wedi gweld gwelliannau gwirioneddol a pharhaus mewn arweinyddiaeth, ymddygiad, lles ac ansawdd dysgu. Yn bwysicaf oll, mae'n dangos bod disgyblion bellach yn elwa o amgylchedd tawelach, mwy meithringar lle maen nhw’n teimlo'n ddiogel, wedi’u gwerthfawrogi ac yn cael eu cefnogi i lwyddo. Mae hyn yn cefnogi'n llwyr ein blaenoriaethau i roi'r dechrau gorau mewn bywyd i bob plentyn ac i gyflawni dysgu gydol oes, lles a gwytnwch i'n cymunedau."

Dywedodd Cadeirydd y Llywodraethwyr, Jen Morgan:

"Rwy'n falch iawn o gorff llywodraethu, uwch arweinyddiaeth a staff yr ysgol am eu gwaith caled a'u hymrwymiad i wneud y gwelliannau hyn ac am eu hymroddiad i fywydau ein plant a'n pobl ifanc."

Mae Cymuned Ddysgu 3 – 16 Canolfan yr Afon yn cynnig addysg a chefnogaeth i blant a phobl ifanc sydd ag anghenion cymdeithasol, emosiynol ac iechyd meddwl (SEMH) neu nad ydynt yn gallu mynychu'r ysgol brif ffrwd am gyfnod o amser.

I ddarllen yr Adroddiad Monitro yn llawn ewch i:

Mae'r ymateb wedi'i ddatblygu mewn ymateb i'r Fforwm Dinasyddion ar Ddyfodol Teithio a ddaeth â thrigolion lleol, yn cynrychioli poblogaeth amrywiol y fwrdeistref, at ei gilydd i drafod sut y gellir gwneud teithio lleol yn decach, yn wyrddach ac yn well i bawb.

Dros dridiau, datblygodd aelodau'r fforwm 10 argymhelliad ar gyfer sut y gall y cyngor, ei bartneriaid a'i drigolion wella teithio yn yr ardal dros y pum mlynedd nesaf. Mae'r ymateb cychwynnol hwn yn amlinellu camau y gall y Cyngor eu dilyn wrth symud ymlaen â'r argymhellion, gyda fersiynau’r dyfodol hefyd yn cynnwys diweddariadau gan bartneriaid.  Mae'r ymateb yn canolbwyntio ar weithredoedd lleol ond hefyd yn cydnabod yr angen i eirioli dros newid ar lefel ranbarthol a chenedlaethol. Mae Grŵp Teithio newydd, sy'n cynnwys ystod o bartneriaid allweddol, yn cael ei sefydlu i gydlynu hyn.  

Mae hwn yn ymateb 'byw', gyda diweddariadau bob chwe mis am o leiaf y ddwy flynedd nesaf i sicrhau cynnydd a thryloywder parhaus.

Mae'r dull hwn yn cyd-fynd ag amcan Cynllun Corfforaethol y cyngor i 'Ymateb i'r argyfwng natur a hinsawdd a galluogi cymunedau cysylltiedig.'  Mae hefyd yn adlewyrchu dull gweithredu newydd Bargen ��w����ý Gwent, gan weithio'n agos gyda thrigolion a phartneriaid i ddylunio a chyflawni camau gweithredu sy'n gwella lles.

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Dirprwy Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent ac Aelod Cabinet dros Wasanaethau Cymdogaeth ac Amgylcheddol

"Rydym yn ymrwymedig i weithio'n agos gyda chymunedau a rhanddeiliaid i greu dyfodol mwy cynaliadwy a chysylltiedig i Flaenau Gwent, ac fel Cyngor Marmot, rydym am greu a datblygu lleoedd a chymunedau cynaliadwy. Rydym yn cydnabod pwysigrwydd gwella opsiynau teithio lleol i fynd i'r afael â phroblemau fel ynysu cymdeithasol a mynediad cyfyngedig at swyddi a gwasanaethau. Rydym hefyd yn cydnabod nad yw’r holl atebion gennym ni, a bydd ein dull newydd o weithio gyda chymunedau, gwirfoddolwyr a phartneriaid drwy fargen newydd ��w����ý Gwent yn allweddol i hyn.

"Hoffwn ddiolch i bawb a gymerodd ran yn y Fforwm Dinasyddion ar Deithio am roi gwybodaeth amhrisiadwy i ni am yr hyn sydd ei angen ar ein trigolion ni a beth maen nhw ei eisiau wrth deithio’n lleol."

Bydd yr ymateb nawr yn cael ei anfon i'w gymeradwyo i'r cabinet.

Y 10 argymhelliad oedd:

• Lleihau'r defnydd o geir ar gyfer cymudo
• Cael rampiau cadair olwyn ar drenau bob amser
• Cynnwys y cyhoedd yn well wrth gynllunio trafnidiaeth
• Ystyried trosglwyddo bysiau yn ôl i berchnogaeth gyhoeddus
• Gwella gwasanaethau tacsi
• Cynyddu cyhoeddusrwydd, capasiti a chyllid bysiau Fflecsi
• Hyrwyddo ac ehangu cynlluniau trafnidiaeth gymunedol
• Cynyddu opsiynau trafnidiaeth gyda'r nos
• Cynnig opsiynau gwell ar gyfer teithiau ysgol
• Annog pobl i gerdded, beicio neu olwyno

Darganfyddwch fwy am y Fforwm Dinasyddion ar Deithio yma: /cy/preswylwyr/newid-yn-yr-hinsawdd/dyfodol-teithio-ym-mlaenau-gwent-fforwm-dinasyddion/

Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent, mewn partneriaeth â Chyfoeth Naturiol Cymru (CNC), Partneriaeth Grid Gwyrdd Gwent (PGGG) a phartneriaid lleol, wedi cwblhau'r gyfres gyntaf o weithdai yn llwyddiannus i helpu i lunio Rhwydweithiau Ecolegol Gwydn (RhEG) ar draws Gwent.

Gan adeiladu ar fapio RhEG llwyddiannus ar gyfer Gwastadeddau Gwent, mae'r rhaglen bellach yn ehangu i Ddyffryn Gwy, Wentwood, Casnewydd, y Cymoedd Dwyreiniol, Canol Sir Fynwy, a Bannau Brycheiniog. Cefnogir y cam hwn gan Rownd 4 Cronfa Rhwydweithiau Natur, a gyflwynir gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol ar ran Llywodraeth Cymru. Dyfarnwyd grant datblygu i Gyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent i gefnogi mapio RhEG ac ymgysylltu â rhanddeiliaid ar draws y rhanbarth.

Mae Rhwydweithiau Ecolegol Gwydn (RhEG) yn cysylltu safleoedd gwarchodedig a chynefinoedd o ansawdd uchel ar draws y dirwedd, wedi'u rheoli ar gyfer bioamrywiaeth ac yn darparu buddion i natur a phobl. Mae'r prosiect hwn yn dilyn canllawiau RhEG cenedlaethol , gan ddatblygu fframwaith sy'n ymgorffori gweithredu adfer natur cydweithredol ar y dirwedd i raddfa ranbarthol.

Canlyniadau allweddol Gweithdy Un

• Cyflwyno’r dull RhEG, cysylltiadau polisi a methodoleg mapio
• Adolygu a mireinio Parthau Craidd (ardaloedd gwerth bioamrywiaeth uchel, gan gynnwys safleoedd dynodedig) gan ddefnyddio gwybodaeth leol ac arbenigedd technegol
• Rhannu ac ystyried DPSIR (Gyrwyr–Pwysau–Cyflwr–Effaith–Ymateb) i lywio dyluniad RhEG
• Cyd-ddylunio drafft cychwynnol Parthau Adfer Natur i gryfhau cysylltedd a gwydnwch ecolegol
• Trafod a chynnwys fframwaith DECCA (Amrywiaeth, Graddfa, Cyflwr, Cysylltedd, Addasrwydd) ar y cyd

Beth nesaf

Mae dau weithdy pellach wedi'u cynllunio ar gyfer 2026, gan ganolbwyntio ar asesu gwasanaethau ecosystem, gweledigaeth a rennir, cynllunio gweithredu adfer natur, a chynllunio cyflawni gyda phartneriaid allweddol. Bydd mwy o fanylion yn cael eu rhannu yn y gwanwyn.

Beth yw RhEG?

Rhwydweithiau cysylltiedig o gynefinoedd sy'n cefnogi ecosystemau iach ac addasadwy yw Rhwydweithiau Ecolegol Gwydn. Mae mapio Rhwydweithiau Ecolegol Gwydn fel arfer yn nodi dau barth:

•&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;    Parthau Craidd — ardaloedd cynefin o ansawdd uchel, gan gynnwys safleoedd dynodedig

•&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;&�Բ�����;    Parthau Adfer Natur — ardaloedd cyfagos sy'n helpu i gysylltu a chefnogi parthau craidd trwy adfer a gwella gwydnwch ecolegol

Mae'r gwaith hwn yn cael ei arwain gan Ganllawiau , fframwaith DECCA ac yn cael ei lywio gan dystiolaeth genedlaethol a lleol a ddatblygwyd ar y cyd â phartneriaid. Bydd allbynnau'n llywio cynllunio yn y dyfodol, rheoli tir a chamau adfer natur ar draws Gwent.

Cyllid

Cefnogir y cam hwn gan Rownd 4 Cronfa Rhwydweithiau Natur, a gyflwynir gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol ar ran Llywodraeth Cymru. Dyfarnwyd grant datblygu i Gyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent i gefnogi mapio RhEG ac ymgysylltu â rhanddeiliaid ar draws Gwent.

Mae gan y strategaeth bum nod allweddol:

• Ymgysylltu â'r gymuned ar ailgylchu
• Cynyddu cyfleoedd ailddefnyddio a thrwsio
• Cyrraedd y targed ailgylchu o 70%
• Lleihau ôl troed carbon y gwasanaeth
• Buddsoddi mewn seilwaith sy'n addas ar gyfer y dyfodol

Mae'r Cyngor eisiau clywed gan bobl am eu harferion ailgylchu a phrynu ac unrhyw rwystrau y gallent eu hwynebu wrth gymryd rhan mewn cynlluniau, yn ogystal â sut maen nhw'n teimlo am ddefnyddio opsiynau ailddefnyddio a thrwsio, a all helpu gyda chyllidebau cartrefi hefyd. Bydd busnesau ac ysgolion lleol hefyd yn cael eu hannog i ymgysylltu a rhoi eu barn.

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Dirprwy Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent ac Aelod Cabinet dros Wasanaethau Cymdogaeth ac Amgylcheddol:

"Rydyn ni wedi gwneud cynnydd da iawn gydag ailgylchu yma ym Mlaenau Gwent, ac rydyn ni’n falch o'r ffordd y mae ein cymunedau wedi ymuno a'n cefnogi felly diolch yn fawr iddyn nhw. Fodd bynnag, mae bob amser mwy y gallwn ei wneud i wella, ac rydyn ni eisiau clywed gan ein trigolion, busnesau ac ysgolion ar sut y gallwn ni i gyd wneud hyn gyda'n gilydd. Rydyn ni’n gwybod y gallai 51% o ddeunyddiau sy’n cael eu rhoi mewn biniau sbwriel gael eu hailgylchu, gan gynnwys 23% o wastraff bwyd, sy'n costio dros hanner miliwn o bunnoedd y flwyddyn mewn ffioedd gwaredu. Mae gwella ein perfformiad ailgylchu yn bwysig i ni gyrraedd targedau cenedlaethol, ond yn bwysicach fyth i’n hamgylchedd a chenedlaethau'r dyfodol."

Fel rhan o'r ffordd hon ymlaen, mae'r Cyngor yn archwilio cyfleoedd newydd fel cyflwyno casgliad plastig hyblyg wrth ymyl y ffordd, mwy o siopau ailddefnyddio a chaffis trwsio, a gwelliannau i'w ddau safle ailgylchu a'i fflyd cerbydau.

Bydd yr ymgynghoriad yn helpu i siapio pa newidiadau sy'n cael eu cyflwyno yn gyntaf, a sut maen nhw’n cael eu cyflwyno’n lleol.

Ychwanegodd y Cynghorydd Smith:

"Mae'r strategaeth hon yn cefnogi ein blaenoriaethau i ymateb i'r argyfwng natur a hinsawdd ac i ddarparu gwasanaethau o ansawdd uchel. Mae'r ymgynghoriad yn gyfle i'n cymunedau ddweud eu dweud ar y camau nesaf a helpu i lunio dyfodol gwasanaethau ailgylchu yma ym Mlaenau Gwent. Drwy weithio mewn partneriaeth, rydyn ni’n hyderus y gallwn leihau gwastraff, cynyddu ailddefnyddio ac ailgylchu, a bod yn Flaenau Gwent wyrddach."

Gall preswylwyr rannu eu barn trwy arolwg ar-lein, a thrwy gopïau papur yn ein Hybiau Cymunedol mewn llyfrgelloedd.

I ddarganfod mwy cliciwch yma.

Bydd yr arolwg yn cau am hanner nos ddydd Sul, 12 Ebrill 2026.

Yn ddiweddar, dathlodd y rhaglen brentisiaeth a rennir ei 10fed pen-blwydd yn helpu pobl ifanc i gael mynediad at gyfleoedd gyrfa trawsnewidiol.

Mae HWM Global yng Nghwmbrân yn dylunio ac yn cynhyrchu offer monitro a thelemetreg ar gyfer rhwydweithiau dŵr, dŵr gwastraff a nwy, ynghyd â chynhyrchion AMR telemetreg ac optimeiddio cyfleusterau. Yn dilyn diwrnod recriwtio llwyddiannus a chydweithio agos, fe wnaethant ddewis eu prentis Aspire cyntaf, Lewis Lloyd, ac maent eisoes wedi dangos diddordeb mewn lleoliadau yn y dyfodol.

Dywedodd Johanna Enzmann, rheolwr AD yn HWM:

“Mae ein partneriaeth ag Aspire yn helpu HWM i agor llwybrau clir i yrfaoedd medrus a chynaliadwy i dalent leol. Rydym wrth ein bodd yn croesawu ein prentis peirianneg drydanol cyntaf, Lewis, y mae ei frwdfrydedd a'i syniadau ffres eisoes yn gwneud gwahaniaeth. Mae Lewis hyd yn oed wedi helpu i rannu ei stori mewn digwyddiadau cyhoeddus, sy'n helpu i ymgysylltu â phrentisiaid y dyfodol yn ein hardal leol. Gan weithio gydag Aspire, rydym yn adeiladu piblinell o sgiliau sy'n cefnogi twf busnes ac yn creu cyfleoedd yn y gymuned.”

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd Cyngor ��w����ý Gwent:

“Mae Aspire wedi bod yn ganolog i’n hymrwymiad i ddatblygu sgiliau a chreu cyfleoedd cyflogaeth ym Mlaenau Gwent - ac rwyf wrth fy modd yn gweld hyn yn ehangu ar draws y rhanbarth ehangach hefyd.

“Ddeng mlynedd yn ddiweddarach, mae’r rhaglen yn parhau i esblygu, ehangu a llwyddo. Rydym wedi gweld pobl ifanc yn tyfu mewn hyder, yn datblygu sgiliau hanfodol, ac yn gosod nodau gyrfa uchelgeisiol - mae llawer ohonynt bellach yn rhagori yn eu diwydiannau dewisol. Adeiladwyd Aspire ar genhadaeth i greu cyfleoedd uchelgeisiol i bobl ifanc, ac mae ei dwf parhaus yn dangos pa mor gryf y mae’r genhadaeth honno’n cael ei chyflawni.”

Ers ei lansio, mae Aspire wedi bod yn fenter flaenllaw - gan arddangos pŵer cydweithio rhwng diwydiant, addysg, Llywodraeth Cymru a llywodraeth leol. Mae mwy na 200 o brentisiaid wedi cael eu cefnogi ym Mlaenau Gwent, gyda rhaglen gysylltiedig ym Merthyr Tudful wedi cefnogi dros 150 o brentisiaid o fewn dim ond saith mlynedd. Mae prentisiaethau'n cwmpasu ystod eang o sectorau, gan gynnwys peirianneg, iechyd a gofal cymdeithasol, datblygu chwaraeon, addysg a dysgu, fferyllol, TG, a chyllid.

Mae tîm Aspire yn gweithio'n agos gyda phob ysgol uwchradd yn y fwrdeistref sirol, colegau lleol, a sefydliadau cymunedol ehangach i sicrhau bod cyfleoedd yn parhau i fod yn gynhwysol ac yn hygyrch. Mae'r rhaglen yn parhau i weld niferoedd cynyddol o brentisiaid benywaidd bob blwyddyn, gan adlewyrchu ymrwymiad Aspire i chwalu rhwystrau a herio stereoteipiau o fewn sectorau sydd wedi'u dominyddu'n draddodiadol gan ddynion.

Gweithiodd Cynghorwyr o'r grwpiau Llafur ac Annibynnol gyda'i gilydd i ystyried cyllideb ddrafft sy'n diogelu gwasanaethau gan argymell cynnydd o 3.75% yn y Dreth Gyngor, sy'n is na'r rhagdybiaeth gynllunio wreiddiol o 4.95% ac sydd wedi bod yn bosibl o ganlyniad i setliad cyllid gwell gan Lywodraeth Cymru ac arbedion effeithlonrwydd, ynghyd ag adborth gan drigolion a chonsensws ymhlith yr arweinwyr i gadw unrhyw gynnydd mor isel â phosibl.

Bydd y gyllideb arfaethedig yn gweld y Cyngor yn parhau i fuddsoddi yn y gwasanaethau sy'n bwysig i bobl leol ac yn amddiffyn y rhai mwyaf agored i niwed yn ei gymunedau. Bydd y gyllideb refeniw hon ochr yn ochr â'r rhaglen gyfalaf y cytunwyd arni yn cynyddu buddsoddiad yn ein hysgolion, ein gwasanaethau amgylcheddol a’n priffyrdd.

Dywedodd Arweinydd y Cyngor, Steve Thomas:

"Gan weithio'n adeiladol gyda'r Grŵp Annibynnol, rydym wedi cyflwyno cyllideb deg a chytbwys sy'n diogelu gwasanaethau hanfodol tra'n cadw'r Dreth Gyngor mor isel â phosibl mewn hinsawdd ariannol anodd iawn. Mae'r cynnydd arfaethedig o 3.75% yn is na'r ffigur Treth Gyngor drafft o 4.95% ac mae'n debygol o fod gyda’r cynnydd canrannol isaf yng Nghymru. Mae'n adlewyrchu gwelliant yn y cyllid gan Lywodraeth Cymru, arbedion effeithlonrwydd ac, yn bwysig, gwrando ar adborth gan bobl leol. 

"Gyda dros ddwy ran o dair o'n cyllideb eisoes wedi’i hymrwymo i addysg a gofal cymdeithasol, mae ein ffocws yn parhau i fod ar ddiogelu'r gwasanaethau y mae trigolion yn dibynnu arnynt fwyaf, gan ddefnyddio adnoddau'n ddoeth, a gweithio'n wahanol gyda'n cymunedau i gefnogi gwytnwch a lleihau pwysau yn y tymor hwy." 

Dywedodd Arweinydd y Grŵp Annibynnol, y Cynghorydd Wayne Hodgins:

"Mae'r gyllideb ddrafft hon yn dangos beth y gellir ei gyflawni pan fydd cynghorwyr yn gweithio gyda'i gilydd yn adeiladol i gyflwyno cyllideb gyfrifol sy'n canolbwyntio ar y materion sydd bwysicaf i'n trigolion. Rydym wedi cefnogi cynigion sy'n diogelu gwasanaethau rheng flaen, yn cynyddu buddsoddiad mewn ysgolion a phriffyrdd, ac yn darparu cymorth wedi'i dargedu i'r rhai sydd ei angen fwyaf, yn enwedig trwy'r Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor.

"Byddai'r arbedion effeithlonrwydd a nodwyd yn helpu i sicrhau bod y Cyngor yn byw o fewn ei incwm tra'n parhau i fuddsoddi yn ein cymunedau. Mewn hinsawdd ariannol heriol, rydym wedi pwyso a mesur popeth ac wedi ystyried cyllideb ddrafft gyfrifol a chytbwys sy'n rhoi trigolion yn gyntaf." 

Mae'r uchafbwyntiau yn cynnwys:

• Gwasanaethau rheng flaen wedi'u diogelu, dim toriadau i wasanaethau
• £3 miliwn o arbedion effeithlonrwydd arfaethedig, wedi'i gyflawni drwy'r rhaglen Pontio'r Bwlch a gweithio'n agosach gyda Chyngor Torfaen
• Cynnydd o 10% mewn cyllid ysgolion
• £10 miliwn ar gyfer y Cynllun Gostyngiadau'r Dreth Gyngor, gan gefnogi'r aelwydydd hynny sydd fwyaf mewn angen
  

Byddai'r cynnydd yn y Dreth Gyngor yn cyfateb i gynnydd o 97c yr wythnos i'r rhai mewn eiddo Band A a £1.13c ar gyfer eiddo band B, sy'n cwmpasu'r mwyafrif o eiddo'r fwrdeistref.

Yn dilyn Craffu, bydd y gyllideb yn mynd i'r Cyngor Llawn i'w chymeradwyo ym mis Mawrth.

I weld adroddiad y gyllideb cliciwch

Yn ystod yr ymweliad, dangosodd disgyblion ddetholiad o brydau o'r llyfr, gan roi cyfle i'r Comisiynydd flasu ryseitiau a gasglwyd gan deuluoedd ar draws cymuned leol amrywiol yr ysgol. Gwnaeth y digwyddiad gynnig cipolwg ymarferol ar waith y disgyblion, a’u gwelodd yn ymchwilio, ysgrifennu, dylunio a darlunio'r cyhoeddiad cyfan eu hunain.

Mae'r llyfr coginio i blant, a grëwyd i annog teuluoedd i goginio gyda'i gilydd a magu hyder yn y gegin, wedi'i gynhyrchu'n broffesiynol ac mae ganddo ISBN swyddogol – sy’n golygu bod y disgyblion yn awduron cyhoeddedig ar oedran ifanc.

Canmolodd y Comisiynydd Plant greadigrwydd a chyflawniad y disgyblion, gan ddweud:

"Dylai'r disgyblion fod yn hynod falch o'u cyflawniad. Maen nhw wedi creu casgliad gwych o ryseitiau, gan gynnwys ffefrynnau teuluol sydd wedi’u trosglwyddo ar hyd y cenedlaethau. Mae eu creadigrwydd yn disgleirio nid yn unig yn y prydau y gwnaethant ddewis eu rhannu, ond hefyd yn y ffordd y gwnaethant helpu i ddylunio’r llyfr gyda darluniau wedi'u hysbrydoli gan eu lluniau eu hunain, gan ddod yn awduron cyhoeddedig ar oedran mor ifanc. Mae cael eu henwau wedi'u hargraffu yn y llyfr yn gyflawniad eithriadol - rhywbeth na all llawer o blant ei ddweud mor gynnar yn eu bywyd.

"Roedd hi’n bleser cael fy ngwahodd i weld gyda’m llygaid fy hun yr ymroddiad a'r angerdd y mae pob disgybl wedi'u rhoi i'r prosiect hwn. Rwy'n edrych ymlaen yn fawr at roi cynnig ar rai o'u ryseitiau nhw fy hun."

Ar hyn o bryd mae Cyngor ��w����ý Gwent yn archwilio Bargen ��w����ý Gwent, dull newydd o weithio gyda chymunedau i fynd i'r afael ag anghydraddoldebau ac adeiladu cymdogaethau iachach a mwy gwydn. Mae gwaith Willowtown ym maes addysg bwyd a lles cymunedol yn adlewyrchu'r gwerthoedd sydd wrth wraidd y dull hwn.

Dywedodd y Pennaeth, Mel Evans:

"Mae'r prosiect hwn yn enghraifft wych o lais y disgybl a dysgu creadigol ar waith. Mae ein plant wedi gweithio'n anhygoel o galed i gynhyrchu rhywbeth ystyrlon sy'n dathlu dysgu a chymuned. Roedden ni’n falch iawn o groesawu'r Comisiynydd Plant i rannu eu llwyddiant."

Llyfr ar gael nawr!

Gallwch brynu copïau o'r llyfr ryseitiau o'r ysgol neu drwy Amazon, a bydd yn cael ei stocio yng Ngŵyl y Gelli eleni. Anogir busnesau lleol sydd â diddordeb mewn stocio'r llyfr i gysylltu â'r ysgol yn uniongyrchol.

Ers dros ddegawd, mae rhaglen prentisiaethau a rennir flaenllaw'r Cyngor, Aspire, wedi chwarae rhan hanfodol wrth greu llwybrau hyfforddiant a chyflogaeth o ansawdd uchel i bobl ar draws y fwrdeistref sirol. Ers iddo ddechrau, mae Aspire wedi cefnogi dros 200 o brentisiaid, gyda chyfleoedd yn cwmpasu peirianneg, iechyd a gofal cymdeithasol, datblygu chwaraeon, addysg, TG, cyllid, diwydiannau fferyllol a mwy.

Fel rhan o ddathliadau eleni, mae'r Cyngor yn tynnu sylw at straeon go iawn gan brentisiaid lleol sydd wedi ffynnu drwy'r rhaglen - gan ddangos y gwahaniaeth y gall hyfforddiant ymarferol, partneriaethau diwydiant a chymorth wedi'i deilwra ei wneud i unigolion, cyflogwyr a chymunedau.

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd:

“Mae Wythnos Genedlaethol Prentisiaethau yn gyfle i dynnu sylw at gyflawniadau anhygoel ein prentisiaid a phawb sy'n eu cefnogi. Mae Aspire wedi bod yn gonglfaen i'n hymrwymiad i ddatblygu sgiliau ac yn sbardun cyfle gwirioneddol yma ym Mlaenau Gwent.

“Rydym wedi gweld pobl ifanc yn tyfu mewn hyder, yn datblygu sgiliau hanfodol ac yn symud ymlaen i yrfaoedd llwyddiannus, gyda llawer bellach yn arwain yn eu meysydd. O’r cychwyn cyntaf, cenhadaeth Aspire fu creu cyfleoedd uchelgeisiol i bobl ifanc, ac mae’n parhau i gyflawni’r uchelgais honno diolch i ymroddiad ein partneriaid, cyflogwyr a darparwyr hyfforddiant.”

Mae tîm Aspire yn gweithio'n agos gyda phob ysgol uwchradd yn y fwrdeistref sirol, colegau lleol a grwpiau cymunedol ehangach i sicrhau bod cyfleoedd yn cyrraedd ystod amrywiol o ddysgwyr. Mae hyn yn cynnwys nifer gynyddol o fenywod yn mynd i mewn i ddiwydiannau traddodiadol sy'n cael eu dominyddu gan ddynion - rhywbeth y mae'r Cyngor yn falch o'i ddathlu yn ystod Wythnos Genedlaethol Prentisiaethau.

Dywedodd Chris Davies, Pennaeth Gweithgynhyrchu a Chynnal a Chadw yn Aumovio:

"Yn Aumovio rydym yn gwerthfawrogi ein prentisiaid yn fawr. Mae llawer o amser yn cael ei dreulio yn dadansoddi gofynion busnes yn y dyfodol i geisio sicrhau ein bod yn datblygu ymgeiswyr cryf ar gyfer y dyfodol. Rydym yn gweld Aspire yn help mawr yn y broses hon. Byddwn yn cynnal cyfarfod i drafod llwybrau ar gyfer prentisiaid sy'n diwallu anghenion y prentis a'r cwmni. Mae Aspire yn help mawr hefyd yn y broses ddethol a chyfweld. Un o'r prif fanteision a welwn gydag Aspire, yw'r gefnogaeth maen nhw'n ei gynnig i'n cwmni ac i bob prentis. Rydym wedi gweithio gydag Aspire ers blynyddoedd lawer ac wedi adeiladu perthynas waith gref sy'n gweithio mewn gwirionedd."

Dywedodd Will Selway, prentis yn Aumovio:

"Pan dderbyniodd Aspire fy CV, fe wnaethon nhw ddod o hyd i leoliad profiad gwaith i mi ac yna fy helpu i ddod o hyd i gwmni a fyddai'n fy nharo fel prentis. Mae fy ngweithle, fy aseswr a fy mentor Aspire wedi fy nghefnogi i sicrhau fy mod yn aros ar y trywydd iawn i gyflawni fy nghymwysterau."

Dywedodd Lisa Girffin, Rheolwr Tîm Iechyd yr Amgylchedd yng Nghyngor ��w����ý Gwent:

“Mae cael prentis fel rhan o’ch gweithlu yn brofiad gwych a gwerth chweil. Mae’n adfywio tîm ac yn rhoi cyfle i aelodau profiadol y tîm rannu eu cyfoeth o wybodaeth a sgiliau, gadael gwaddol i’r dyfodol a theimlo’n rhan o daith y swyddog newydd hwnnw. Mae’n ein galluogi i harneisio talent newydd a dod â syniadau a safbwyntiau ffres. Mae cynnig prentisiaeth yn rhywbeth rwy’n teimlo sy’n rhan annatod o gynllunio busnes cadarn a llwyddiant sefydliadol yn y dyfodol trwy sicrhau cynllunio olyniaeth effeithiol. Byddwn yn argymell prentisiaethau i unrhyw gyflogwr.”

Dywedodd y prentis Helen Lewis:

“Mae’r gefnogaeth rydw i wedi bod yn ei derbyn gan y tîm Iechyd yr Amgylchedd cyfan, fy rheolwr a’m mentor prentisiaeth ers bron i ddwy flynedd wedi bod yn anhygoel, mor galonogol, ac yn rhan annatod o’m profiad. Mae ennill cymhwyster neu ddau wrth ennill cyflog, wrth gwrs, yn gyfle anhygoel, ond yn bwysicaf oll, rydw i’n cael profiad graddedigion ymarferol, yn hytrach nag o ddysgu academaidd yn unig, sy’n fy rhoi mewn sefyllfa gref ar gyfer cyflogaeth yn y dyfodol. Byddwn yn argymell prentisiaeth yn fawr i unrhyw un sy’n ei hystyried.”

Drwy gydol yr wythnos, mae’r Cyngor wedi bod yn rhannu astudiaethau achos sy’n helpu i amlygu’r effaith wirioneddol y mae prentisiaethau’n ei chael ar draws ��w����ý Gwent.

I weld rhai o’r rhain a darganfod mwy am Aspire cliciwch yma. 

Yn ogystal â hyn, mae'r Cyngor wedi bod yn gweithio'n agosach gyda chymunedau ar wydnwch a chynllunio, gan eu grymuso a'u cyfarparu i helpu eu hunain mewn cyfnodau o argyfwng, wedi'i ysbrydoli gan Fargen newydd ��w����ý Gwent.

Amlinellodd adroddiad i'r pwyllgor sut y gwnaeth adolygiad annibynnol, a gynhaliwyd ar ôl digwyddiadau Storm Bert yn 2024, 19 o argymhellion, gan dynnu sylw at sawl maes allweddol i'w gwella. Mae'r Cyngor wedi ymrwymo yn ei ymateb i'r adolygiad, i sicrhau diogelwch a lles trigolion yn ystod digwyddiadau tywydd garw. Mae Cynllun Rheoli Risg Llifogydd newydd hefyd wedi'i ddatblygu ac mae'n aros am gymeradwyaeth derfynol.

Mae cwteri a chwlfertau hanfodol yn cael eu harchwilio'n rheolaidd, ac mae synwyryddion newydd wedi'u gosod mewn rhai ardaloedd sy'n monitro lefelau dŵr ac yn helpu i wella amseroedd ymateb.

Mae rhaglenni gwaith draenio mawr wedi'u cyflawni yn Cwm a Llanhiledd.

Mae'r trefniadau gwell hyn wedi cael eu profi yn ystod sawl storm a rhybudd y gaeaf hwn, lle mae'r mesurau rhagweithiol gwell wedi profi'n effeithiol.

Yn Cwm, mae Tasglu Llifogydd wedi'i sefydlu, sef grŵp o drigolion lleol sy'n gweithio'n agos gyda'r Cyngor. Mae canolfan argyfwng wedi'i sefydlu, sachau llifogydd wedi'u dosbarthu, a hyfforddiant wedi'i ddarparu i'r grŵp cymunedol hwn i rymuso trigolion a chryfhau parodrwydd lleol.

Dywed llefarydd ar ran Tasglu Llifogydd Cwm, Sallie Jones:

“Cafodd ein pentref ei ddinistrio gan lifogydd yn ystod Storm Bert, ac nid ydym am weld hynny byth yn digwydd eto. Mae angen i bob peth negyddol ddod yn gadarnhaol a ganwyd y Tasglu Llifogydd a hefyd perthynas waith newydd, fwy cadarnhaol gyda’r Cyngor, sydd wedi cydnabod y gallai fod wedi gwneud yn well ac mae’n awyddus i ailadeiladu’r ymddiriedaeth a gollwyd gyda’n cymuned. Rydym am wneud beth bynnag y gallwn ei wneud, mewn partneriaeth, a chyda chefnogaeth gan y Cyngor, i gadw’n ddiogel a chefnogi ein cymuned yn ystod argyfwng. Mae’r Cyngor wedi cynnal gwaith helaeth yn y pentref ac, yn ein profiad ni, mae bellach yn llawer mwy parod ar gyfer rhybuddion tywydd, gan weithio’n agos gyda ni a’r gymuned leol i fynd i’r afael ag unrhyw broblemau.

“Byddem yn annog ac yn cefnogi cymunedau eraill i ddod at ei gilydd a gweithio gyda sefydliadau yn y ffordd hon, gyda’n gilydd rydym yn fwy gwydn ac mewn gwell sefyllfa i allu mynd i’r afael ag unrhyw broblemau yn y dyfodol.”

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Aelod Cabinet dros Gymdogaethau a Gwasanaethau Amgylcheddol:

“Mae’r llifogydd rydyn ni wedi’u gweld yn ein cymunedau ym Mlaenau Gwent, ac ar draws y rhanbarth, wedi bod yn wirioneddol ddinistriol, ac mae ein meddyliau bob amser gyda’r rhai sydd wedi cael eu heffeithio. Mae tywydd garw yn dod yn amlach, ac fel ein partneriaid yn y sector cyhoeddus, rydyn ni’n gweithio’n galed i fod mor barod ag y gallwn ni fod, gan wneud y gorau o’r adnoddau sydd gennym ni.

“Rydyn ni’n parhau i fod yn ymwrymedig i warchod a chefnogi cymunedau yn y cyfnod cyn ac yn ystod y digwyddiadau tywydd hyn. Rydyn ni wedi gweithio gyda Llywodraeth Cymru i sicrhau cyllid ac wedi dyrannu rhywfaint o’n cyllideb ein hunain i wneud gwelliannau mewn cymunedau sydd wedi’u nodi fel y rhai mwyaf agored i niwed ac mewn perygl a gweithio gyda’r bobl yno ar wydnwch yn y dyfodol.”

Bydd yr adroddiad ar baratoi ar gyfer llifogydd nawr yn mynd i’r Cabinet.

Yn y llun mae aelodau o Dasglu Llifogydd Cwm.

Mae ein timau priffyrdd yn gweithio'n galed bob dydd, yn ail-wynebu, yn trwsio ac yn gwneud pethau'n ddiogel gyda gwaith trwsio dros dro, tra bod gwaith trwsio tymor hir ac ail-wynebu eisoes wedi'u gwneud, gyda mwy wedi'u trefnu.

Ar ôl cyfnod hir o doriadau i’r gyllideb ar gyfer llywodraeth leol, mae cynghorau ar draws y DU bellach yn delio â chanlyniadau tanfuddsoddi parhaus mewn priffyrdd.

Arweiniodd toriadau cyllido o flwyddyn i flwyddyn at ddewisiadau anodd ynghylch pa wasanaethau hanfodol oedd angen eu diogelu fwyaf, gan gynnwys gwasanaethau fel gofalu am drigolion agored i niwed ac addysg.

Y canlyniad yw bod cyflwr ffyrdd lleol wedi dod yn fater cenedlaethol, nid un sy'n unigryw i ��w����ý Gwent.

Mae hefyd wedi bod yn un o'r mis Ionawr gwlypaf a gofnodwyd gyda Dyn Tywydd y BBC, Derek Brockway, yn tynnu sylw at Flaenafon gerllaw fel y lle gwlypaf yng Nghymru yn ystod mis Ionawr.

Oherwydd hyn, mae ein ffyrdd wedi cael ergyd wirioneddol, ac yn enwedig ar dir uwch lle mae dŵr glaw yn mynd i mewn i graciau bach, yn rhewi, yn ehangu ac yn torri'r wyneb, gan adael mannau gwan lle mae tyllau yn ffurfio'n gyflymach.

Mae'r glaw parhaus yn arafu gwaith trwsio parhaol; ac rydym yn derbyn nad yw'r dull dros dro hwn bob amser yn ymddangos fel y defnydd mwyaf effeithlon o adnoddau, ond mae adegau pan fo ateb cyflym yn hanfodol.

Ym mis Ionawr yn unig, adroddwyd 601 o dyllau i'r Cyngor, o'i gymharu â 226 fis Ionawr diwethaf [cynnydd o 165%]. Y llynedd (2025), gwnaed 11,695 o atgyweiriadau tyllau ar draws y fwrdeistref yn unol â chanllawiau a deddfwriaeth.

Ar ben y gyllideb briffyrdd flynyddol, mae'r Cyngor yn buddsoddi £5.4m ychwanegol mewn gwella ffyrdd lleol dros y pum mlynedd nesaf, sy'n golygu y bydd tua 80 o ffyrdd yn cael eu hail-wynebu. Mae hyn yn cael ei ariannu gan £3.2m mewn buddsoddiad cyfalaf ychwanegol a £2.2m o Fenter Benthyca Llywodraeth Leol Llywodraeth Cymru.

Mae wedi bod yn aeaf hir a garw, ond pan fydd y tywydd yn gwella rydym yn disgwyl i'r buddsoddiad ychwanegol a'r gwaith trwsio ddechrau gwneud gwahaniaeth gweladwy.

Rydym yn gwerthfawrogi eich sylwadau, ond rydym yn annog trigolion i roi gwybod am dyllau yn y ffordd drwy ymweld â Fy Ngwasanaethau neu drwy Ap ��w����ý Gwent, gan fod rhoi gwybod yn ffurfiol yn creu cofnod, ac yn ein helpu i flaenoriaethu ein hymateb o fewn yr adnoddau sydd ar gael i ni.

Mae'r Fargen yn ffordd newydd o weithio rhwng y cyngor, cymunedau a sefydliadau partner, gyda'r nod o adeiladu bwrdeistref sirol decach a mwy gwydn, gwella iechyd a lles, a lleihau anghydraddoldebau.

Mae'r preswylwyr, a ddewiswyd ar hap, wedi rhoi o’u hamser i gymryd rhan mewn tair sesiwn lle maent wedi clywed sut y gallai Bargen ��w����ý Gwent edrych a gweithio’n ymarferol, ac am bum prif genhadaeth y Cyngor:

• Blynyddoedd Cynnar: Adeiladu Dyfodol Disgleiriach
• Dysgu Gydol Oes, Uchelgais a Gwydnwch
• Lles trwy Arweinyddiaeth Gymunedol
• Economi Ffyniannus, Lleoedd Llewyrchus
• Cymunedau Grymus, Pŵer a Llwyddiant Cyffredin 
  

Yn ystod y sesiynau, clywodd aelodau'r Cynulliad sut mae'r Cyngor yn ceisio grymuso cymunedau i gymryd rôl fwy gweithredol wrth lunio a chefnogi eu cymunedau, wedi'u hysbrydoli gan y genhadaeth ac Egwyddorion Marmot  i adeiladu cymunedau tecach ac iachach. Maent wedi clywed gan y Prif Weithredwr Stephen Vickers a’r Dirprwy Brif Weithredwr Luisa Munro Morris; Arweinydd y Cyngor Steve Thomas a’r Cadeirydd Craffu, y Cynghorydd Joanna Wilkins.

Clywsant hefyd gan sefydliadau partner lleol am sut mae eu gwaith yn cyfrannu at genhadaeth y Cyngor a'r Fargen, gan gynnwys Aneurin Leisure Trust a Chymdeithas Mudiadau Gwirfoddol Gwent.

Dywedodd yr Aelod o’r Cynulliad Adam Wate, o Dredegar:

"Roeddwn i eisiau rhoi fy llais a'm profiad bywyd i lywio’r meddwl am y Fargen orau sydd ar gael ar gyfer ��w����ý Gwent. Rydw i eisiau'r gorau i le rydw i'n byw, felly gadewch i ni wneud gwahaniaeth gyda'n gilydd. Rwy'n gobeithio y bydd y Fargen yn creu cymunedau cryfach, yn gyrru gwelliannau yn yr ardal ac yn creu lle hapusach a mwy cyfeillgar i fyw."

Dywedodd Jenna Panfili-Tinker, o Abertyleri:

"Rydw i eisiau siapio cymdeithas y mae fy mhlant yn teimlo'n falch o fyw ynddi a bod yn rhan ohoni. Rwy'n gobeithio y bydd bargen newydd ��w����ý Gwent yn cynnig golwg newydd ar y dyfodol, gan feddwl yn wahanol am ein cymunedau a newid y diwydiannau yr oedd gennym ers talwm yn rhywbeth newydd."

Dywedodd Arweinydd y Cyngor, y Cynghorydd Steve Thomas:

"Diolch i'r trigolion sydd wedi rhoi o’u hamser i gymryd rhan yn y Cynulliad Dinasyddion, ac am ein helpu i ddylunio'r egwyddorion a fydd yn llywio Bargen ��w����ý Gwent. Credwn y gall cydweithio dyfnach â chymunedau helpu i gyflawni newid hirdymor gwirioneddol i Flaenau Gwent. Mae'r Fargen yn ymwneud â gwrando, dysgu a gweithio'n agosach gyda'n cymunedau, felly mae'n bwysig mai ein trigolion sy'n helpu i'w siapio, drwy'r cynulliad a thrwy ymgysylltu â'r cyhoedd yn barhaus. Byddwn ni’n dod yn ôl at ein gilydd gydag aelodau'r Cynulliad yn ddiweddarach i'w diweddaru ar y cynnydd."

Ar y diwrnod olaf gofynnwyd i aelodau'r Cynulliad ddatblygu set o egwyddorion i ddatblygu Cytundeb ��w����ý Gwent gyda thrigolion a chymunedau, ac i drafod pa effaith hirdymor yr hoffent ei chael.

Bydd yr egwyddorion hyn yn cael eu cyflwyno i gynghorwyr ar gyfer adborth yng nghyfarfod y Pwyllgor Craffu Llywodraethu Corfforaethol ac Adnoddau ddydd Iau 19 Chwefror 2026. Dysgwch fwy a sut i wylio'r cyfarfod  

Y llynedd, daeth ��w����ý Gwent a Thorfaen yn gyd-gynghorau Marmot cyntaf Cymru, gan weithio gyda'i gilydd i roi tegwch a lles wrth wraidd y broses leol o wneud penderfyniadau.

Mae cyfarfodydd y Cynulliad Dinasyddion hefyd wedi cael eu cynnal yn Nhorfaen i ddatblygu Bargen Torfaen.

Darganfyddwch fwy am Fargen ��w����ý Gwent a chwrdd â rhai o aelodau'r Cynulliad Dinasyddion

Trefnwyd agoriad yr oriel gan The Original Transmissions Art Collective, grŵp cydweithredol o bobl greadigol lleol, gan gynnwys:

 • Till Death Us Do Art - Sarah T
• Queen of Arts - Olivia Marshall
• Neon Noir - Mart Roberts
• Von Boom Industries - Gavin Robinson

Roedd yr arddangosfa hefyd yn cynnwys gwaith llawer o artistiaid lleol talentog o bob rhan o'r rhanbarth.

Croesawodd Olivia Marshall, sy'n masnachu o siop dros dro a ariennir gan Gyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent, yn Arcêd Abertyleri, artistiaid a phobl greadigol lleol o'r ardal. Mae'n lle perffaith i daflu goleuni ar dalent leol.

Roedd y digwyddiad yn fywiog, wedi’i fynychu’n wych, yn llawn cerddorion talentog, ac wedi’i gefnogi’n frwd gan artistiaid lleol ac ymwelwyr fel ei gilydd.

Roedd yr agoriad yn llwyddiant mawr, a bydd yr arddangosfa ar agor tan 23 Mawrth. Dewch draw i Arcêd Abertyleri am ymweliad.

Mae ein siopau dros dro wedi bod yn ychwanegiad hyfryd i'n trefi dros yr ychydig fisoedd diwethaf, ac rydym yn gobeithio parhau â'r llwyddiant hwn yn y dyfodol.

Diolch i bawb sydd wedi cefnogi ein masnachwyr.

Ar hyn o bryd mae gan y Gymuned Ddysgu orwariant o tua £900,000 y disgwylir iddo gynyddu i £1.7miliwn y flwyddyn nesaf os yw'r holl gampysau cynradd yn parhau i fod ar agor.

Ar hyn o bryd mae gan Heol Roseheyworth 127 o ddisgyblion ar y gofrestr – allan o 210 posibl . Dyma'r campws hynaf gyda'r bil cynnal a chadw uchaf.

Mae'r cynnig wedi'i ddatblygu i sicrhau cynaliadwyedd hirdymor y Gymuned Ddysgu, i ddiogelu a gwella safonau addysgol, a mynd i'r afael â'r pwysau cyllidebol sylweddol a chynyddol.

Bydd y Cyngor nawr yn cynnal ymgynghoriad ffurfiol, gan roi cyfle i rieni, staff, dysgwyr, a'r gymuned ehangach roi eu barn.

Bydd yr holl adborth a dderbynnir yn cael ei ystyried yn ofalus cyn cymryd unrhyw gamau pellach. Mae'r Cyngor yn parhau i fod yn ymrwymedig i sicrhau bod buddiannau plant a phobl ifanc yn parhau i fod wrth wraidd pob penderfyniad.

Bydd yr ymgynghoriad yn dechrau ddydd Llun, 2 Mawrth.

Mae'r caffis trwsio’n bartneriaeth rhwng y Cyngor, sefydliadau lleol ac yn bwysicaf oll aelodau talentog o'r gymuned sy'n rhoi o’u hamser am ddim i drwsio eitemau cartref pobl.

Dyma enghraifft wych o fargen newydd ��w����ý Gwent - ffordd newydd y Cyngor o weithio gyda chymunedau, i'w cynnwys a'u grymuso mewn gwasanaethau lleol.

O hwfers a setiau teledu i emwaith a theganau plant, mae'r cannoedd o atgyweiriadau llwyddiannus wedi cael effaith amgylcheddol sylweddol ac yn enghraifft bwerus o weithredu cymunedol ar ei orau. Mae'r model hwn nid yn unig yn darparu manteision amgylcheddol - mae wedi creu gwerth cymdeithasol sylweddol, gan roi hwb i hyder, sgiliau, lles a chysylltiad cymunedol.

Fel rhan o'i Strategaeth Adnoddau a Gwastraff drafft newydd, mae'r Cyngor yn edrych i dyfu'r cynnig caffi atgyweirio yn y fwrdeistref, gallwch ddweud eich dweud ar y strategaeth cyn bo hir.

Mae Fix It February yn cael ei ddathlu gan

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Dirprwy Arweinydd y Cyngor a’r Aelod Cabinet dros Wasanaethau Cymdogaeth ac Amgylcheddol:

"Mae Fix It February yn amser perffaith i ddathlu cyflawniad enfawr ein gwirfoddolwyr, sydd eisoes wedi atgyweirio mwy na 600 o eitemau ar gyfer trigolion lleol. Mae'r gwaith hwn yn lleihau gwastraff, torri carbon, a chryfhau ein cymunedau. Trwy Fargen ��w����ý Gwent, rydym yn falch o gefnogi pobl leol i gymryd yr awenau ar drwsio ac ailddefnyddio, gan helpu i feithrin sgiliau, a gwella hyder a gwytnwch ar draws y fwrdeistref sirol."

Mae Tîm Strategaeth Gwastraff y Cyngor wedi gweithio i alluogi cymunedau i arwain eu prosiectau atgyweirio ac ailddefnyddio eu hunain, gan ddarparu cymorth gyda chostau cychwyn, marchnata, recriwtio gwirfoddolwyr a chysylltiadau â sefydliadau perthnasol. Gwnaethpwyd hyn drwy weithio gyda phartneriaid gan gynnwys GAVO, Iechyd Cyhoeddus Cymru, Men's Sheds a grwpiau cymunedol i adeiladu rhwydwaith cynaliadwy ac amrywiol o wirfoddolwyr.

Mae Luke Mason yn wirfoddolwr yng Nghaffi Trwsio Rasau yng Nglynebwy. Mae Luke yn wynebu heriau gyda rhyngweithio cymdeithasol ac mae wedi darganfod pwrpas a hyder newydd trwy helpu ymwelwyr gyda'u heitemau trydanol.

Meddai Luke: "Mae helpu eraill yn ffordd onest a gofalgar o fyw eich bywyd. Dod â hapusrwydd i gleientiaid ar ôl datrys eu problemau yw'r teimlad gorau."

Cymerwch ran yn Fix It February. Cynhelir caffis trwsio yn:

• Stiwt Glynebwy (trydydd dydd Llun y mis) 2pm i 4pm
• Canolfan Adnoddau Rasa (pedwerydd dydd Llun y mis) 10.30am i 12.30
• Neuadd Bentref Stocktonville, Tredegar (dydd Gwener olaf y mis) 10.30am i 12.30

Bydd Abertyleri yn cymryd lle canolog y mis Mawrth hwn wrth i fusnesau, trigolion a’r Cyngor uno ar gyfer hwb wythnos arbennig i’r dref, menter ymarferol sy’n canolbwyntio ar ddangos beth all gael ei gyflawni pan fydd pobl yn cydweithio i wella canol eu tref.

Yn rhedeg o ddydd Mawrth, 10fed o Fawrth i ddydd Sadwrn, 14eg o Fawrth, bydd y rhaglen, dan arweiniad Creative Communities International, trwy gefnogaeth gan Lywodraeth Cymru a Chomisiwn Dylunio Cymru, yn dod â’r gymuned ynghyd yn y lle cyntaf ar gyfer cyfres o ddigwyddiadau ymarferol yn y Met, Abertyleri ac yna gweithdy ymarferol undydd i drawsnewid Stryd Somerset, Abertyleri. Mae’r fenter yn canolbwyntio ar gamau gweithredu ymarferol i greu effaith uniongyrchol.

Fel rhan o Fargen ��w����ý Gwent, ffordd newydd o weithio gyda chymunedau, mae’r Cyngor yn gwrando ar bobl leol ac yn gweithio gyda nhw ar yr hyn sy’n bwysig iddyn nhw.

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd:

“Rydym wedi ymrwymo i greu cymunedau bywiog, sydd wedi’u cysylltu’n dda lle gall pobl a busnesau ffynnu. Yn ein Cynulliad Dinasyddion diweddar, dywedodd llawer ohonoch wrthym eich bod am weld gwelliannau i ganol ein trefi, a siaradom am sut y gall trigolion, busnesau a sefydliadau lleol ddod at ei gilydd i wneud i hyn ddigwydd ac mae’r hwb wythnos yn enghraifft wych o hyn – byddwn yn annog unrhyw un yn yr ardal i gymryd rhan.”

Mae’r wythnos yn cynnwys noson wybodaeth, sesiynau cynllunio, gweithdai busnes gyda’r nod o leihau rhwystrau a chynyddu nifer y bobl sy’n ymweld, a bydd yn cyrraedd uchafbwynt gyda Thrawsnewidiad Undydd ddydd Sadwrn, 14eg o Fawrth.

Mae’r digwyddiadau ar agor i fusnesau lleol, trigolion, grwpiau cymunedol a gwirfoddolwyr. Nid oes angen unrhyw brofiad, dim ond parodrwydd i gymryd rhan. Mae mynychu am ddim, ond mae cofrestru’n hanfodol.

Nod yr Hwb Wythnos i’r Dref yw dangos sut y gall gweithredu cymunedol ar y cyd helpu i lunio canol y dref fwy bywiog, croesawgar a llewyrchus ar gyfer Abertyleri.

Bydd yr wythnos yn cyrraedd uchafbwynt gyda Thrawsnewidiad Undydd ddydd Sadwrn, 14eg o Fawrth, o 8yb i 5yp, pan fydd lle allweddol ar Stryd Somerset yn cael ei drawsnewid. Bydd y trawsnewidiad yn dangos beth sy'n bosibl gyda chydweithio, creadigrwydd a chyllideb gymedrol, gan gynnig gweledigaeth wirioneddol ar gyfer dyfodol canol y dref. Mae'r gyllideb ar gyfer y trawsnewidiad undydd yn cael ei darparu trwy Gronfa Ffyniant a Rennir Llywodraeth y DU.

Mae'r trefnwyr yn disgrifio'r diwrnod fel un ymarferol a hwyliog, gan ddod â gwirfoddolwyr, busnesau a grwpiau cymunedol ynghyd i gyflawni newid gweladwy mewn un diwrnod.

Cofrestrwch heddiw:

Ymunodd Lee â rhestr anhygoel o dalent a ffigurau cyhoeddus o Gymru - gan gynnwys tîm pêl-droed Cymru, y gantores opera byd-enwog Katherine Jenkins, a llawer o rai eraill - i ddathlu Cymru a'r bobl sy'n helpu i lunio ei chymunedau.

Yn falch o Flaenau Gwent, mae Lee wedi treulio blynyddoedd yn hyrwyddo chwaraeon cymunedol, lles, a balchder lleol. Mae ei arweinyddiaeth ym Mharc Bryn Bach a'i ymroddiad i redeg ar lawr gwlad wedi ei wneud yn ffigwr uchel ei barch ar draws y rhanbarth.

Bu Lee hefyd yn gweithio'n agos gyda'r Cyngor i fwrw ymlaen â'r ymgyrch dros gerflun i anrhydeddu Steve Jones MBE yng Nghanolfan Chwaraeon Glynebwy. Mae'r prosiect hwn yn ymgorffori'n berffaith ethos Bargen ��w����ý Gwent, gan arddangos sut y gall y gymuned a'r Cyngor weithio ochr yn ochr i sicrhau manteision ystyrlon, parhaol i bobl leol.

Mae'r gwahoddiad hwn i Downing Street yn gydnabyddiaeth wych o ymrwymiad Lee i Flaenau Gwent, ei angerdd am chwaraeon, a'r gymuned y mae'n ei chynrychioli'n falch.

Llongyfarchiadau, Lee — anrhydedd wirioneddol haeddiannol. 🏅✨

Mae yna 56 o gartrefi LHDTC+ yng Nghymru, cynnydd o 30% o'i gymharu â 2024. Yn Gwent, roedd gofalwyr maeth LHDTC+ yn gofalu am 15 o blant yn 2025.

Yn ystod yr Wythnos Mabwysiadu a Maethu LHDTC+ hon, sy'n dechrau ar 2ail Mawrth, mae Maethu Cymru ��w����ý Gwent yn annog pobl LHDTC+ i ystyried gwneud ymholiadau i ddod yn ofalwyr maeth a newid bywydau yn 2026.

Yn Maethu Cymru ��w����ý Gwent ar hyn o bryd mae 201o blant mewn gofal maeth. Gall cyplau neu bobl sengl faethu, ac mae gan nifer o bobl LHDTC+ brofiad bywyd personol unigryw i'w gynnig i ofal plant a phobl ifanc.

Mae'r gofalwyr maeth Aaron a Matte o Flaenau Gwent wedi bod yn gofalu am blant drwy Maethu Cymru ers dros 9 mlynedd ac wedi croesawu mwy na 18 o bobl ifanc i'w cartref. Maen nhw'n dweud eu bod nhw wedi syrthio mewn cariad â maethu o'r lleoliad cyntaf ac wedi gweld drostyn nhw eu hunain y gwahaniaeth y gall cartref cariadus, sefydlog ei wneud i fywyd plentyn. Fel y dywedodd Aaron a Matte "Ewch amdani. Gwnewch yr alwad ffôn gyntaf honno neu gael yr ymweliad cartref cyntaf hwnnw. Does gennych chi ddim i'w golli drwy gysylltu â'r awdurdod lleol a chael rhagor o wybodaeth".

Dywedodd Suzanne Griffiths, Cyfarwyddwr Gwasanaeth Mabwysiadu Cenedlaethol Cymru a Maethu Cymru: “Mae gofalwyr maeth yn gwneud gwahaniaeth eithriadol i blant a phobl ifanc bob dydd trwy gynnig sefydlogrwydd, dealltwriaeth a lle diogel i ffynnu. Maent yn defnyddio eu profiadau bywyd eu hunain, eu tosturi a’u gwydnwch i ddiwallu anghenion unigol pob plentyn. I rai plant, gall gofalwyr maeth eu helpu i symud tuag at fabwysiadu, a fydd yn darparu’r sicrwydd cydol oes yna sydd ei angen arnynt pan nad yw dychwelyd at eu teulu geni yn bosibl.

“Gyda chyn gymaint o blant angen cartrefi cariadus ar hyn o bryd, byddem yn annog unrhyw un sy’n ystyried maethu neu fabwysiadu i ddechrau sgwrs gyda’u tîm lleol heddiw.”

Gallwch ddilyn Wythnos Mabwysiadu a Maethu LHDTC+ ar-lein ac ar Twitter (@lgbtadoptfoster) a Facebook (@newfamilysocial).

Am ragor o wybodaeth am faethu ewch i: / Dysgwch fwy am fabwysiadu yng Nghymru:

Mae Cymuned Ddysgu Abertyleri yn ysgol 3 – 16 oed, gyda thri champws cynradd a champws uwchradd.

O dan y cynnig, byddai Campws Ffordd Roseheyworth yn cau, gyda disgyblion yn trosglwyddo i gampysau Stryd Tillery a Chwe Chloch. Mae'r newid yn cael ei ystyried i sicrhau cynaliadwyedd hirdymor y Gymuned Ddysgu ac i helpu i ddiogelu a gwella safonau addysgol ledled yr ardal.

Mae'r Cyngor yn annog rhieni, gofalwyr a'r gymuned ehangach i rannu eu barn fel rhan o'r ymgynghoriad hwn.

Gall trigolion ddysgu mwy am y cynnig trwy glicio yma.

Fel rhan o'r ymgynghoriad, cynhelir sesiynau galw heibio i rieni a'r gymuned leol ar:

• Dydd Mercher, 11eg Mawrth
• Y Metropole, Abertyleri
• 5yp – 6:30yh
  
  
• Dydd Mawrth, 17eg Mawrth
• Y Metropole, Abertyleri
• 3yp – 6:30yh

Bydd swyddogion addysg ar gael i siarad â mynychwyr, darparu rhagor o wybodaeth, a gwrando ar farn y gymuned.

Bydd rhieni hefyd yn derbyn deunyddiau ymgynghori trwy'r sianeli cyfathrebu rhieni arferol. Yn ogystal, mae'r Cyngor yn cynnal cyfarfodydd wyneb yn wyneb gyda staff, llywodraethwyr ysgolion, a disgyblion i sicrhau bod pawb yng nghymuned yr ysgol yn cael y cyfle i gyfrannu.

Bydd yr holl adborth a dderbynnir yn ystod y cyfnod ymgynghori yn cael ei ystyried yn ofalus cyn i unrhyw benderfyniadau pellach gael eu gwneud.

Bydd yr ymgynghoriad yn rhedeg tan ddydd Mawrth, 14 Ebrill 2026.

Gyda gwaith adeiladol rhwng aelodau'r grwpiau Llafur ac Annibynnol, mae'r cynnydd yn y Dreth Gyngor yn is nag a gynlluniwyd yn wreiddiol, gan ddangos ymrwymiad a rennir gan arweinwyr gwleidyddol i leihau'r effaith ar aelwydydd ym Mlaenau Gwent. Mae setliad cyllido gwell gan Lywodraeth Cymru, ynghyd ag amrywiaeth o effeithlonrwydd, yn golygu bod y gyllideb yn parhau i warchod a buddsoddi yn y gwasanaethau sydd bwysicaf i bobl leol. Bydd y gyllideb refeniw, ochr yn ochr â'r rhaglen gyfalaf, yn darparu mwy o fuddsoddiad ar gyfer ysgolion, gwasanaethau amgylcheddol, a phriffyrdd, gan gynnal cefnogaeth i'r rhai mwyaf agored i niwed yn y gymuned.

Dywedodd Arweinydd y Cyngor, Steve Thomas:

“Rwy’n falch bod y Cyngor Llawn wedi cymeradwyo cyllideb deg a chyfrifol sy’n gwarchod gwasanaethau allweddol ac yn adlewyrchu’r hyn a ddywedodd trigolion wrthym oedd yn bwysig.

“Mae’r cynnydd o 3.75% yn y Dreth Gyngor yn sylweddol is na’n rhagdybiaeth gynllunio ac mae’n debygol o fod yn un o’r cynnydd isaf yng Nghymru. Mae wedi’i gyflawni trwy gyllid gwell, rheolaeth ariannol ofalus, ac ymrwymiad i gadw unrhyw gynnydd mor isel â phosibl mewn hinsawdd heriol iawn.”

Dywedodd Arweinydd y Grŵp Annibynnol, y Cynghorydd Wayne Hodgins:

“Mae'r gyllideb hon yn dangos beth y gellir ei gyflawni trwy gydweithredu gwirioneddol, a rhoi pobl o flaen gwleidyddiaeth. Mae’r gyllideb yn cynnal y gwasanaethau y mae trigolion yn dibynnu arnynt fwyaf, yn cynyddu buddsoddiad mewn ysgolion a phriffyrdd, ac yn darparu cefnogaeth ystyrlon i’r rhai sy’n wynebu caledi ariannol drwy’r Cynllun Gostyngiadau’r Dreth Gyngor.”

Mae uchafbwyntiau'r gyllideb yn cynnwys:

• Diogelu gwasanaethau rheng flaen, heb unrhyw doriadau i wasanaethau
• £3 miliwn mewn effeithlonrwydd a gyflawnwyd drwy'r rhaglen Pontio'r Bwlch a chydweithio â Chyngor Torfaen
• Cynnydd o 10% mewn cyllid ysgolion
• £11 miliwn wedi'i ddyrannu ar gyfer y Cynllun Gostyngiadau y Dreth Gyngor i gefnogi'r aelwydydd mwyaf mewn angen
• Cynnydd yn y Dreth Gyngor sy'n cyfateb i 97c yr wythnos ar gyfer eiddo Band A a £1.13 yr wythnos ar gyfer Band B - y bandiau eiddo mwyaf cyffredin yn y fwrdeistref

Gweld sut mae mwyafrif y Gyllideb yn cael ei buddsoddi:

I weld yr adroddiad i’r Cyngor Llawn cliciwch

Mae'r Fargen yn ffordd newydd o weithio rhwng y Cyngor, cymunedau a sefydliadau partner, i sicrhau bod pobl leol yn fwy cysylltiedig â llunio lle maent yn byw, ac yn ymwneud â helpu i adeiladu bwrdeistref sirol decach, iachach a mwy gwydn, gwella lles, a lleihau anghydraddoldebau.

Cyfarfu'r Cynulliad Dinasyddion, sy'n cynnwys trigolion a ddewiswyd ar hap, dros dridiau i gasglu barn, profiadau a blaenoriaethau cymunedau lleol. Recriwtiwyd y Cynulliad yn annibynnol trwy Sortition Foundation i sicrhau trawsdoriad cynrychioliadol o'r fwrdeistref, gan adlewyrchu gwahanol oedrannau, cefndiroedd, profiadau a chymunedau.

Arweiniodd hyn at saith egwyddor y cytunwyd arnynt a fydd yn cefnogi'r Cyngor i ddatblygu ffyrdd newydd o weithio gyda'n cymunedau wedi'u hadeiladu ar ymddiriedaeth, cyfrifoldeb a rennir a gweithredu ar y cyd.

Cyflwynwyd barn pobl a gymerodd ran mewn ymarfer ymgysylltu eang ar Fargen ��w����ý Gwent i gynghorwyr yng nghyfarfod y Cyngor Llawn heddiw (Dydd Iau, 5ed o Fawrth 2026).

Dyma'r 7 Egwyddor:

1. Mwy o Ymglymiad Cyhoeddus mewn Llunio Lleoedd – cynnwys trigolion yn gynnar, yn barhaus ac yn ystyrlon.
2. Meithrin Gwirfoddoli ac Arweinyddiaeth Gymunedol – cefnogi pobl i gymryd rhan a chyfrannu.
3. Hybiau Cymunedol – creu pwyntiau ffocal croesawgar ar gyfer cysylltu a gwybodaeth.
4. Grym a Rennir trwy Ymdrech ar y Cyd – cryfhau cydweithrediad rhwng y Cyngor a chymunedau.
5. Balchder a Photensial ar gyfer y Dyfodol – dathlu cyflawniadau a chefnogi pobl i ffynnu.
6. Ail-greu Canol Trefi Ffyniannus – adfywio canol trefi fel lleoedd cymunedol llewyrchus.
7. Dysgu a Gwrando – cydnabod bod gwelliant yn barhaus ac yn cael ei adeiladu trwy gydweithio.

Mae Bargen ��w����ý Gwent hefyd yn cael ei hadeiladu o amgylch pum cenhadaeth allweddol y Cyngor, sydd wedi'u cynllunio i gyflawni newid gwirioneddol fel rhan o gynllun hirdymor i leihau anghydraddoldeb yn y fwrdeistref sirol. Bydd blaenoriaethau a chynlluniau cyflawni'r Awdurdod bellach yn cael eu hadeiladu o amgylch y cenadaethau a'r Fargen, ac i adlewyrchu'r ffordd newydd hon o weithio.

Y 5 Cenhadaeth:

• Blynyddoedd Cynnar: Adeiladu Dyfodol Mwy Disglair
• Dysgu Gydol Oes, Uchelgais a Gwydnwch
• Llesiant drwy Arweinyddiaeth Gymunedol
• Economi Ffyniannus a Lleoedd Llewyrchus
• Cymunedau Grymus, Grym a Llwyddiant a Rennir

Drwy gydol proses y Cynulliad, clywodd trigolion gan uwch arweinwyr y Cyngor gan gynnwys y Prif Weithredwr Stephen Vickers, y Dirprwy Brif Weithredwr Luisa Munro Morris, Arweinydd y Cyngor, y Cynghorydd Steve Thomas, a Chadeirydd Craffu, y Cynghorydd Joanna Wilkins. Rhannodd sefydliadau partner lleol gan gynnwys Ymddiriedolaeth Hamdden Aneurin a Chymdeithas Sefydliadau Gwirfoddol Gwent (GAVO) hefyd sut mae eu gwaith yn cyd-fynd â'r cenadaethau a'r ethos y tu ôl i'r Fargen, ynghyd â grwpiau cymunedol sydd eisoes yn gweithio gyda'r Cyngor, gan gynnwys ar wydnwch rhag llifogydd.

Dywedodd yr Aelod Cynulliad Dinasyddion, Chris Thomas, o Lanhiledd:

“Roeddwn i eisiau bod yn rhan o’r Cynulliad Dinasyddion i weld rhagolygon yn gwella i gymunedau. Rwy’n gobeithio y bydd Bargen ��w����ý Gwent yn helpu i adfywio balchder a rhagolygon cymunedol, yn gwneud defnydd o amgylchedd naturiol Gwent ac yn denu swyddi a digwyddiadau ac yn dod â rhagolygon iachach.”

Dywedodd yr Aelod Cynulliad Dinasyddion, Adam Wate, o Dredegar:

“Roeddwn i eisiau rhoi fy llais a’m profiad bywyd i yrru’r meddwl ar gyfer y Fargen orau sydd ar gael i Flaenau Gwent. Rwyf eisiau’r gorau i’r lle rwy’n byw, felly gadewch i ni wneud gwahaniaeth gyda’n gilydd. Rwy’n gobeithio y bydd y Fargen yn creu cymunedau cryfach, yn sbarduno gwelliannau yn yr ardal ac yn darparu lle hapusach a mwy cyfeillgar i fyw.”

Dywedodd Arweinydd y Cyngor, y Cynghorydd Steve Thomas:

“Diolch i’r trigolion sydd wedi rhoi o’u hamser i gymryd rhan yn y Cynulliad Dinasyddion, ac am ein helpu i gynllunio’r egwyddorion a fydd yn arwain Bargen ��w����ý Gwent. Credwn y gall cydweithio dyfnach â chymunedau helpu i gyflawni newid hirdymor go iawn i Flaenau Gwent. Mae’r Fargen yn ymwneud â gwrando, dysgu a gweithio’n agosach gyda’n cymunedau, felly mae’n bwysig mai ein trigolion ni sy’n helpu i’w llunio.”

Y llynedd, daeth ��w����ý Gwent a Thorfaen yn Gynghorau Marmot ar y cyd cyntaf Cymru, gan ymrwymo i roi tegwch a lles wrth wraidd gwneud penderfyniadau lleol. Mae’r dull Cynulliad Dinasyddion hefyd wedi'i weithredu yn Nhorfaen i helpu i lunio Bargen Torfaen, gan sicrhau bod cymunedau'n parhau i fod yn ganolog i'r gwaith trawsnewid ar draws y ddau gyngor.

Mae Cyngor ��w����ý Gwent wedi cyflwyno Tystysgrif Cydnabyddiaeth Arbennig i Jayne Medlicott MBE, cyd-sylfaenydd Hosbis y Cymoedd i nodi Diwrnod Rhyngwladol y Menywod 2026.

Thema eleni yw 'Rhoi i Ennill', gan ddathlu cyfraniad menywod sy'n cryfhau ein cymunedau trwy arweinyddiaeth, tosturi ac ymrwymiad. Mae'r thema'n tynnu sylw at werth haelioni a chydweithio, gan gydnabod, trwy gefnogi eraill, ein bod yn creu buddion parhaol a rennir i unigolion a chymunedau fel ei gilydd.

Cyflwynwyd y wobr i Jayne mewn cyflwyniad arbennig yn Nhŷ a Pharc Bedwellte gan Aelod Llywyddol y Cyngor, y Cynghorydd Smith, Hyrwyddwr Aelod Cydraddoldeb.

Yn ystod y cyflwyniad, myfyriodd y Cynghorydd Smith ar effaith sylweddol Jayne ar wasanaethau lleol a gofal cymunedol ledled ��w����ý Gwent. Chwaraeodd Jayne ran allweddol yn sefydlu Hosbis y Cymoedd, wedi'i hysbrydoli gan ei phrofiad personol o ofalu am ei gŵr, Glyn. O ddechreuadau cymedrol yn Nhredegar gyda thîm bach, helpodd Jayne i ddatblygu un o wasanaethau gofal lliniarol cartref 24 awr gyntaf Cymru.

Dywedodd Cynghorydd Smith:

“Helpodd arweinyddiaeth, tosturi a phenderfyniad Jayne i greu gwasanaeth sy’n parhau i gefnogi cannoedd o deuluoedd bob blwyddyn. Mae gwaith Jayne yn enghraifft o ysbryd “Rhoi i Ennill” - trwy ei hymroddiad, ei harbenigedd a’i empathi, mae hi wedi sicrhau nad yw teuluoedd ledled y rhanbarth ar eu pen eu hunain yn ystod gofal diwedd oes. Mae ei hetifeddiaeth yn parhau trwy’r staff, gwirfoddolwyr a chefnogwyr sy’n parhau'r genhadaeth y helpodd i’w hadeiladu.”

“Roedd yn anrhydedd aruthrol derbyn y wobr hon” meddai Jayne. “Roedd yn hyfryd dod â fy meibion, cyn-gydweithwyr, staff presennol, a chynghorwyr ynghyd i fyfyrio ar daith Hosbis y Cymoedd, ac i ddathlu sut mae'n parhau i dyfu a chefnogi cymaint o deuluoedd ar draws ein cymuned”

Cynigiodd Grant Usmer, Prif Weithredwr presennol yr Hosbis, a ymunodd â ni yn y seremoni wych hon y geiriau canlynol:

“Mae’n bleser ac yn fraint bod yn rhan o sefydliad sydd wedi cefnogi cymaint o unigolion a’u teuluoedd yn ystod adegau mwyaf agored i niwed eu bywydau. Ni fyddai’r gwaith a wnawn yn bosibl heb y gwaith caled, yr ymroddiad a’r angerdd rhagorol y mae Jayne yn eu cynnig. Rwy’n gwybod y byddai llawer o bobl yn dymuno ymuno â mi i fynegi eu diolchgarwch iddi.”

Er mwyn parhau i ddathlu lleisiau a phrofiadau menywod yn ein cymunedau, anogir trigolion i wrando ar y podlediad dan sylw, “Ria, Husna a Suzanna – Beth mae bod yn fenyw yn ei olygu?” Mae’r bennod yn rhannu straeon personol tair menyw, gan archwilio hunaniaeth, cred, gwydnwch a grymuso, ac yn cynnig myfyrdod ysbrydoledig ar brofiadau menywod yng nghymdeithas heddiw. Gallwch wrando ar y podlediad yma:

Mae Cynlluniau Datblygu Lleol yn cael eu datblygu gan awdurdodau lleol i arwain datblygiadau, defnydd tir a gofynion seilwaith yn y dyfodol, dros gyfnod o 15 mlynedd.
Ar hyn o bryd, mae'r ddau gyngor yn y broses o ddatblygu Cynlluniau Datblygu Lleol Newydd, sydd wedi wynebu oedi.

Roedd adroddiad a gyflwynwyd i'r ddau gyngor yr wythnos ddiwethaf yn amlinellu tri opsiwn: parhau â'r prosesau presennol ar gyfer y Cynlluniau Datblygu Lleol Newydd, tynnu'n ôl a dechrau gweithio ar Gynlluniau Datblygu Lleol Newydd unigol, neu dynnu'n ôl a dechrau gweithio ar Gydgynllun Datblygu Lleol ��w����ý Gwent Torfaen.

Dywedwyd wrth gynghorwyr y byddai Cydgynllun Datblygu Lleol yn cymryd hyd at chwe mis yn hirach i'w gwblhau na Chynlluniau Datblygu Lleol Newydd ar wahân, ond roedd yn cynnig mwy o fanteision o ran arbed costau, cynlluniau ar gyfer strategaeth datblygu economaidd ar y cyd, dylanwad rhanbarthol cryfach mewn fforymau rhanbarthol a chenedlaethol a mwy o effaith wrth fynd i'r afael ag anghydraddoldebau cymdeithasol.

Byddai hefyd yn alinio â phenderfyniad y cynghorau i ddod yn awdurdodau ffederal y llynedd, ac argymhelliad Llywodraeth Cymru fod cynghorau yn ystyried cydweithio a pharatoi cynlluniau ar y cyd lle mae hynny'n cynnig buddion sylweddol ac yn mynd i'r afael â materion trawsffiniol.

Cymeradwyodd cynghorwyr yn y ddau awdurdod yr opsiwn o lunio Cydgynllun Datblygu Lleol a bydd y ddau Gynllun Datblygu Lleol Newydd yn cael eu tynnu'n ôl, a bydd gofyn i Lywodraeth Cymru gymeradwyo hynny.

Bydd Cynlluniau Datblygu Lleol presennol ��w����ý Gwent a Thorfaen yn parhau i fod yn eu lle nes i'r cydgynllun newydd gael ei fabwysiadu.

Meddai’r Cynghorydd Joanne Gauden, Aelod Gweithredol Cyngor Torfaen dros yr Economi, Sgiliau ac Adfywio:

"Mae Cydgynllun Datblygu Lleol yn adlewyrchu'r cyfleoedd y mae'r model ffederasiwn yn eu darparu ac yn cyd-fynd â strategaeth newydd glasbrint ar gyfer twf ar gyfer datblygu economaidd.

"Mae'n bwysig fod cymunedau yn rhan o’r broses o ddatblygu'r cynllun fel bod yr heriau a'r cyfleoedd yn eu hardaloedd lleol yn cael eu hadlewyrchu."

Ychwanegodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet Cyngor ��w����ý Gwent dros yr Economi a Lle:

"Mae paratoi Cydgynllun Datblygu Lleol yn cyflwyno cyfleoedd sylweddol i Flaenau Gwent a Thorfaen, gan alinio â’n dyheadau a'n bwriadau uchelgeisiol ar gyfer yr economi a lle a chefnogi'r gwaith o’u cyflawni.

"Yn hanfodol, mae amseru’r cydgynllun yn cynnig y cyfle gorau i ddylanwadu ar y Cynllun Datblygu Strategol, a fydd yn goleuo twf a datblygiad ar draws Rhanbarth y De-ddwyrain yn y blynyddoedd sydd i ddod."

Bydd manylion proses y Cydgynllun Datblygu Lleol newydd, gan gynnwys amserlen ar gyfer ei gyflawni, ar gael ar wefan newydd ar y cyd ar gyfer Cydgynllun Datblygu Lleol ��w����ý Gwent a Thorfaen.

Bydd Pwyllgor Craffu Datblygu Economaidd a Rheolaeth Amgylcheddol yn ystyried strategaeth newydd glasbrint ar gyfer twf Trefi Ffyniannus: Coridor Twf Cymoedd Technoleg ddydd Mawrth.

Bydd y gwelliannau yn cael eu cyflawni diolch i fuddsoddiad cyfunol gan Grant Cyfleoedd Chwarae Cymru Gyfan Llywodraeth Cymru o £104,000) a £100,000 gan gynghorwyr ��w����ý Gwent drwy eu cyllid Dewis yr Aelodau.

Bydd y cyllid yn cefnogi gwaith adnewyddu ac offer chwarae newydd, modern a hygyrch yn y parciau canlynol:

• Parc Pennant Street, Glynebwy
• Brynawel a'r Maes Hamdden, Brynmawr
  

Mae'r Cyngor wedi gweithio'n agos gydag aelodau etholedig lleol i nodi'r hyn sydd ei angen ar bob safle, gan ganolbwyntio ar ddarpariaeth blynyddoedd cynnar ac elfennau chwarae hygyrch lle bynnag y bo modd.

Mae'r buddsoddiad diweddaraf hwn yn adeiladu ar gyfres o welliannau a wnaed yn ystod y blynyddoedd diwethaf, gyda blaenoriaethau wedi'u nodi trwy adolygiad i gyfleusterau chwarae yn 2019. Bydd Wickstead Leisure yn cyflawni'r trawsnewidiadau, gyda'r gwaith yn cael ei gwblhau erbyn yr haf gobeithio.

Ochr yn ochr â'r gwaith adnewyddu, mae gwaith ar y gweill i ddatblygu Strategaeth Chwarae newydd ar gyfer ��w����ý Gwent, gyda chymunedau'n cael eu gwahodd ar hyn o bryd i rannu eu barn ar gyfleusterau chwarae ar draws y fwrdeistref sirol. Gall pobl ddweud eu dweud

Mewn sawl ardal, mae mannau chwarae hefyd yn cael eu cynnal a'u cefnogi gan grwpiau cymunedol lleol. Mae'r Cyngor wedi bod yn cydweithio â'r grwpiau hyn i helpu i sicrhau cyllid a dod o hyd i offer addas, gan adlewyrchu ethos cydweithredol Bargen ��w����ý Gwent, sy'n hyrwyddo cydweithio er budd cymunedau lleol.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Mae'n wych bod yr holl aelodau wedi dod at ei gilydd i gefnogi'r defnydd o gyllid Dewis yr Aelodau ar gyfer y parciau hyn, gan gydnabod yn llawn bwysigrwydd mannau chwarae o ansawdd uchel i'n plant a'n teuluoedd. Ein blaenoriaeth yw rhoi'r dechrau gorau i bob plentyn mewn bywyd ac mae chwarae mor bwysig o ran datblygiad eu sgiliau gwybyddol, corfforol, cymdeithasol ac emosiynol. Bydd y gwelliannau mawr eu hangen yn sicrhau bod gan blant fannau diogel, hwyl a chynhwysol i'w mwynhau am flynyddoedd i ddod."

Yn y llun mae ardal chwarae wedi'i hadnewyddu yng Nglyncoed, Glynebwy.

Mae cynghorau ��w����ý Gwent a Thorfaen yr wythnos hon wedi cyflwyno cyd-gynllun uchelgeisiol ar gyfer twf ac adfywio hirdymor, cynaliadwy. Craffwyd ar y 'Glasbrint ar gyfer Twf' newydd gan y Pwyllgor Craffu Datblygu Economaidd a Rheolaeth Amgylcheddol, a groesawodd y weledigaeth a'r cynlluniau i gynnwys pobl go iawn i drawsnewid eu cymunedau.

Mae 'Ffynnu Gyda'n Gilydd – Coridor Twf y Cymoedd Technoleg' yn weledigaeth ar y cyd i greu rhanbarth mwy ffyniannus i drigolion, cymunedau a busnesau erbyn 2035, gan ganolbwyntio ar dair thema gyffredinol:

• Seilwaith a Buddsoddi
• Twf Busnes a Chyflogaeth
• Pobl a Sgiliau

Ym Mlaenau Gwent, mae hyn eisoes yn cael ei hybu gan gyllid allanol gan gynnwys y Gronfa Twf Lleol, y Gronfa Gymdogaeth Balchder Bro £20miliwn ar gyfer Dyffryn Sirhywi, a'r Gronfa Effaith Balchder Bro £1.5miliwn – bydd pob un ohonynt yn helpu i ddatblygu prosiectau, ac yn cefnogi cymunedau i adeiladu lleoedd ffyniannus.

Bydd pobl leol yn rhan lawn o'r cynlluniau, wedi'u hysbrydoli gan ffordd newydd y Cyngor o weithio gyda chymunedau drwy Fargen ��w����ý Gwent. Yn wir, bydd cyllid Balchder Bro yn cael ei ddyrannu trwy Fwrdd Cymdogaeth newydd, sy'n cynnwys trigolion a phartneriaid, a fydd yn penderfynu sut mae'r arian yn cael ei wario dros y cyfnod o 10 mlynedd, gan rymuso cymunedau i feddwl am yr hyn maen nhw eisiau ei weld. Bydd y Gronfa Effaith yn cael ei gwasgaru o amgylch y fwrdeistref, ac yn cael ei defnyddio i wella mannau cymunedol, ardaloedd chwarae plant a strydoedd mawr yn Nant-y-glo, ��w����ý a Brynmawr.

O ran canol trefi, bydd gan bob un Gynllun Creu Lleoedd, a fydd yn destun ymgynghoriad â phobl leol a rhanddeiliaid allweddol.

Mae'r Glasbrint yn cefnogi blaenoriaethau'r Cyngor fel Cyngor Marmot yn llawn, ynghyd â'i Genhadaeth i 'Yrru twf economaidd cynaliadwy a chreu cymunedau bywiog, cysylltiedig lle gall pobl a busnesau ffynnu.' Mae hyn i gyd wedi'i gynllunio i leihau anghydraddoldebau o fewn cymunedau. Mae hefyd yn ymateb yn uniongyrchol i flaenoriaethau trigolion a'r egwyddorion y cytunwyd arnynt yn y Cynulliad Dinasyddion diweddar ar y Fargen, a alwodd am ganol trefi ffyniannus, mwy o gyfleoedd cyflogaeth a hyfforddiant lleol, a rôl wrth siapio ble maen nhw’n byw.

Mae'r Glasbrint yn nodi 14 ffrwd waith ar y cyd sy'n cwmpasu cysylltedd trafnidiaeth, safleoedd strategol, cymorth busnes, mewnfuddsoddiad, sgiliau, cyflogadwyedd, creu lleoedd, canol trefi a thai.

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd yng Nghyngor ��w����ý Gwent:

"Mae'r Glasbrint hwn yn nodi gweledigaeth glir ac uchelgeisiol ar gyfer dyfodol ein cymunedau - a nawr, gyda rhywfaint o gyllid wedi'i sicrhau, gallwn ddechrau gwneud cynnydd gwirioneddol. Mae hwn yn gam mawr ymlaen wrth greu ��w����ý Gwent a Thorfaen fwy ffyniannus, cysylltiedig a hyderus."

"Mae effaith gyfunol y Glasbrint a'r rhaglenni cyllido newydd yn drawsnewidiol, ac rwy'n gyffrous am yr uchelgais a’r cyfeiriad. Trwy gyfuno cynllunio strategol, buddsoddiad a arweinir gan y gymuned a phiblinell gref o brosiectau cyflawnadwy, rydyn ni’n adeiladu'r sylfeini ar gyfer llwyddiant economaidd hirdymor a dyfodol tecach i'n trigolion. A'r peth gorau yw, rydyn ni'n rhoi pobl wrth wraidd hyn, gan wneud yn siŵr bod eu lleisiau yn cael eu clywed."

Bydd ymgynghoriad ac ymgysylltiad ar y Glasbrint yn cael ei gynnal dros y misoedd nesaf, a bydd cynllun cyflawni blynyddol yn cael ei ddatblygu.

Gweler y Glasbrint yma:

Cynhaliodd Partneriaeth Grid Gwyrdd Gwent ddathliad ar gyfer gwaith celf cyfrwng cymysg trawiadol newydd sy’n dathlu bioamrywiaeth anhygoel ein rhanbarth.

Mae’r BioTapestri yn greadigaeth uchelgeisiol 70 metr o hyd, a grëwyd gan grwpiau cymunedol o bob un o’r pum awdurdod lleol yng Ngwent. Nid tapestri traddodiadol mohono o gwbl. Mae’n gampwaith cyfrwng cymysg gwych sy’n llawn lliw, gwead a bywyd, ac mae’n dal y cynefinoedd a’r rhywogaethau sy’n gwneud Gwent yn wirioneddol unigryw.

Ar draws 20 o baneli trawiadol, pedwar o bob awdurdod lleol, mae’r BioTapestri yn ein tywys ar daith trwy dirweddau coetir, dyfrol, glaswelltir a threfol. Mae pob panel yn rhoi llwyfan i rywogaethau eiconig gan gynnwys eogiaid, y gylfinbraff, draenogod, pili-pala brith y gors, a chimychiaid crafanc gwyn, yn ogystal â nifer o rai eraill.

Gyda’i gilydd, mae’r paneli hyn yn plethu stori bwerus am amrywiaeth ecosystemau Gwent a’u pwysigrwydd – a’r cymunedau sy’n poeni’n angerddol am eu gwarchod.

Cyfrannodd dros 150 o bobl o Flaenau Gwent at y BioTapestri yn ystod sesiynau allgymorth dan arweiniad BG Arts.  Gwnaeth cyfranogwyr o bob oed gyfraniadau creadigol yn amrywio o ddisgyblion ysgol, teuluoedd, pobl ifanc a grwpiau crefft lleol.

I ddathlu’r BioTapestri a’r bobl y tu ôl iddo, cynhaliodd Grid Gwyrdd Gwent ddigwyddiad arbennig yng Nglan yr Afon ddydd Gwener 6 Mawrth. Daeth y digwyddiad ag artistiaid, gwirfoddolwyr a grwpiau cymunedol ynghyd a oedd wedi rhoi o’u hamser a’u creadigrwydd i roi anadl einioes i’r gwaith celf.

Y cyflwynydd teledu bywyd gwyllt Dr Rhys Jones oedd y siaradwr gwadd yn y digwyddiad a thynnwyd lluniau o’r holl gyfranogwyr gyda’u panel.

Meddai’r Cynghorydd Catrin Maby, Aelod o Gabinet Cyngor Sir Fynwy dros Newid Hinsawdd a’r Amgylchedd: “Mae’r gwaith celf gwych hwn yn dyst i waith caled, sgiliau, gwaith tîm a brwdfrydedd y rheiny a fu’n ei greu.

“Mae’n gynrychiolaeth drawiadol o’n byd naturiol, ac yn helpu i dynnu sylw at bwysigrwydd ei amddiffyn cystal ag y gallwn.”

Dywedodd aelod o'r Grŵp Celf Inside Out sy'n cyfarfod yn Llyfrgell Tredegar: "Mae wedi bod yn wych cael fy nghynnwys mewn prosiect eang yng Ngwent.  Mae wedi dod â gwahanol aelodau o'r gymuned at ei gilydd ac wedi tynnu sylw at harddwch natur ar garreg ein drws”

Mae’r prosiect wedi cael ei ariannu gan Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol a Llywodraeth Cymru drwy’r Rhaglen Rhwydweithiau Natur, a’i gefnogi gan Gronfa Ffyniant Gyffredin Llywodraeth y DU.

Rhys Meredith, John Morgan (BGCBC), Mark Thorpe, Gareth Rees, Louise Harris (BGCBC), Anthony Cashell

Gyda chefnogaeth Grant Datblygu Busnes ��w����ý Gwent, mae Peirianneg Steelcore wedi prynu peiriant CNC ac wedi gallu cwblhau Groundworks newydd mewn gwahanol rannau o'r tir gan gynnwys ffordd fynediad newydd sy'n caniatáu mwy o effeithlonrwydd a mynediad mwy diogel i mewn ac allan o'r ffatri.

Dywedodd Gareth Rees, Cyfarwyddwr Peirianneg Steelcore:

"Gyda'r gefnogaeth a gafwyd gan Dîm Busnes ac Arloesi ��w����ý Gwent, rydym wedi gallu buddsoddi mewn peiriant CNC a gwella mynediad i'n safle, a fydd yn cynyddu ein capasiti, ein cywirdeb a'n heffeithlonrwydd. Fel busnes saernïo dur newydd, mae'n hwb gwirioneddol sy'n ein galluogi i dyfu'n gynaliadwy a chreu swyddi medrus i bobl leol yma yn ardal ��w����ý Gwent."

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd yng Nghyngor ��w����ý Gwent:

"Mae'n wych gweld bod y buddsoddiad hwn wedi helpu busnes newydd i gynyddu capasiti, gan eu galluogi i gynhyrchu mwy o ddeunydd yn fewnol.  Maen nhw'n ymrwymio i greu swyddi lleol i bobl leol."

Ariennir Grant Datblygu Busnes ��w����ý Gwent gan Gronfa Ffyniant a Rennir Llywodraeth y DU a'i reoli gan y Tîm Busnes ac Arloesi yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent.  Mae'r Grant Datblygu Busnes ar gau ar hyn o bryd.

I gael y wybodaeth ddiweddaraf am ein cyfleoedd ariannu, cofrestrwch i a'n dilyn ar ein

Dolenni Cyfryngau Cymdeithasol y Cwmni:

Gwefan:

Instagram: Steelcore_engineering

LinkedIn:

Dangoswyd ‘Ein ��w����ý Gwent' i deulu a ffrindiau'r grŵp, yn ogystal â chynghorwyr a phartneriaid lleol, mewn dangosiad arbennig yn Theatr y Metropole yn Abertyleri.

Mae’r rhaglen ddogfen yn canolbwyntio ar y bobl a’r lleoedd sy’n golygu fwyaf i’r bobl ifanc dan sylw, wedi’u hadrodd yn eu geiriau eu hunain, ac yn harneisio ysbryd cymunedol y cymoedd y maent yn eu gwerthfawrogi.

Mae'r ffilm yn rhan o brosiect Brosiect Ffilm Celfyddydau BG Creu a gyflwynir mewn partneriaeth â'r cwmni technoleg dysgu Aspire 2Be ac a ariennir gan Lywodraeth y DU trwy Raglen Trailblazers ym Mlaenau Gwent. Trwy hyfforddiant ymarferol a chefnogaeth arbenigol, cafodd y cyfranogwyr gyflwyniad llawn i'r broses o wneud ffilmiau, gan ddatblygu sgiliau mewn ymchwil, ysgrifennu sgriptiau, cyfweld, cyflwyno a rheoli cynhyrchiad.

Dywedodd Erin Richards:

"Roedd gallu gweithio ar y prosiect hwn yn caniatáu i mi fagu fy hyder a hyd yn oed ailgysylltu â ffrind y collais gysylltiad ag ef ar ôl ysgol. Roedd yn brofiad gwych iawn a ganiataodd i mi ddatblygu sgiliau trosglwyddadwy y byddwn wrth fy modd yn eu defnyddio yn y dyfodol gyda pha bynnag gyfleoedd a gyflwynir i mi."

Dywedodd Frankie Baker:

"Roedd gweithio gydag Aspire 2Be a BG Arts ar y prosiect ffilm ieuenctid hwn yn llawer o hwyl. Dysgais lawer am wneud ffilmiau dogfen, cwrddais â phobl newydd a chefais brofiadau newydd. Cefais gyfle i adrodd fy stori a chael y cyfle i ddangos pa mor gyfoethog yn ddiwylliannol yw ��w����ý Gwent mewn gwirionedd."

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

“Mwynheais y ffilm yn fawr iawn, da iawn i bawb a gymerodd ran! Mae’r prosiect hwn wedi grymuso pobl ifanc i adrodd straeon cadarnhaol am eu cymunedau wrth feithrin sgiliau bywyd a gwaith hanfodol. Ochr yn ochr â chynhyrchu rhaglen ddogfen o ansawdd proffesiynol, cryfhaodd y cyfranogwyr eu galluoedd cyfathrebu, llafaredd, cymhwysedd digidol ac arweinyddiaeth. Adroddodd llawer hefyd am gynnydd mewn hyder a balchder yn eu hardal leol.

“Dywedodd ein Cynulliad Dinasyddion diweddar ar Fargen ��w����ý Gwent wrthym eu bod nhw wir eisiau gweld pobl ifanc yn rhan o lunio’r lleoedd maen nhw’n byw ynddynt a chael balchder yn eu hardal leol, mae hyn wedi rhoi cyfle i bobl ifanc wneud hynny, ac maen nhw wedi’i gofleidio’n llwyr. Diolch i chi gyd.”

Gallwch weld ‘Ein ��w����ý Gwent’

Mae’r prosiect Trailblazers ym Mlaenau Gwent yn rhan o raglen cymorth cyflogaeth gwerth £10 miliwn a ariennir gan Lywodraeth y DU a gynlluniwyd i fynd i'r afael ag anweithgarwch economaidd trwy ddarparu cymorth wedi'i deilwra, wedi'i gynllunio'n lleol i bobl sy'n wynebu rhwystrau i gael gwaith. Mae'n un o dair "ardal Trailblazer" yng Nghymru ochr yn ochr â Sir Ddinbych a Chastell-nedd Port Talbot.

Mwy am Aspire2Be:

Mae Partneriaeth Grid Gwyrdd Gwent (GGGP) yn fenter gydweithredol rhwng pum awdurdod lleol Gwent, gan weithio ochr yn ochr ag Adnoddau Naturiol Cymru ac amryw o bartneriaid a rhanddeiliaid. Ers ei lansio yn 2020, mae’r bartneriaeth wedi bod yn gyrru ymlaen ymdrechion i wella amgylchedd naturiol y rhanbarth.

Mae Cyngor Sir Fynwy yn arwain y rhaglen tair blynedd, ar y cyd ag awdurdodau lleol ��w����ý Gwent, Caerffili, Casnewydd a Thorfaen, ynghyd ag Adnoddau Naturiol Cymru ac ystod o sefydliadau partner.

Bydd y cyllid yn cefnogi adfer cynefinoedd wedi’u targedu ar draws amgylcheddau dŵr croyw a gwlypdiroedd, gan gryfhau rhwydweithiau ecolegol a gwella bioamrywiaeth ledled y rhanbarth. Bydd y rhaglen hefyd yn darparu atebion rheoli llifogydd naturiol a draenio cynaliadwy, gan gefnogi tirweddau a chymunedau mwy gwydn.

Yn ogystal â gwella’r amgylchedd, bydd y prosiect yn canolbwyntio ar bobl a chymunedau. Bydd yn hyrwyddo addysg, gwirfoddoli a datblygu sgiliau gwyrdd, gan helpu cymunedau ac ysgolion i ymgysylltu â natur wrth adeiladu capasiti hirdymor ar gyfer adfer natur ledled Gwent.

Dywedodd Aelod Cabinet Cyngor Sir Fynwy dros Newid Hinsawdd a’r Amgylchedd, y Cynghorydd Catrin Maby: “Mae’r cyllid hwn yn gam sylweddol ymlaen ar gyfer adfer natur ar draws Gwent. Trwy weithio mewn partneriaeth ledled awdurdodau lleol ac ag Adnoddau Naturiol Cymru, gallwn gyflawni camau ymarferol ar lawr gwlad sy’n adfer cynefinoedd, yn cefnogi bioamrywiaeth ac yn helpu cymunedau i ailgysylltu â’r amgylchedd naturiol.”

Dysgwch fwy am Bartneriaeth Grid Gwyrdd Gwent yma:
 

Louise Harris (BGCBC), John Morgan (BGCBC), Gareth Bowen (ABM), Paul Stevens (ABM)

Gyda chyllid grant, mae ABM wedi llwyddo i osod Microsoft Dynamics 365 Canol Busnes, uwchraddiad mawr a fydd yn symleiddio gweithrediadau, lleihau dyblygu, a gwella llif gwaith ar draws y busnes. Bydd y system newydd hefyd yn caniatáu i archebion cwsmeriaid a osodir trwy wefan y cwmni gael eu trosglwyddo'n uniongyrchol i'r cynhyrchiad, gan gynyddu cyflymder a chywirdeb.  Mae'r cwmni hefyd wedi buddsoddi mewn cywasgydd aer cyflymder amrywiol newydd, y disgwylir iddo leihau'r defnydd o drydan tua 10%, gan gefnogi arbedion cost a chyfrifoldeb amgylcheddol.

Dywedodd Gareth Bowen, Cyfarwyddwr Adhesive Backed Materials Ltd:

"Bydd eitemau a brynwyd gyda'r cyllid grant a dderbynnir gan Gyngor ��w����ý Gwent yn ein helpu i weithio tuag at ein nodau hirdymor yn gyflymach. Mae pob aelod o'n tîm wedi tyfu i fyny ym Mlaenau Gwent, felly mae'n wych gweld cefnogaeth yn mynd i fusnesau bach cartref."

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd yng Nghyngor ��w����ý Gwent:

"Roedd yn wych ymweld ag ABM a gweld eu cyfleuster gweithgynhyrchu. Gyda chefnogaeth y Grant Datblygu Busnes, bydd y cwmni'n gallu gwella effeithlonrwydd a lleihau eu defnydd o ynni."

Ariennir Grant Datblygu Busnes ��w����ý Gwent gan Gronfa Ffyniant a Rennir Llywodraeth y DU a'i reoli gan y Tîm Busnes ac Arloesi yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent.  Mae'r Grant Datblygu Busnes ar gau ar hyn o bryd.

Er mwyn cael y wybodaeth ddiweddaraf am gyllid yn y dyfodol, digwyddiadau, cymorth busnes, ac i gysylltu â chwmnïau lleol eraill trwy ein cyfeiriadur ar-lein, rydym yn annog busnesau i ymuno â . Yr Hwb yw'r llwyfan goto ar gyfer y cyfleoedd, y diweddariadau a'r wybodaeth ddiweddaraf gan Dîm Busnes ac Arloesi'r Cyngor.

I gael hyd yn oed mwy o ddiweddariadau, straeon llwyddiant a chyfleoedd, gwnewch yn siŵr eich bod yn dilyn .

Cysylltiadau Cyfryngau Cymdeithasol y Cwmni:

Diolch i'r trigolion, busnesau a chynghorwyr lleol a ymunodd â ni ar gyfer ein gweddnewidiad o Stryd Somerset, Abertyleri. Fel rhan o hwb tref wythnos, cafodd y stryd ei chau a'i thrin i ddisgleirio go iawn diolch i bawb a ddaeth draw id helpu. Paentiwyd dodrefn stryd a murluniau, glanhawyd yr ardal, lapiwyd siopau gwag i edrych yn fwy deniadol a gosodwyd bunting. Roedd yr holl ddeunyddiau yn lleol.

Mae'r hwb wedi bod yn gweithio gyda busnesau a'r gymuned leol i archwilio sut y gellir annog pobl i'r dref. Bydd Stryd Somerset unwaith eto ar gael i gerddwyr ar gyfer tymor yr haf.

Fel rhan o Fargen ��w����ý Gwent, rydym yn gweithio'n wahanol gyda chymunedau ac yn gofyn iddynt weithio gyda ni a bod yn fwy gysylltiedig â'r lle maen nhw'n byw.

Trwy gyllid Trailblazer, mae ��w����ý Gwent yn un o ddim ond tri awdurdod lleol yng Nghymru a ddewiswyd i dreialu dulliau ataliol newydd o gefnogi pobl sy'n economaidd anweithgar. Ffocws y gwaith hwn yw gwella iechyd a lles fel sylfaen ar gyfer adeiladu hyder, gwytnwch a llwybrau i waith. Mae Cyngor ��w����ý Gwent yn falch o fod yn arwain, cefnogi a buddsoddi yn y mentrau hyn, gan weithio'n agos gyda phartneriaid i sicrhau effaith wirioneddol i gymunedau lleol.

Yn ystod ei hymweliad, clywodd yr Athro Oliver am flaenoriaethau lleol i wella iechyd y boblogaeth a chafodd gyfle i ymweld â Phrosiect Trailblazer Activate, rhaglen arloesol gydag Aneurin Leisure. Mae'r prosiect yn cefnogi preswylwyr i fagu hyder, rhoi cynnig ar weithgareddau newydd a chymryd camau cadarnhaol tuag at ffyrdd iachach o fyw. Gwelodd yr Athro Oliver sesiynau’n cael eu cynnal a siaradodd yn uniongyrchol â chyfranogwyr a staff, gan gael mewnwelediad uniongyrchol i sut mae'r rhaglen yn gwneud gwahaniaeth ystyrlon i fywydau pobl.

Daeth yr ymweliad i ben gydag amser yng nghwmni’r tîm ��w����ý Gwent Hapus, Iach, menter arall a ariennir gan Trailblazer. Dangosodd cydweithwyr o Celfyddydau, Gwasanaethau Cymdeithasol Oedolion a Llwybrau ��w����ý Gwent ehangder y gweithgareddau lles sy'n digwydd ledled y sir, gan dynnu sylw at gryfder gwaith partneriaeth a'r ymrwymiad ar y cyd i wella canlyniadau i drigolion.

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lle:

"Fel cyngor Marmot a chan weithio gyda chymunedau drwy Fargen ��w����ý Gwent, rydym yn anelu at leihau anghydraddoldebau iechyd yn y fwrdeistref a helpu pobl i fyw bywydau hirach ac iachach. Mae Trailblazer yn cefnogi pobl sydd â chyflyrau iechyd a rhwystrau lles i weld ffordd bosibl yn ôl i'r gweithle neu hyfforddiant, ac roedd yn wych cael rhannu'r gwaith da sy'n digwydd gyda'r Prif Swyddog Meddygol yn ystod ei hymweliad â ��w����ý Gwent."

Mae rhaglen Trailblazer Llywodraeth y DU yn cefnogi pobl nad ydynt yn gweithio oherwydd cyflyrau iechyd hirdymor neu rwystrau cymhleth, i geisio eu helpu i ddychwelyd i'r gweithle. Roedd ��w����ý Gwent yn un o dair ardal yng Nghymru a ddewiswyd i dreialu'r cynllun.

Drwy gyfuniad o gyllid Llywodraeth Cymru a'r Cyngor, bydd y cartrefi a nodir yn Llanhiledd a’r Cwm yn cael cynnig y gatiau a'r gwaith gosod cysylltiedig yn rhad ac am ddim. Bydd y Cyngor mewn cysylltiad â'r rhai sy'n byw mewn eiddo cymwys dros y misoedd nesaf.

Mae'r cynllun wedi'i wneud yn bosibl drwy gais llwyddiannus am £97,750 i Gynllun Grantiau Bach Llywodraeth Cymru, ynghyd â chyfraniad o gyllideb y Cyngor sydd wedi'i ddyrannu i fynd i'r afael â materion llifogydd.

Mae cartrefi yn Llanhiledd a’r Cwm wedi cael eu heffeithio gan lifogydd mewn dwy storm fawr yn ystod y blynyddoedd diwethaf, a gyda'r gaeafau’n dod yn fwy eithafol a all effeithio ar lefelau afonydd, mae'r Cyngor yn gweithio gyda'r cymunedau i leihau'r risg lle bo hynny'n bosibl.

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Dirprwy Arweinydd y Cyngor a’r Aelod Cabinet dros Wasanaethau Cymdogaeth ac Amgylcheddol:

"Fel rhan o Fargen ��w����ý Gwent rydym wedi ymrwymo i weithio gyda'r cymunedau sydd wedi cael eu dinistrio gan lifogydd o'r blaen. Rydym wedi nodi arian yn ein cyllideb ein hunain eleni, yn ogystal â pharhau i wneud cais am gyllid Llywodraeth Cymru lle bynnag y bo modd.

"Rydym wedi gwneud gwaith i wella’r draeniau yn y ddau bentref, gwella gwytnwch cymunedol trwy hyfforddiant a thrwy ddarparu adnoddau a thrwy gynnig y giatiau llifogydd hyn rydym yn gobeithio rhoi hyd yn oed mwy o sicrwydd i drigolion yn ystod digwyddiadau tywydd yn y dyfodol."

Bydd y gwaith ar yr A4046 rhwng Aber-bîg a’r Cwm yn darparu gwelliannau hanfodol fel gwell draenio, ailwynebu'r ffordd gyfan, a mesurau diogelwch gwell i ddiogelu'r llwybr yn y tymor hir. By

Mae cyllid ar gyfer y cynllun wedi'i ddyfarnu drwy Gronfa Drafnidiaeth Ranbarthol Llywodraeth Cymru, a disgwylir i'r gwaith ddechrau tua diwedd yr haf.

Ochr yn ochr â hyn, mae'r Cyngor yn parhau i gyflwyno rhaglen helaeth o ailwynebu ar draws ��w����ý Gwent, gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru a chyllid lleol. Ers mis Medi, mae bron i 50 o ffyrdd wedi cael eu hail-wynebu, gydag atgyweiriadau strwythurol ychwanegol wedi'u cwblhau ar rwystrau diogelwch a phontydd. Mae'r ffyrdd sydd wedi'u cynnwys yn y rhaglen wedi'u dewis yn dilyn archwiliadau manwl ac ymgysylltu ag aelodau ward lleol.

Rhwng Ebrill 2025 ac Ebrill 2030, mae £5.4 miliwn o gyllid cyfalaf yn cael ei fuddsoddi mewn gwaith ail-wynebu. Mae hyn yn cynnwys £2 filiwn o gyllid y Cyngor yn cael ei ddwyn ymlaen i'w gyflawni dros y ddwy flynedd nesaf.

Mae £112,000 ychwanegol wedi'i neilltuo i atgyweirio a chynnal a chadw ffyrdd ar draws y fwrdeistref yn 2025/26, gan ategu'r gyllideb refeniw presennol o £1miliwn ynghyd â hynny a ddyrannwyd ar gyfer cynnal a chadw parhaus yn flynyddol. Bydd y cyllid ychwanegol hwn yn canolbwyntio ar faterion brys a nodwyd gan arolygwyr priffyrdd.

Mae hyn yn golygu, rhwng Ebrill 2025 ac Ebrill 2030, y bydd dros £10 miliwn yn cael ei wario ar ffyrdd y fwrdeistref.

Mae tyllau yn parhau i fod yn her eang ledled y DU, gyda chyfnod hir o dywydd gwlyb diweddar yn niweidio arwynebau ffyrdd ymhellach ac yn arafu ymdrechion atgyweirio.

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Dirprwy Arweinydd y Cyngor a’r Aelod Cabinet dros Wasanaethau Cymdogaeth ac Amgylcheddol:

"Rydym yn gwrando ar ein cymunedau ac yn parhau i fuddsoddi yn ein ffyrdd yma ym Mlaenau Gwent, gan weithio gyda Llywodraeth Cymru. Trwy nodi a sicrhau cyllid ychwanegol, gallwn gyflymu atgyweiriadau hanfodol a chyflawni rhaglen uchelgeisiol a fydd yn diogelu llawer o'n ffyrdd am flynyddoedd i ddod.

“Mae'r A4046 rhwng Aber-bîg a Chwm yn llwybr hanfodol i'n trigolion a'n busnesau lleol, felly rydym yn croesawu'n fawr y cyllid a fydd yn ein galluogi i wneud gwelliannau hanfodol a sicrhau dyfodol hirdymor y ffordd allweddol hon. Byddwn yn gweithio'n agos gyda chymunedau lleol i ddatblygu cynigion ar gyfer y trefniadau rheoli traffig dros dro, i sicrhau bod tarfu ar lif traffig, ar hyd y prif lwybr rhydwelïol hwn, yn cael ei gadw i'r lleiafswm, gydag amseroedd a llwybrau dargyfeirio yn cael eu cyhoeddi'n dda."

Rydym yn gweithio gydag ysgolion i hybu cyfraddau presenoldeb yn y fwrdeistref sirol, gan hyrwyddo’r ysgol fel rhywbeth pwysig ar gyfer dysgu ond hefyd ar gyfer ystod eang o bethau eraill, fel llesiant corfforol a meddyliol, cymdeithasu a hwyl!

Yr enillwyr talentog yw:

Ysgol Uwchradd:

Courtney Callaghan (Cymuned Ddysgu Ebwy Fawr)

Iau:

Enillydd: Mohkam Singh (Six Bells)

Ail: Isobel Prosser (Sant Joseff)

Babanod:

Enillydd: Bobby Jones (Cymuned Ddysgu Abertyleri, Tillery Street)

Ail: Maggie Reed (Cymuned Ddysgu Abertyleri, Tillery Street)

Derbyniodd yr enillwyr dalebau. Bydd y dyluniadau'n cael eu defnyddio i hyrwyddo'r ymgyrch. Da iawn bawb!

Plediodd Craig Lewis, 35 oed, o Frynmawr, yn euog i bob trosedd yn Llys Ynadon Cwmbrân, a chlywodd y llys dystiolaeth o ddigwyddiadau dro ar ôl tro, ynghyd â methiant Mr Lewis i gydweithredu â'r ymchwiliad gan Gyngor ��w����ý Gwent a methiant i ddarparu nodiadau trosglwyddo gwastraff fel sy'n ofynnol yn gyfreithiol.

Clywodd y llys am natur fwriadol y troseddau a'r effaith a gawsant ar y gymuned leol, yn ogystal â chyfrannu at y mater cenedlaethol ehangach o droseddau gwastraff a rhoi straen ychwanegol ar adnoddau cyhoeddus.

Gollyngodd Lewis ddau lwyth fan o wastraff ar ddyddiadau gwahanol, sef 23 Gorffennaf 2024 yn Heol Manmoel, Tredegar a rhywbryd rhwng 26 a 27 Gorffennaf 2024 yn Heol Tredegar, Tredegar.

Dangoswyd lluniau o'r ddau drosedd a cherbyd wedi'i gofrestru i Mr Lewis i'r llys a chlywodd ei fod wedi'i wahardd rhag gyrru ar adeg y troseddau.

Dywedodd yr amddiffyniad wrth y llys fod Mr Lewis wedi cael ei ddatgan yn fethdalwr ers hynny ac yn profi anawsterau ariannol ar adeg y troseddau, a honnodd eu bod wedi codi o ganlyniad i ddiffyg taliadau gan gwsmeriaid. Cadarnhawyd hefyd ei fod wedi'i anghymhwyso ar hyn o bryd rhag bod yn Gyfarwyddwr cwmni tan fis Rhagfyr 2027.

Dedfrydodd yr ynadon Mr Lewis i Orchymyn Cymunedol 12 mis gyda 80 awr o waith di-dâl, wedi'i leihau o 120 awr i adlewyrchu ei ble euog cynnar. Gorchmynnwyd iddo hefyd dalu £1,404.59 mewn costau erlyn a gordal dioddefwr o £114.

Dywedodd llefarydd ar ran Cyngor ��w����ý Gwent:

“Nid yw tipio anghyfreithlon yn drosedd heb ddioddefwyr. Mae'n difetha cymdogaethau, yn rhoi pwysau ar wasanaethau cyhoeddus ac yn costio miloedd o bunnoedd i drethdalwyr bob blwyddyn. Byddwn yn parhau i gymryd camau gorfodi cadarn yn erbyn y rhai sy'n dewis tipio gwastraff yn anghyfreithlon.”

Atgoffir trigolion fod yn rhaid i unrhyw un sy'n cludo gwastraff fel rhan o fusnes fod wedi'i gofrestru'n gludwr gwastraff priodol a dylai ddarparu tystiolaeth o hyn. Gwiriwch gyda

Os oes gennych unrhyw wybodaeth am dipio anghyfreithlon, cysylltwch â ni ar 01495 311556 neu drwy e-bostio info@blaenau-gwent.gov.uk

Yng Nghymru, caiff cyflogaeth plant ei llywodraethu gan Ran II Deddf Plant a Phobl Ifanc 1933 a Rhan II Deddf Plant a Phobl Ifanc 1963, ochr yn ochr ag is-ddeddfau awdurdodau lleol, a all fod yn fwy cyfyngol.

Yn gyffredinol, ni chaniateir cyflogi plant o dan 13 oed, ac eithrio rhai gweithgareddau perfformio neu ddifyrrwch sydd wedi’u trwyddedu.

Mae lles plant yn hollbwysig. Pan fydd plant yn ymgymryd â gwaith rhan-amser, rhaid i gyflogwyr sicrhau bod iechyd, lles, diogelwch ac addysg y plentyn yn cael eu diogelu.

Yn ystod Mis Ymwybyddiaeth Cyflogaeth Plant, bydd swyddogion y Cyngor yn codi ymwybyddiaeth ymhlith cyflogwyr er mwyn helpu i sicrhau bod pobl ifanc mewn swyddi rhan-amser yn gweithio’n ddiogel ac yn gyfreithlon.

• Ni chaiff unrhyw blentyn gael ei gyflogi cyn 7.00yb nac ar ôl 7.00yh ar unrhyw ddiwrnod.
• Ni chaniateir i unrhyw blentyn weithio am fwy na 4 awr heb egwyl o leiaf 1 awr.
• Ni chaiff plentyn weithio am fwy na 2 awr ar ddydd Sul rhwng 7.00yb a 7.00yh.
• Yn ystod tymor ysgol, ni chaiff unrhyw blentyn gael ei gyflogi am fwy na 12 awr yr wythnos.
• Gall is-ddeddfau awdurdodau lleol osod cyfyngiadau pellach ar fathau o waith, lleoliadau ac oriau a ganiateir.

I gael cyngor ynghylch trwyddedau a rheolau lleol, cysylltwch â’r Awdurdod Lleol lle bydd y plentyn yn gweithio.

Mae canllawiau Llywodraeth Cymru ar gyflogaeth plant, gan gynnwys poster rheolau cyflogaeth plant a chanllawiau ar oriau a ganiateir, ar gael ar-lein:

•

•

Mae rhagor o wybodaeth ar gael gan Rwydwaith Cenedlaethol Cyflogaeth a Difyrrwch Plant (NNCEE):

•

•

Cafwyd Tyler Coles, o Laburnham Avenue, yn euog o bum trosedd o dan Ddeddf Diogelu'r Amgylchedd 1990, gan gynnwys gwaredu gwastraff rheoledig yn anghyfreithlon (tipio anghyfreithlon), llosgi gwastraff rheoledig, a chaniatáu i wastraff rheoledig ddianc o gerbyd dan ei reolaeth.

Dilynodd yr erlyniad ymgyrch pryniant prawf wedi'i chynllunio a gynlluniwyd i nodi ac amharu ar weithgarwch cludo gwastraff anghyfreithlon. Fel rhan o'r ymgyrch, caffaelodd y cyngor wasanaethau Mr Coles, a oedd yn gweithredu fel cludwr gwastraff, i gasglu bagiau sbwriel yn cynnwys gwastraff rheoledig yn gyfnewid am daliad.

Yn anhysbys i Mr Coles, roedd y gwastraff yn cynnwys dyfais olrhain, a oedd yn galluogi swyddogion i fonitro a gafodd ei gludo i gyfleuster gwaredu gwastraff trwyddedig, fel sy'n ofynnol gan y gyfraith. Dangosodd y data olrhain, yn lle gwaredu'r gwastraff yn gyfrifol, cludodd Mr Coles ef i leoliad anghysbell yng Nglynebwy, lle cafodd ei roi ar dân o fewn tuag awr i'w gasglu.

Llwyddodd swyddogion i ddefnyddio'r dystiolaeth amser real hon i leoli'r safle gwaredu, cadarnhau llosgi anghyfreithlon y gwastraff, a chasglu tystiolaeth glir o nifer o dorri amodau’r ddeddfwriaeth amgylcheddol.

Plediodd Mr Coles yn euog i bum cyhuddiad a gosododd y llys orchymyn cymunedol 12 mis, gan gynnwys 150 awr o waith di-dâl, a gorchmynnwyd ef i dalu £1,500 mewn costau a gordal dioddefwr o £114.

Gall yr awdurdod lleol ddefnyddio pryniant prawf a gweithrediadau gwyliadwriaeth symudol fel rhan o'i waith gorfodi ehangach i fynd i'r afael â gwaredu gwastraff anghyfreithlon a gwarchod cymunedau rhag y niwed amgylcheddol, risgiau diogelwch a chostau ariannol sy'n gysylltiedig â thipio anghyfreithlon ac mae’n gwneud hynny.

Dywedodd llefarydd ar ran Cyngor ��w����ý Gwent:

“Mae'r achos hwn yn anfon neges glir y byddwn yn ymchwilio'n rhagweithiol ac yn cymryd camau gorfodi yn erbyn unrhyw un sy'n ymwneud â gweithgaredd gwastraff anghyfreithlon. Mae tipio anghyfreithlon a gwaredu gwastraff anghyfreithlon yn achosi niwed sylweddol i'n cymunedau, ac ni fyddwn yn petruso cyn defnyddio'r holl bwerau cyfreithlon sydd ar gael i fynd i'r afael ag ef.”

Os oes gennych unrhyw wybodaeth am dipio anghyfreithlon, cysylltwch â ni ar 01495 311556 neu e-bostiwch info@blaenau-gwent.gov.uk

Cynorthwyodd ein Camerâu Teledu Cylch Cyfyng (CCTV) gydag ymchwiliad diweddar yng Nglynebwy, a arweiniodd yn anffodus at farwolaeth dyn o Dredegar; mae ein meddyliau gyda theulu a ffrindiau'r dioddefwr. Cafodd dyn o Gaerdydd ei arestio gan yr heddlu a'i gyhuddo'n ddiweddarach o ddynladdiad, ac mae i gael ei ddedfrydu yn ddiweddarach yn y mis ar ôl cyfaddef i'r drosedd yn llys y goron.

Ymddengys bod canfyddiad a honiadau di-sail ar y cyfryngau cymdeithasol nad yw CCTV yng nghanol tref ��w����ý Gwent yn bodoli mwyach neu nad yw'n gweithio, felly gadewch i ni gofnodi ychydig o ffeithiau:

✅ Ar hyn o bryd mae 56 o gamerâu gweithredol yn dal lluniau diffiniad uchel ar draws chwe pharth CCTV yn Abertyleri, ��w����ý, Brynmawr, Cwm, Glynebwy a Thredegar.

✅ Mae nifer fawr o'r camerâu yn darparu maes golwg 180 gradd.

✅ Mae camerâu canol y dref yn cael eu monitro trwy gytundeb lefel gwasanaeth gyda Chyngor Sir Caerffili, sy'n edrych ar luniau i heddlu Gwent ar gais a’u lawrlwytho.

✅ Fel arfer mae'r camerâu'n recordio 24/7, 365 diwrnod y flwyddyn.

✅ Gall staff yr ystafell reoli fonitro pob camera canol y dref yn ystod digwyddiadau byw, parhaus yr heddlu, ac mae gan ystafell reoli'r heddlu gyswllt byw ag ystafell reoli CCTV Caerffili.

✅ O fis Ebrill 2025 tan fis Mawrth 2026, rydym wedi darparu 93 o lawrlwythiadau tystiolaethol i'r heddlu, ac mae ein camerâu canol y dref wedi cael eu defnyddio mewn 231 o ddigwyddiadau.

Mae'r camerâu'n chwarae rhan bwysig mewn atal troseddau, canfod a rhoi sicrwydd i'r cyhoedd.

Adolygir lleoliadau ein camerâu yn flynyddol i sicrhau eu bod yn parhau i fod yn angenrheidiol, yn gymesur, yn gyfreithlon, ac yn gyfiawn, er enghraifft maent wedi'u lleoli mewn mannau lle mae troseddau ac ymddygiad gwrthgymdeithasol yn broblemus.

Fel awdurdod lleol cyfrifol, mae ein CCTV gweithredol yn cynorthwyo gyda'n hamcanion diogelwch cymunedol o wneud ��w����ý Gwent yn lle diogel i fyw, gweithio ac ymweld ag ef.

Bydd y 10 menyw ifanc ysbrydoledig, rhwng 14 a 17 oed, yn cychwyn ar daith ryngwladol gyffrous ac ysbrydoledig yn fuan, gan ymuno â thimau o bob cwr o'r byd mewn digwyddiad unigryw a drefnir gan Street Child United, sy’n cyfuno chwaraeon, creadigrwydd ac eiriolaeth dan arweiniad ieuenctid.

Mae cefnogwyr wedi atgynnull y tu ôl i'r tîm yn y dyddiau olaf cyn gadael, gan ddathlu nid yn unig eu cyflawniad chwaraeon ond y neges bwerus y byddant yn ei chymryd gyda nhw - bod 'pob plentyn yn haeddu llais, tîm a dyfodol.'

Mae'r tîm wedi gweithio gyda thimau gwasanaeth ieuenctid a'r gymuned leol i godi £37,000 ar gyfer y daith drwy noddi a digwyddiadau codi arian, gan gynnwys her mynydd.

Dywedodd y Gweithiwr Ieuenctid a Chymunedol a hyfforddwr y merched, Lucy Hill:

“Ar ôl blwyddyn gyfan ers y broses ddethol gychwynnol, mae’n anodd credu ein bod ni nawr ond dyddiau i ffwrdd o deithio i Fecsico ar gyfer Cwpan y Byd Street Child. Mae’r daith y mae’r merched hyn wedi bod arni wedi bod yn anhygoel, ac ni allwn fod yn fwy balch o bob un ohonyn nhw.

Mae gweld eu twf, eu gwydnwch a’u hymrwymiad dros y flwyddyn ddiwethaf wedi bod yn wirioneddol ysbrydoledig. Mae’r cyfle hwn yn golygu cymaint - nid yn unig i’r merched yn unigol, ond i bob un ohonom fel tîm. Nid yn unig yr ydym yn cynrychioli bwrdeistref fach fel ��w����ý Gwent, ond rydym hefyd yn cario balchder Cymru ar lwyfan byd-eang.

Dw i’n teimlo’n freintiedig iawn i fod yn rhan o’r daith hon gyda nhw, ac ni allaf aros i weld beth maen nhw’n ei gyflawni ym Mecsico.”

Yn ystod eu hamser yn Ninas Mecsico, bydd y tîm yn cymryd rhan mewn rhaglen lawn Cwpan y Byd Street Child, gan gynnwys:

• Gemau pêl-droed cystadleuol yn erbyn timau o bob cwr o'r byd
• Gŵyl Gelfyddydau fywiog, lle mae pobl ifanc yn rhannu straeon, diwylliant a chreadigrwydd
• Cyngres Ryngwladol dan arweiniad ieuenctid, gan roi cyfle i gyfranogwyr siarad yn uniongyrchol am y materion sy'n effeithio ar blant a phobl ifanc ledled y byd
• Gweithgareddau cyfnewid diwylliannol, gan ganiatáu i'r merched brofi bywyd, hanes a chymuned yn Ninas Mecsico a chysylltu â chyfoedion o wahanol gefndiroedd

Cynlluniwyd y profiad i feithrin hyder, arweinyddiaeth a sgiliau gydol oes, wrth chwyddo lleisiau pobl ifanc ar lwyfan rhyngwladol.

Dywedodd aelod o'r tîm, Lilly-May York:

“Rydym wedi gweithio mor galed i gyrraedd yma ac mae'n teimlo'n real nawr. Rydym yn gyffrous, yn nerfus ac yn hynod falch. Mae hyn yn rhywbeth y byddwn yn ei gofio am byth, ac rydym yn benderfynol o roi’r cyfan iddo - ar y cae ac oddi arno.”

Y tîm sy'n cynrychioli ��w����ý Gwent yw:

Sienna‑Mae Cripps Darcy Gallier‑Morgan Lexi Hamer Emily Brown Ayva Batkin Alexandra Carpe Peyton Ayears Ruby Jarett Lilly‑May York Phoebe Lane

Mae'r merched a'u hyfforddwyr yn gadael am Fecsico ddydd Mawrth nesaf (Mai 5ed).

Diolch i'r canlynol am eu nawdd a'u cefnogaeth:

• Tai Calon Community Housing
• Travis Perkins
• FAW
• Ffederasiwn Heddlu De Cymru
• Abertillery RFC BG
• Navmoore (Learn with Laura)
• Willis Construction
• Stocktonville / Circle of Youth
• Oakstreet Taxis
• Valley Plumbing Supplies
• Valleys Waste
• KA Carpentry
• Nails by Fran
• Nain/Mam-gu Emily Brown

Yn ddiweddar, enillodd Ysgol Gynradd Willowtown Statws Efydd ym menter Little Troopers Cefnogi Plant Milwyr mewn Addysg Cymru, sy'n cydnabod ysgolion sy'n cefnogi plant milwyr yn weithredol.  

Daeth y digwyddiad â 30 o blant o 10 ysgol at ei gilydd, ochr yn ochr â chynrychiolwyr o Cefnogi Plant Milwyr mewn Addysg (SSCE) Cymru a'r Lleng Brydeinig Frenhinol, ac Aelod Cabinet Cyngor ��w����ý Gwent dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd, y Cynghorydd Sue Edmunds.

Dywedodd mam yn Willowtown, Carys Jones:

"Mae Little Troopers wedi rhoi'r cyfle amhrisiadwy i'n mab wneud ffrindiau newydd a chael dealltwriaeth o anghenion amrywiol teuluoedd milwyr. Mae'n galonogol gwybod bod gwasanaeth pwrpasol sy'n ystyried ac yn cefnogi gofynion unigryw teuluoedd milwyr.

"Fel rhieni, mae Willowtown wedi rhoi cyfle i ni gymryd rhan mewn digwyddiadau amrywiol, ac maen nhw wedi bod yn eithriadol o dda wrth hwyluso gweithrediad Little Troopers. Am hyn, rydyn ni wir yn ddiolchgar."

Dywedodd Aelod Cabinet Cyngor ��w����ý Gwent dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd, y Cynghorydd Sue Edmunds:

"Mae lles plant a phobl ifanc yn flaenoriaeth i ni. Mae plant y fyddin yn aml yn wynebu heriau unigryw, o symud yn aml i dreulio amser ar wahân i’w hanwyliaid. Roeddwn yn falch iawn o fynychu'r digwyddiad hwn, a ddaeth â'n hysgolion a'n cymunedau at ei gilydd i ddathlu eu gwytnwch ac i ailddatgan ein hymrwymiad cyffredin i'w cefnogi nhw a'u teuluoedd.

"Fel Cyngor, rydyn ni’n ymrwymedig i gefnogi aelodau presennol a chyn-aelodau o'n lluoedd arfog trwy Gyfamod Cymunedol y Lluoedd Arfog."

Dywedodd y Pennaeth, Mel Evans:

"Mae ein Statws Efydd yn dangos ymrwymiad parhaus yr ysgol i ddeall anghenion plant milwyr a chreu amgylchedd cefnogol, cynhwysol, gan sicrhau nad oes unrhyw blentyn yn teimlo'n ynysig oherwydd gwasanaeth ei deulu. Roeddem yn falch iawn o ddod â phlant o wahanol ardaloedd ond gyda'r un profiadau at ei gilydd ar gyfer y digwyddiad arbennig hwn – roedd yn ddiwrnod gwirioneddol arbennig ac rydyn ni’n gobeithio ei wneud yn ddigwyddiad blynyddol."

Dywedodd Cara Lloyd Roberts, Swyddog Cyswllt Ysgolion SSCE Cymru:

"Llongyfarchiadau i Ysgol Gynradd Willowtown ym Mlaenau Gwent ar gyflawni eich statws Efydd Ysgolion sy’n Cefnogi’r Lluoedd Arfog Cymru. Mae'r gydnabyddiaeth hon yn dangos eich ymroddiad i adnabod a chefnogi plant milwyr, dyfnhau dealltwriaeth o'u profiadau unigryw, ac ymgysylltu'n weithredol â chymuned y Lluoedd Arfog.

"Diolch hefyd am gynnal eich digwyddiad diweddar Mis Plentyn y Fyddin, gan ddod â phlant milwyr o bob rhan o Flaenau Gwent at ei gilydd - enghraifft ysbrydoledig o'ch ymrwymiad i adeiladu cysylltiad, ymwybyddiaeth a chefnogaeth. Cyflawniad gwirioneddol haeddiannol, da iawn i bawb.

"Mae wedi bod yn bleser gweithio gyda chi ac edrychwn ymlaen at barhau â'r gwaith hwnnw gyda chi ac ysgolion ��w����ý Gwent."

Dechreuodd y diwrnod gyda chyflwyniad Little Troopers, ac yna arddangosfa arteffactau'r fyddin a ddarparwyd gan riant sy'n gwasanaethu, a oedd wrth law i esbonio a rhannu straeon y tu ôl i'r eitemau. Yna mwynhaodd y plant frynsh cyn cymryd rhan mewn sesiwn adrodd straeon rhyngweithiol gyda Louby Lou.

Cymerodd y disgyblion ran hefyd mewn sesiwn adeiladu tîm a ffitrwydd a gyflwynwyd gan Aneurin Leisure a gweithgaredd celf i greu arddangosfa weledol i nodi Mis Plentyn y Fyddin.

Daeth y digwyddiad i ben drwy gyflwyno bathodynnau pin Little Troopers, gan gydnabod cyfranogiad a gwytnwch y plant.

Darparwyd cyllid ar gyfer y diwrnod gan y Lleng Brydeinig Frenhinol a Cefnogi Plant Milwyr mewn Addysg Cymru, gan alluogi rhaglen o weithgareddau creadigol, rhyngweithiol ac adeiladu tîm wedi'u cynllunio o amgylch cysylltiad, dealltwriaeth a hwyl.

Yr ysgolion a gymerodd ran oedd:

• Blaen-y-Cwm
• Ysgol Gatholig y Santes Fair
• Ystruth
• Coed-y-Garn
• Ysgol Bro Helyg
• Ysgol Gynradd Ebwy Fawr
• Rhos-y-Fedwen
• Bryn Bach
• Ysgol Gatholig yr Holl Saint

I gael rhagor o wybodaeth am SCCE Cymru ewch i:

'Hyd yn oed yn yr adegau anoddaf, roedd cipolwg ar gysylltiad a oedd yn fy atgoffa pam fod maethu’n wirioneddol bwysig’

Y tro cyntaf i blentyn chwerthin, trafod ei ddiwrnod, gofyn i wylio ffilm; mae'r rhain yn eiliadau y gallai llawer eu cymryd yn ganiataol, ond i ofalwyr maeth yng Nghymru, maent yn symbol o un peth, sef datblygiad.

Mae plant sydd wedi profi trawma yn aml yn datblygu ffyrdd o amddiffyn eu hunain. Gallai hyn gynnwys ymddygiadau fel pryder, tynnu yn ôl yn emosiynol, ymateb mewn ffordd ddwys neu ei chael hi’n anodd dilyn rheolau.

Mae arolwg cenedlaethol a gomisiynwyd gan Maethu Cymru wedi darganfod bod tua 80% o ofalwyr a holwyd wedi cefnogi plant wnaeth arddangos ymddygiadau fel hyn. Er y gall yr heriau hyn fod yn anodd, dywedodd hanner y gofalwyr maeth a holwyd hefyd eu bod wedi sylwi ar ddatblygiadau ystyrlon o fewn y chwe mis cyntaf.

Rhannodd gofalwyr maeth fod yr eiliadau arloesol hyn yn aml yn ymwneud â’r cyfnodau bach o gysylltiad, ond maent yn cynrychioli mwy na hynny: i blant mewn gofal, mae'n golygu eu bod wedi gwneud cynnydd, eu bod wedi dechrau teimlo'n ddiogel, eu bod wedi dechrau gwella, teimlo eu bod yn cael eu caru a’u cefnogi wedi trawma plentyndod.

O ganlyniad i brofiad, cefnogaeth ac arweiniad proffesiynol, dywedodd bron pob gofalwr (93%) eu bod bellach yn hyderus wrth ymateb i ymddygiad sy'n gysylltiedig â thrawma.

Caiff y canfyddiadau hyn eu rhyddhau cyn Pythefnos Gofal Maeth, ymgyrch flynyddol fwyaf y DU sy'n digwydd bob mis Mai i godi ymwybyddiaeth o faethu. Mae thema eleni, Dyma yw Maethu, yn amlygu profiadau go iawn gofalwyr maeth a'r rôl hanfodol y maent yn ei chwarae wrth helpu plant i deimlo'n ddiogel.

Mae Katie a Paul o Flaenau Gwent ymhlith y 120 o ofalwyr maeth a ymatebodd i arolwg Maethu Cymru.

Meddai Katie:

“Anaml iawn mae maethu’n ffitio’n daclus i mewn i amserlen. Hyd yn oed gyda threfn gadarn, gall cynlluniau newid yn gyflym gan fod anghenion plant, apwyntiadau iechyd ac amser teuluol yn dod gyntaf bob amser.

Rydym yn cynnig lleoliadau brys, tymor byr, tymor hir a seibiant. Mae’r amrywiaeth hon yn hynod werth chweil, ond mae hefyd yn gofyn am hyblygrwydd. Gall plant gyrraedd heb lawer o rybudd, ac mae gan bob lleoliad gynllun gofal, tîm o weithwyr proffesiynol ac amserlen wahanol.

Gall digwyddiadau annisgwyl — yn enwedig pryderon iechyd brys — ail-lunio wythnos gyfan yn gyflym. Rydym yn rheoli hyn drwy gytuno ar rolau ymlaen llaw: mae un gofalwr yn aros gyda’r plentyn, tra bod y llall yn delio â threfniadau ymarferol a chyfathrebu.”

Os hoffech fersiwn fyrrach, un heb ddyfyniadau, neu addasiad i arddull swyddogol Maethu Cymru, gallaf wneud hynny hefyd.

Dywedodd pennaeth gwasanaethau plant yn Cyngor ��w����ý Gwent “Yma yn Maethu Cymru ��w����ý Gwent rydym yn hynod falch o’n gofalwyr maeth. Rydym yn falch o glywed bod gofalwyr maeth yn defnyddio’r adnoddau sydd ar gael iddynt, ac mae’r rhain yn cael effaith gadarnhaol ar y plant yn eu gofal wrth gefnogi materion cymhleth fel trawma plentyndod. Yn Maethu Cymru ��w����ý Gwent rydym wedi ymrwymo i gefnogi ein gofalwyr maeth drwy’r cyfnodau da a’r drwg, ac mae’r arolwg hwn yn dangos pa mor bwysig a gwerthfawr yw’r gefnogaeth leol honno.”

Yn ystod Pythefnos Gofal Maeth, gallwch gwrdd â’ch tîm Maethu Cymru lleol drwy Ddigwyddiad Ar-lein anffurfiol ddydd Mercher, 13 Mawrth, rhwng 6pm a 7pm.

Cadwch eich lle yma:

I gael gwybod mwy am ddod yn ofalwr maeth yng Nghymru, ewch i .

Wedi’i sefydlu ym 1986 ac wedi’i leoli yn Abertyleri, mae Base Handling Products Ltd yn arbenigo mewn dylunio a gweithgynhyrchu offer trin ar gyfer y diwydiannau prosesu bwyd a fferyllol. Dros y blynyddoedd, mae’r busnes hefyd wedi cyflenwi offer i ystod eang o sectorau eraill, gan gynnwys gweithgynhyrchu cyffredinol.

Mae’r cwmni’n gweithio gyda phortffolio o frandiau rhyngwladol blaenllaw, gan gynnwys Nestlé, Unilever, Norgine, GlaxoSmithKline a Heinz. Mae ei enw da yn ymestyn ymhell y tu hwnt i’r DU, gyda chyfarpar yn cael ei allforio i’r Almaen, UDA, Awstralia, Tsieina, Chile ac Iwerddon, ac archeb yn cael ei chwblhau ar hyn o bryd ar gyfer De Affrica.

Mae cymorth o’r Grant Datblygu Busnes wedi galluogi’r cwmni i fuddsoddi mewn gweinydd ffeiliau newydd a systemau cyfrifiadurol wedi’u huwchraddio, gan alluogi gwelliant llawn i’w seilwaith meddalwedd digidol. Mae’r gwelliannau hyn yn helpu i symleiddio prosesau mewnol, cryfhau dibynadwyedd systemau, a sicrhau bod y busnes yn parhau i fodloni’r safonau ansawdd a chydymffurfiaeth heriol sy’n ofynnol gan ei sylfaen gwsmeriaid fyd-eang.

Dywedodd Cyfarwyddwr y Cwmni, Ernie Pitt:
“Rydym wedi gweithredu ym Mlaenau Gwent am fwy na 40 mlynedd ac rydym wedi canfod yn gyson fod y Cyngor yn gefnogol, yn enwedig wrth i ni fuddsoddi mewn moderneiddio ein systemau i ddiwallu gofynion cwsmeriaid byd-eang.”

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lle:
“Mae’n ardderchog gweld gweithgynhyrchwyr lleol hirsefydlog yn parhau i fuddsoddi, moderneiddio ac addasu. Mae cymorth drwy’r Grant Datblygu Busnes yn helpu busnesau fel hwn i gryfhau eu galluoedd digidol a pharhau’n gystadleuol mewn marchnadoedd byd-eang soffistigedig.”

Ariennir Grant Datblygu Busnes ��w����ý Gwent gan Gronfa Ffyniant a Rennir Llywodraeth y DU a'i reoli gan y Tîm Busnes ac Arloesi yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent.  Mae'r Grant Datblygu Busnes ar gau ar hyn o bryd.

Er mwyn cael y wybodaeth ddiweddaraf am gyllid yn y dyfodol, digwyddiadau, cymorth busnes, ac i gysylltu â chwmnïau lleol eraill trwy ein cyfeiriadur ar-lein, rydym yn annog busnesau i ymuno â . Yr Hwb yw'r llwyfan goto ar gyfer y cyfleoedd, y diweddariadau a'r wybodaeth ddiweddaraf gan Dîm Busnes ac Arloesi'r Cyngor.

I gael hyd yn oed mwy o ddiweddariadau, straeon llwyddiant a chyfleoedd, gwnewch yn siŵr eich bod yn dilyn .

Gwefan y Cwmnïau:

Photo: Cllr John Morgan (BGCBC), Erine Pit (Base Handling)

Mae symiau taliadau wythnosol ar gyfer cynllun Cychwyn Iach y GIG wedi cynyddu o 6 Ebrill 2026. 

Y symiau taliadau wythnosol newydd yw:

• £4.65 yr wythnos i bobl sydd fwy na 10 wythnos yn feichiog
• £9.30 yr wythnos i blant dan flwydd oed
• £4.65 yr wythnos i blant rhwng un a phedair oed

Mae'r cynnydd yn berthnasol ledled Cymru, Lloegr a Gogledd Iwerddon a bydd pobl ar y cynllun yn ei dderbyn yn awtomatig.

Mae cynllun Cychwyn Iach y GIG yn helpu menywod beichiog a theuluoedd ar incwm isel i gael mynediad at fwyd iach, llaeth a fitaminau. Gallai pobl fod yn gymwys os ydynt yn fwy na 10 wythnos yn feichiog, neu os oes ganddynt blant dan bedair oed. Mae angen iddynt hefyd dderbyn rhai budd-daliadau sy'n gysylltiedig ag incwm.

Y llynedd, aeth miloedd o bynnoedd heb eu hawlio ym Mlaenau Gwent drwy’r cynllun Dechrau’n Iach.

Gall unrhyw un sy'n credu y gallent fod yn gymwys wirio'r wefan a gwneud cais ar-lein yn: www.healthystart.nhs.uk

Llun: Stephen Cooper (Pulse), Cllr John Morgan (BGCBC) Leigh Atkins (Pulse)

Mae Pulse Safety Solutions Ltd yn darparu hyfforddiant technegol lefel uchel i’r diwydiant, ynghyd â chynnig cymorth achub technegol arbenigol i amgylcheddau diwydiannol risg uchel. Mae ei waith yn helpu i sicrhau y gall gweithwyr mewn ystod eang o sectorau weithredu’n ddiogel mewn amodau heriol, gyda chefnogaeth ymatebwyr proffesiynol sydd wedi’u hyfforddi i reoli sefyllfaoedd achub cymhleth a sensitif i amser.

Gyda chyllid o’r Grant Datblygu Busnes, mae’r cwmni wedi buddsoddi mewn offer newydd ar gyfer Gweithio ar Uchder, offer Goroesi ar y Môr, a thŵr hyfforddi pwrpasol ar gyfer Gweithio ar Uchder. Bydd y buddsoddiadau hyn yn cryfhau ei ddarpariaeth hyfforddiant bresennol tra’n cefnogi uchelgeisiau’r cwmni i ddod yn ddarparwr hyfforddiant wedi’i ardystio gan GWO (Global Wind Organisation). Mae hyn yn gam allweddol i alluogi’r busnes i gefnogi’r diwydiant tyrbinau gwynt ac ynni adnewyddadwy sy’n ehangu’n gyflym.

Dywedodd Cyfarwyddwr y Cwmni, Stephen Cooper:
“Heb gefnogaeth Cyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent drwy’r grant hwn, ni fyddem wedi gallu datblygu ein cwmni ymhellach i ddarparu hyfforddiant diogelwch hanfodol i’r rhai sy’n dymuno gweithio yn y diwydiant ynni gwynt.”

Ychwanegodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lle:
“Mae’n galonogol gweld darparwyr hyfforddiant lleol yn ehangu i ddiwydiannau arbenigol a chynaliadwy. Bydd y buddsoddiad hwn nid yn unig yn gwella galluoedd y cwmni ond hefyd yn cefnogi twf gweithlu medrus ar gyfer y sector ynni adnewyddadwy.”

Ariennir Grant Datblygu Busnes ��w����ý Gwent gan Gronfa Ffyniant a Rennir Llywodraeth y DU a'i reoli gan y Tîm Busnes ac Arloesi yng Nghyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent.  Mae'r Grant Datblygu Busnes ar gau ar hyn o bryd.

Er mwyn cael y wybodaeth ddiweddaraf am gyllid yn y dyfodol, digwyddiadau, cymorth busnes, ac i gysylltu â chwmnïau lleol eraill trwy ein cyfeiriadur ar-lein, rydym yn annog busnesau i ymuno â . Yr Hwb yw'r llwyfan goto ar gyfer y cyfleoedd, y diweddariadau a'r wybodaeth ddiweddaraf gan Dîm Busnes ac Arloesi'r Cyngor.

I gael hyd yn oed mwy o ddiweddariadau, straeon llwyddiant a chyfleoedd, gwnewch yn siŵr eich bod yn dilyn .

Cysylltiadau Cyfryngau Cymdeithasol y Cwmni:

Facebook

Linkedin

X

Penodwyd y Cynghorydd Chris Smith yn Aelod Llywyddol a bydd yn cadeirio cyfarfodydd y Cyngor, gyda’r Cynghorydd David Wilkshire wedi’i benodi’n Ddirprwy Aelod Llywyddol.

Ail-etholwyd y Cynghorydd Steve Thomas yn Arweinydd y Cyngor a bydd ganddo gyfrifoldeb hefyd am Adnoddau Corfforaethol.

Ail-etholwyd y Cynghorydd Tommy Smith yn Ddirprwy Arweinydd y Cyngor a bydd hefyd yn dal y portffolio ar gyfer Cymdogaethau a’r Amgylchedd.

Dyma restr lawn o benodiadau'r Cabinet:

• Aelod Cabinet Adnoddau Corfforaethol – Y Cynghorydd Steve Thomas
• Aelod Cabinet Gwasanaethau Cymdogaethau a’r Amgylchedd – Y Cynghorydd Tommy Smith
• Aelod Cabinet Economi a Lleoedd – Y Cynghorydd John Morgan
• Aelod Cabinet Plant, Pobl Ifanc a Theuluoedd – Y Cynghorydd Sue Edmunds
• Aelod Cabinet dros Oedolion a Chymunedau – Y Cynghorydd Jules Gardner
  

Penodwyd y Cadeiryddion canlynol i'r Pwyllgorau Craffu:

• Oedolion, Cymunedau a Llesiant – Y Cynghorydd Haydn Trollope (Cadeirydd) / Y Cynghorydd Ellen Jones (Is-gadeirydd)
• Plant, Pobl Ifanc a Theuluoedd – Y Cynghorydd Wayne Hodgins (Cadeirydd) / Y Cynghorydd Derrick Bevan (Is-gadeirydd)
• Datblygu Economaidd a Rheoli Amgylcheddol – Y Cynghorydd Jacqueline Thomas (Cadeirydd) / Y Cynghorydd Lisa Winnett (Is-gadeirydd)
• Llywodraethu Corfforaethol ac Adnoddau – Y Cynghorydd Joanna Wilkins (Cadeirydd) / Y Cynghorydd Dean Woods (Is-gadeirydd)

Penodwyd aelodau hefyd i gadeirio'r pwyllgorau statudol canlynol:

• Pwyllgor Cynllunio – Y Cynghorydd Lisa Winnett (Cadeirydd) / Y Cynghorydd Peter Baldwin (Is-gadeirydd)
• Pwyllgorau Trwyddedu Statudol a Chyffredinol – Y Cynghorydd Lisa Winnett (Cadeirydd) / Y Cynghorydd Peter Baldwin (Is-gadeirydd)
• Pwyllgor Gwasanaethau Democrataidd – Y Cynghorydd John Hill (Cadeirydd) / Y Cynghorydd Ellen Jones (Is-gadeirydd)

Dywedodd yr Arweinydd, y Cynghorydd Steve Thomas:

“Mae’n fraint parhau i wasanaethu pobl ��w����ý Gwent fel Arweinydd eto eleni. Hoffwn ddiolch i’n holl staff am eu gwaith caled dros y flwyddyn ddiwethaf, yn aml o dan lawer o bwysau. Hoffwn hefyd ddiolch i gynghorwyr ar draws y siambr am eu her adeiladol ac am gydweithio er budd gorau ein cymunedau.

“Rydym yn parhau i wneud cynnydd da gyda’n trefniadau Ffederasiwn gyda Chyngor Torfaen, gan gryfhau gwydnwch, gwneud y defnydd gorau o adnoddau ac edrych ymlaen gyda gweledigaeth ac uchelgais glir ar gyfer ein hardaloedd. Bydd ‘Y Fargen’ ��w����ý Gwent, ein ffordd newydd esblygol o weithio gyda chymunedau, yn dod yn rhan o sut rydym yn gweithio bob dydd, gan bartneru â phobl leol a harneisio eu cryfderau i gydweithio ar ddyfodol tecach i bawb.

“Mae llywodraeth leol yn parhau i wynebu heriau sylweddol. Eleni roeddem yn falch o gytuno ar gyllideb sy’n parhau i ganolbwyntio ar y gwasanaethau rheng flaen allweddol sy’n bwysig, fel Addysg, Gwasanaethau Cymdeithasol, a gwasanaethau amgylcheddol fel priffyrdd a gwydnwch rhag llifogydd, a byddwn yn parhau i gynllunio a buddsoddi’n ofalus ar gyfer y dyfodol.”

Gwnaeth y cyngor enwebiadau hefyd i gyrff allanol gan gynnwys Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog (Y Cynghorydd Peter Baldwin); Heddlu Gwent (Y Cynghorydd Diane Rowberry a'r Cynghorydd Malcolm Day) a Bwrdd Tai Cymunedol Tai Calon (Y Cynghorydd Jen Morgan a'r Cynghorydd Ellen Jones).

Mae hyd at £2,000 ar gael i gefnogi prosiectau sy'n helpu i gryfhau cysylltiadau cymunedol, dathlu amrywiaeth a chreu cyfleoedd i bobl nad ydynt fel arfer yn dod at ei gilydd, i gwrdd, a rhannu profiadau.

Y llynedd, dyfarnwyd yr arian i bedwar prosiect ym Mlaenau Gwent:

• Together on Air – prosiect radio cymunedol
• Gweithdai diwylliant Affricanaidd Sefydliad y Glowyr Llanhiledd
• Prosiect Perthyn a Threftadaeth Tŷ Cymunedol Bryn Farm
• Chwaraeon cynhwysol Clwb Criced Abertyleri
  

Fe wnaeth Together on Air defnyddio pŵer cyfryngau creadigol i gysylltu pobl, gan ddod â thrigolion o wahanol oedrannau a chefndiroedd at ei gilydd. Daeth mwy na 80 o bobl ynghyd, yn cynnwys trigolion hŷn, pobl ifanc, cymunedau lleiafrifol, ffoaduriaid ac aelodau o gymunedau teithwyr, i gymryd rhan mewn sesiynau radio wythnosol yn BGfm Radio. Roedd y gweithgareddau yn cynnwys adrodd storïau, barddoniaeth, perfformiadau cerddorol a thrafodaethau meic agored. Cafodd bawb gyfle i gynllunio, recordio, darlledu’n fyw a golygu.

Roedd y darllediadau yn dathlu treftadaeth leol yn Nant-y-glo a'r cymoedd ehangach, tra hefyd yn adlewyrchu'r diwylliannau amrywiol sy'n siapio ��w����ý Gwent heddiw. Roedd y sesiynau hefyd ar gael ar ffurf podlediadau.

Roedd Dathlu Diwylliant Affricanaidd yn Sefydliad y Glowyr Llanhiledd yn rhaglen fywiog o weithdai diwylliant Affricanaidd i blant a phobl ifanc rhwng 5 a 16 oed. Cafodd y plant gyfle i archwilio diwylliannau a thraddodiadau Zimbabwe, Nigeria a Ghana yn ymarferol, yn cynnwys coginio Reis Jollof. Un o glasuron Nigeria, a chreu drymiau Djembe, masgiau llwythol a chollage ar y thema saffari.

Llwyddodd y sesiynau i annog trafodaeth agored, chwilfrydedd a pharch at wahanol ddiwylliannau, a chynnig lle diogel a chroesawgar i blant ddysgu, gofyn cwestiynau a dathlu amrywiaeth.

Roedd Cryfhau Ymdeimlad o Berthyn a Threftadaeth yn Nhŷ Cymunedol Bryn Farm yn rhaglen o weithgareddau cynhwysol, yn pontio’r cenedlaethau, gan ganolbwyntio ar dreftadaeth, caredigrwydd a rhannu cyfrifoldeb.

Cafodd pobl leol gyfle i gymryd rhan mewn gweithgareddau a oedd yn amrywio o arddio a pharatoi bwyd, i gelfyddydau ac adrodd storïau. Gan ddefnyddio bwyd fel man cychwyn, aeth y trigolion hŷ�� ati i rannu atgofion am ddulliau traddodiadol o dyfu, sychu a phiclo bwyd, felly’n atgyfnerthu dealltwriaeth ymhlith y cenedlaethau ac ysbrydoli prosiectau garddio cymunedol yn y dyfodol.

Rhoddodd y prosiect bwyslais cryf ar barch, cynhwysiant, a mynd i’r afael â pherthnasoedd rhwng y cenedlaethau. O ganlyniad, mae gwirfoddolwyr newydd wedi camu ymlaen, ac mae grwpiau gweithgareddau ychwanegol bellach yn ffurfio yn y Tŷ Cymunedol.

Clwb Criced Abertyleri yn hyrwyddo criced i ferched gyda phwyslais ar ddisgyblion ag Anghenion Dysgu Ychwanegol. Rhoddodd y prosiect hwn gyfle i ddisgyblion o bum ysgol gael hyfforddiant criced cynhwysol, mewn amgylchedd cefnogol a chynhwysol. Fe wnaeth mwy na 300 o ddisgyblion gymryd rhan, yn cynnwys llawer nad oeddent erioed wedi cymryd rhan mewn chwaraeon strwythuredig o'r blaen. Cynlluniwyd y sesiynau i ddiwallu ystod eang o anghenion a galluoedd, drwy ddefnyddio offer wedi'i addasu a gweithgareddau pwrpasol, i sicrhau bod pawb a gymerodd rhan, yn teimlo eu bod yn cael cyfle i ymuno. Creodd y dull hwn ymdeimlad o berthyn i ddisgyblion o gefndiroedd diwylliannol, cymdeithasol ac addysgol amrywiol a chefnogwyd y rhai ag Anghenion Dysgu Ychwanegol i gymryd rhan yn hyderus.

Mae'r prosiect hefyd wedi adfywio diddordeb yn nhraddodiad criced yr ardal, gan roi cyfle i ddisgyblion feithrin cyswllt â chlybiau lleol, a deall rôl criced wrth lunio hunaniaeth yn y gymuned.

Trwy’r fath ymgysylltu gyson, llwyddwyd i greu cyfeillgarwch ar draws gwahanol grwpiau o ddisgyblion, gan hyrwyddo perthnasoedd cadarnhaol a chryfhau dealltwriaeth ymysg unigolion o gefndiroedd amrywiol. O ganlyniad, llwyddwyd i gryfhau llwybrau lleol i ferched a merched ifanc sydd am barhau i gymryd rhan mewn chwaraeon yn eu cymunedau.

Dywedodd y Cyng. Jules Gardner, Aelod Cabinet dros Oedolion a Chymunedau ym Mlaenau Gwent:

“Mae'r Grant Cydlyniant Cymunedol yn dangos cymaint o wahaniaeth go iawn y gall symiau bach o gyllid ei wneud, a hynny’n barhaol. Mae'r prosiectau hyn wedi helpu pobl i deimlo bod ganddynt lais, eu bod yn cael eu gwerthfawrogi a bod ganddynt ymdeimlad o gysylltiad, boed hynny trwy rannu straeon lleol ar y radio, dathlu gwahanol ddiwylliannau, neu ddod â chenedlaethau at ei gilydd yn enw treftadaeth a bwyd.

“ ninnau yn Gyngor Marmot, sy’n anelu i wella cydlyniant cymunedol, a thrwy ein ffordd newydd o weithio gyda chymunedau trwy'r Fargen, rydym yn falch o gefnogi syniadau cymunedol sy'n cryfhau ymdeimlad o berthyn, ac yn hyrwyddo cynhwysiant i bawb. Nawr bod y cyfle i wneud cais ar agor, rwyf yn annog grwpiau cymunedol ac ysgolion ledled ��w����ý Gwent i gynnig eu syniadau a’n helpu i barhau i feithrin cymunedau cynhwysol, sy’n estyn croeso i bawb.”

Mae ceisiadau nawr ar agor. Y dyddiad cau yw dydd Gwener 10 Gorffennaf 2026.

I gael mwy o wybodaeth am gymhwystra a sut i wneud cais, ewch i: Grant Cydlyniant Cymunedol 2026 Ffurflen Cais am Gyllid | ��w����ý Gwent CBC

Mae'r rhwydwaith yn darparu gwres o ganolfan ynni canolog drwy tua 4km o bibellau i adeiladau allweddol ar y safle, gan gynnwys Canolfan Chwaraeon Glynebwy, Cymuned Ddysgu Ebwy Fawr, Coleg Gwent, Y Swyddfeydd Cyffredinol, Archifau Gwent, Unedau Hybrid a Regain 2.

Mae'r ganolfan ynni yn defnyddio cymysgedd o foeleri nwy, gwres a phŵer cyfunedig (CHP), a dau foeler biomas. Gyda'i gilydd, mae'r systemau hyn eisoes yn cyflenwi'r rhan fwyaf o'r gwres o ffynonellau ynni carbon isel.

Mae'r Cyngor wedi derbyn £20,358 drwy Gynllun Effeithlonrwydd Rhwydwaith Gwresogi Llywodraeth y DU, a redir gan yr Adran Diogelwch Ynni a Sero Net.

Bydd y cyllid hwn yn cael ei ddefnyddio i:

• Adolygu sut mae'r rhwydwaith yn perfformio ar hyn o bryd
• Gwella sut mae'n cael ei redeg a'i reoli
• Lleihau costau ac allyriadau carbon
• Creu cynllun clir ar gyfer gwelliannau a datgarboneiddio yn y dyfodol
  
  

Dywedodd Aelod Cabinet Gwasanaethau Cymdogaethau a'r Amgylchedd Cyngor ��w����ý Gwent, y Cynghorydd Tommy Smith:

“Rydym wedi ymrwymo i weithio gyda phartneriaid a’n cymunedau i leihau allyriadau carbon a symud tuag at Flaenau Gwent mwy cynaliadwy a gwyrddach. Mae’r rhwydwaith gwresogi yng Nglynebwy wedi bod yn llwyddiannus iawn, ac rydym wrth ein bodd yn sicrhau’r cyllid hwn i edrych ar sut y gallwn ei wneud hyd yn oed yn fwy effeithlon, a chost-effeithiol ac o bosibl i gysylltu mwy o adeiladau ag ef yn y dyfodol.”

Mae Rownd 10 o’r Cynllun Effeithlonrwydd Rhwydwaith Gwresogi (HNES) yn edrych fel un o rowndiau cyllido mwyaf y rhaglen, wrth i landlordiaid cymdeithasol, ysbytai, prifysgolion, elusennau ac adeiladau sector cyhoeddus eraill dderbyn cyfran o £15.6 miliwn.

Dywedodd Martin McCluskey, Gweinidog dros Ddefnyddwyr Ynni:

“Mae’r gwrthdaro yn y Dwyrain Canol wedi dangos unwaith eto pam fod yn rhaid i ni ddod oddi ar y trên codi a gostwng tanwydd ffosil i ynni glân, cartref rydyn ni’n ei reoli. Bydd rhwydweithiau gwresogi yn chwarae rhan hanfodol yn y newid hwnnw, gan ostwng biliau i gymunedau cyfan wrth gryfhau ein diogeledd ynni.

“Dyna pam rydyn ni’n uwchraddio systemau hen ac aneffeithlon ac yn buddsoddi mewn rhwydweithiau modern, cost isel sy’n addas ar gyfer y dyfodol.” 

Symudodd teulu Brunt i Lanhiledd yn 1896. Yn wreiddiol, gweithwyr amaethyddol oeddent o Benffordd-las yn Sir Drefaldwyn, ond fe wnaethant symud i fanteisio ar gyfleoedd cyflogaeth ym mhyllau glo’r cwm. David oedd yr ieuengaf o naw o blant.

Cafodd ei addysg gynnar yn y Gymraeg, felly mae’n rhaid bod symud i Lanhiledd yn 10 oed a chael ei addysgu yn Saesneg yn her sylweddol. Fodd bynnag, llwyddodd i oresgyn hyn, gan sicrhau’r lle cyntaf yn ei arholiadau mynediad ac ennill ysgoloriaeth i’r ysgol ganolradd yn Abertyleri. Parhaodd â’i addysg yn lleol cyn mynd ymlaen i’r brifysgol. Yn fathemategydd rhagorol, cafodd David ei addysgu yng Ngholeg Prifysgol Cymru, Aberystwyth, ac yn ddiweddarach yng Ngholeg y Drindod, Caergrawnt.

Ymunodd ag adran feteorolegol y Peirianwyr Brenhinol, lle chwyldrôdd sut y rhagwelir y tywydd trwy ei symud o ddulliau seiliedig ar arsylwi i ddull wedi’i seilio ar egwyddorion mathemategol. Yn ddiweddarach, daeth yn feteorolegydd i’r Llu Awyr. A thrwy’r gwaith hwn, fe’i hystyrir yn dad dulliau modern o ragweld y tywydd.

Cyfrannodd at ddealltwriaeth a defnydd ehangach o amledd Brunt–Väisälä, sy’n cyfrifo arnofedd, ac roedd y gwaith hwn yn hanfodol ar gyfer deall sefydlogrwydd atmosfferig, eigioneg, astroffiseg, peirianneg a geoffiseg.

Etholwyd David yn Gymrawd y Gymdeithas Frenhinol (FRS) yn 1939 a dyfarnwyd Medal Frenhinol iddo gan y gymdeithas yn 1944. Yn ddiweddarach, gwasanaethodd fel Ysgrifennydd Ffisegol y Gymdeithas Frenhinol rhwng 1948 ac 1957.

Gwasanaethodd hefyd fel llywydd y Gymdeithas Feteorolegol Frenhinol o 1942 i 1944, gan dderbyn y Wobr Buchan gan y gymdeithas ac wedyn, yn 1947, Medal Aur Symons am waith nodedig ym maes y gwyddorau meteorolegol.

Roedd hefyd yn llywydd y Gymdeithas Ffisegol o 1945 i 1947 ac enwyd Silff Iâ Brunt yn yr Antarctig er anrhydedd iddo, gan gydnabod ei rôl wrth gychwyn alldaith y Gymdeithas Frenhinol yno yn 1955.

Gwnaed David yn Farchog Baglor yn 1949 a’i benodi’n Farchog Cadlywydd Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (KBE) yn 1959.

Dadorchuddiwyd y plac yn 7 Stryd Fawr—cartref cyntaf teulu Brunt yn Llanhiledd—gan ei or-nith, Rosalyn Carley. Dywedodd Rosalyn, “Daeth Hen Ewythr David i Lanhiledd pan oedd yn 10 oed a daeth ei ddisgleirdeb mewn mathemateg yn amlwg yn fuan. Aeth ymlaen i ennill gradd anrhydedd dosbarth cyntaf mewn mathemateg o Brifysgol Aberystwyth, gan ddefnyddio’r wybodaeth hon i sefydlu gyrfa mewn meteoroleg, pwnc yr oedd yn angerddol iawn amdano. Rhoddodd ragweld y tywydd ar sail wyddonol am y tro cyntaf ac o ganlyniad roedd yn wir yn haeddu cael ei alw’n ‘Dad Meteoroleg’. Rwy’n teimlo’n falch iawn, ar ran fy chwaer a minnau, o fod yn dadorchuddio’r plac glas hwn er anrhydedd i Syr David Brunt.”

Mae’r murlun, a grëwyd gan Andy O’Rourke o Malarky Arts, wedi’i leoli mewn safle amlwg ar Heol Fasnachol yn Llanhiledd. Mae’n archwilio gwasanaeth milwrol a gwaith gwyddonol David, a’i gefnogaeth i archwilio’r Antarctig. Ychwanegodd ei hen, hen nith, Elinor Tomlin, “Mae fy chwaer a minnau’n hynod falch o’n hen ewythr, Syr David Brunt, am ei gyflawniadau gwyddonol niferus, y mae tri ohonynt yn ymddangos yn y murlun anhygoel hwn: hafaliad Brunt-Väsälä, ei gysylltiad â’r RAF yn y rhyfel, a Silff Iâ Brunt.”

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod y Cabinet dros yr Economi a Lle, “Mae digwyddiadau heddiw yn dathlu cyflawniadau rhagorol athrylith mathemategol a ddaeth o’n cymuned ni. Efallai fod cyflawniadau Syr David wedi bod yn guddiedig rhag llawer ohonom hyd heddiw ond rydym yn gobeithio, trwy ein hymdrechion, y bydd yn cael ei werthfawrogi’n eang ac yn ysbrydoliaeth i’n cenedlaethau iau.”

Dywedodd Derek Brockway, dyn tywydd y BBC, “Rydyn ni i gyd yn gwybod am Robert Fitzroy, y dyn a sefydlodd y Swyddfa Dywydd yn 1854, ond fe helpodd Syr David Brunt—a dreuliodd ran o’i blentyndod yma yn Llanhiledd—i lunio rhagolygon tywydd modern hefyd! Aeth ymlaen i ddod yn un o brif wyddonwyr atmosfferig y byd. Mewn gwirionedd, roedd ei waith mor bwysig wrth roi rhagolygon ar sail wyddonol briodol nes iddo ddod yn adnabyddus fel ‘tad meteoroleg’.

“Fel cyd-feteorolegydd, gallaf ddweud yn ddiogel, bob tro y byddwn yn rhedeg model cyfrifiadurol modern neu’n dadansoddi sefydlogrwydd yr atmosffer, ein bod yn sefyll ar ysgwyddau’r cawr hwn o Lanhiledd.

“Bydd dadorchuddio’r plac glas hwn yn diogelu ei etifeddiaeth ac yn sicrhau bod cenedlaethau’r dyfodol yn gwybod yn union faint y newidiodd bachgen lleol sut mae’r byd i gyd yn gweld y tywydd.”

Dywedodd yr artist Andy O’Rourke o Malarky Arts, “Pan gefais y comisiwn gyntaf, cefais fy swyno gan gyflawniadau Syr David. Drwy’r murlun, roeddwn i eisiau dathlu ei waddol mewn ffordd weledol sy’n dod â’i stori’n fyw ac yn ei gwneud yn hygyrch i bobl o bob oed.”

Mae'r Hyb Cymorth i Deuluoedd yn dwyn ynghyd ystod eang o wasanaethau cymorth i deuluoedd a'r blynyddoedd cynnar ac yn darparu un pwynt cyswllt i unrhyw un sy'n chwilio am arweiniad neu gymorth. Mae dull "dim drws ffrynt anghywir" yn sicrhau bod unrhyw un sy'n estyn allan yn cael ei gyfeirio at y cymorth, y cyngor neu'r wybodaeth fwyaf priodol iddynt.

Mae'r Hyb yn cynnig cymorth targedig a chyffredinol. Mae hyn yn cynnwys gwasanaethau ymyrraeth gynnar ac ataliol i deuluoedd a allai fod angen cymorth ychwanegol, ochr yn ochr â gwybodaeth am ofal plant, cyfleoedd chwarae, grwpiau rhiant a phlentyn bach, gweithgareddau plant, digwyddiadau a chlybiau lleol. Mae'r nod yn syml: sicrhau y gall teuluoedd a gweithwyr proffesiynol gael mynediad at y cymorth cywir, ar yr amser cywir – os ydyn nhw’n wynebu heriau cymhleth neu'n gwneud ymholiad syml.

Fel rhan o'r lansiad, mae'r hyb wedi cyflwyno amrywiaeth o adnoddau newydd, gan gynnwys:

• Tudalennau cyfryngau cymdeithasol integredig i wella cyfathrebu a hygyrchedd
• Platfform Padlet newydd sy'n cynnwys gwybodaeth am wasanaethau, adnoddau a digwyddiadau
• Rhif ffôn a chyfeiriad e-bost pwrpasol ar gyfer ymholiadau
• Ffurflen ymholiadau ar-lein hawdd ei defnyddio

Daeth y digwyddiad ag amrywiaeth o wasanaethau ynghyd, gan gynnig gweithgareddau rhyngweithiol hwyliog ochr yn ochr â gwybodaeth werthfawr i deuluoedd. Cafodd bresenoldeb da a derbyniad cynnes, gan amlygu'r gefnogaeth gymunedol gref i'r hyb newydd.

Dywedodd yr Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd, y Cynghorydd Sue Edmunds:

“Mae sicrhau bod gan bob plentyn ym Mlaenau Gwent y cyfle i gael y dechrau gorau mewn bywyd yn flaenoriaeth uchel i ni, ac fel rhan o hyn rydym am wneud y broses o estyn allan am gymorth neu gyngor mor hawdd a chyfforddus ag y bo modd. Mae'r Hyb Cymorth i Deuluoedd newydd yn dod â phob cymorth, gweithgaredd a chyngor blynyddoedd cynnar o dan un to, sy'n hawdd ei gyrchu ac yn fwy ystyriol o rieni/gofalwyr.”

Dyma sut i gysylltu â'r Hyb Cymorth i Deuluoedd:

• Teleffon 01495 315700
• E-bost: FamilySupportHub@blaenau-gwent.gov.uk
• Dilynwch eu Facebook:

Mae gwirfoddolwyr yn cynnwys pobl o bob oed, fel y dangosodd grŵp o bobl ifanc sy'n mynychu Clwb Ieuenctid Stocktonville, Tredegar, pan ddaethant ynghyd i lanhau eu parc sglefrio lleol.

Wedi'i drefnu gan Wasanaeth Ieuenctid ��w����ý Gwent, daeth y glanhau â'r bobl ifanc a'u teuluoedd ynghyd, gyda chynrychiolwyr yr heddlu a thân lleol yn ymuno â nhw. Gweithiodd pawb gyda'i gilydd i wneud gwahaniaeth gwirioneddol.

Dywedodd Rheolwr Tîm gyda Gwasanaeth Ieuenctid ��w����ý Gwent, Kristian Gay:

“Y bobl ifanc sy’n mynychu’r clwb daeth i fyny â’r syniad eu hunain. Siaradon nhw am fod eisiau gwella’r ardal leol, yn enwedig y parc sglefrio, sy’n lle pwysig iddyn nhw ond oedd yn llawn sbwriel. Yn hytrach na siarad amdano’n unig, fe wnaethon nhw gamu i’r adwy a phenderfynu gwneud rhywbeth yn ei gylch, ac roedd y canlyniadau’n wych. Rydym yn falch iawn ohonyn nhw.”

Wedi’u harfogi â chasglwyr sbwriel, menig ac offer golchi jet trwy garedigrwydd swyddogion tân lleol, aeth y grŵp ati i wneud hynny. Wedi hynny, roedd yr ardal yn edrych yn lanach, yn fwy diogel ac yn llawer mwy croesawgar.

Dywedodd Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd Cyngor ��w����ý Gwent, y Cynghorydd Sue Edmunds:

“Mae hyn yn dangos, pan roddir cyfle i bobl ifanc gymryd rhan, y gallant gyflawni pethau gwych, a helpu i greu newid gwirioneddol, cadarnhaol yn eu cymunedau.

“Mae’r Wythnos Gwirfoddolwyr cyfan yn ymwneud â diolch i’r bobl hynny sy’n dod at ei gilydd neu’n gweithio ar eu pen eu hunain i roi o’u hamser, a gwneud gwahaniaeth, boed hynny’n glanhau unwaith neu’n ymrwymiad rheolaidd.

“Roedd hefyd yn wych gweld teuluoedd yn ymuno, gyda rhieni’n defnyddio’r cyfle i siarad â’u plant am bwysigrwydd gofalu am eu hardal leol. Da iawn pawb fu’n ymwneud â hyn.”

Mae'r Cyngor yn gweithio gyda chymunedau drwy Y Fargen ��w����ý Gwent, perthynas newydd lle rydym yn gweithio gyda'n gilydd i adeiladu rhywbeth gwell, mwy gwydn a thecach gyda'n gilydd, a lle mae rôl gwirfoddolwyr yn cael ei gwerthfawrogi a'i chefnogi.

Mae'r bobl ifanc sy'n cymryd rhan yn gobeithio mai dim ond y dechrau yw'r glanhau, ac y bydd hyn o bosibl yn arwain at welliannau mwy yn y parc sglefrio yn y dyfodol, gan gynnwys cyllid i uwchraddio'r lle a'i wneud hyd yn oed yn well i bawb sy'n ei ddefnyddio.

Mae cynlluniau eisoes i gadw'r momentwm i fynd, gyda mwy o weithgareddau a glanhau cymunedol mewn golwg.

Mwy am Y Fargen ��w����ý Gwent.

Mae'r bartneriaeth yn flaenoriaeth allweddol i Dasglu Ymddygiad Gwrthgymdeithasol ��w����ý Gwent, dan arweiniad y Cyngor, sydd wedi cydnabod yr effaith y gall yfed dan oed ei chael ar iechyd, lles a chyfleoedd bywyd pobl ifanc, yn ogystal ag ar y gymuned ehangach.

Cynhaliwyd y lansiad yn Stiwt Glynebwy, gyda phartneriaid yn addo ymrwymo i weithio gyda'i gilydd i:

• Addysgu a chefnogi pobl ifanc drwy weithio gydag ysgolion a grwpiau gwasanaeth ieuenctid i godi ymwybyddiaeth o'r risgiau o yfed dan oed a helpu pobl ifanc i wneud dewisiadau cyfrifol ynghylch alcohol, cyffuriau ac ymddygiad gwrthgymdeithasol.
• Cyfyngu ar fynediad i alcohol drwy weithio'n agos gyda manwerthwyr lleol i orfodi rheoliadau trwyddedu ac atal gwerthu alcohol yn anghyfreithlon i blant dan 18 oed. Mae hyn yn cynnwys mynd i'r afael â ‘gwerthiannau drwy ddirprwy’ anghyfreithlon, lle mae oedolion yn prynu alcohol ar ran plant, a sicrhau bod pob manwerthwr yn gweithredu'r polisi 'Her 25'.
• Darparu dewisiadau amgen cadarnhaol trwy weithgareddau diogel, diddorol dan oruchwyliaeth i bobl ifanc. Bydd y lleoliadau hyn hefyd yn cynnig cyfleoedd i ddarparu addysg alcohol anffurfiol lle mae pobl ifanc yn teimlo'n gyfforddus ac yn cael eu cefnogi.
  

Mae Partneriaethau Alcohol Cymunedol wedi bod yn effeithiol mewn rhannau eraill o'r DU, gan helpu i leihau yfed rheolaidd ymhlith pobl ifanc 13–16 oed a'r ymddygiad gwrthgymdeithasol sy'n gysylltiedig ag alcohol.

Yng Nglynebwy, mae sefydliadau partner yn cynnwys Cyngor ��w����ý Gwent (Gwasanaeth Ieuenctid, Safonau Masnach, Trwyddedu a Diogelwch Cymunedol), Heddlu Gwent, Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru, a Tai Cymunedol Tai Calon. 

Bydd y bartneriaeth hefyd yn gweithio'n agos gyda manwerthwyr alcohol lleol, gan gynnwys siopau annibynnol a chadwyni cenedlaethol.

Bydd sefydlu'r PAC yn galluogi partneriaid i wneud cais am gyllid i gefnogi mentrau a gweithgareddau wedi'u targedu.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Roeddwn yn falch iawn o fynychu lansiad swyddogol Partneriaeth Alcohol Cymunedol gyntaf ��w����ý Gwent yma yng Nglynebwy. Mae hwn yn gam pwysig ymlaen wrth gefnogi pobl ifanc i wneud dewisiadau cadarnhaol ynghylch alcohol - er eu hiechyd a'u lles eu hunain, ac er budd ein cymunedau.

"Trwy weithio gyda'n gilydd rydyn ni’n adeiladu gwytnwch, yn grymuso pobl ifanc ac yn helpu pobl o bob oed i fyw bywydau gwybodus, iach ac annibynnol."

Dywedodd Kate Winstanley, Cyfarwyddwr Partneriaethau Alcohol Cymunedol:

 "Rydyn ni’n gwybod o ymchwil helaeth y gall yfed dan oed arwain at lawer o heriau i bobl ifanc yn eu haddysg, eu perthnasoedd, eu hiechyd a risg uwch o niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol yn ddiweddarach mewn bywyd.   Mae PAC wedi bod yn fodel llwyddiannus ar gyfer mynd i'r afael ag yfed dan oed ac, yr un mor bwysig, wrth hyrwyddo iechyd a lles cadarnhaol mewn plant a phobl ifanc.  Mae ein tystiolaeth yn dangos bod PAC yn hynod effeithiol o ran lleihau'r cyflenwad o alcohol i blant, yfed alcohol dan oed, ac ymddygiad gwrthgymdeithasol sy'n gysylltiedig ag alcohol. 

"Dyna pam mae'n wych gweld partneriaid lleol yn dod at ei gilydd yng Nglynebwy i dynnu sylw at y risgiau o yfed dan oed a lleihau niwed a achosir gan alcohol ymhlith plant a phobl ifanc leol."   

Parhaodd: "Rydym yn edrych ymlaen at weld y mentrau y mae'r PAC yn gweithio arnynt ac i wneud gwahaniaeth cadarnhaol i'r gymuned leol." 

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Dirprwy Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent ac Aelod Cabinet dros Wasanaethau Cymdogaeth ac Amgylcheddol:

"Fel cyngor Marmot, mae iechyd a lles ein pobl ifanc o bwys mawr i ni, ac rydym wedi ymrwymo i weithio gyda phartneriaid i leihau anghydraddoldebau a datblygu rhaglenni sy'n cefnogi cymdogaethau diogelach ledled ��w����ý Gwent. Trwy'r Tasglu Ymddygiad Gwrthgymdeithasol, rydym yn parhau i wrando ar drigolion a busnesau ar y cyd â phobl ifanc i weithredu ar y materion sydd bwysicaf iddynt.

"Rydym yn dod â mecanweithiau cymorth allweddol i gymunedau lleol sy'n adrodd ac yn cofnodi ymddygiad gwrthgymdeithasol fel y gallwn dargedu'r ardaloedd o angen mwyaf, gan ddarparu ymgysylltiad gan ein tîm diogelwch cymunedol ein hunain, a thimau plismona cymdogaeth. Mewn lleoliadau problemus a nodwyd, rydym hefyd wedi gweithio gyda busnesau i adolygu eu mesurau diogelwch a hyrwyddo systemau radio 'Storenet', yn ogystal â darparu gwybodaeth am sut i roi gwybod am droseddau ac ymddygiad gwrthgymdeithasol yn briodol.

"Mae'r Bartneriaeth Alcohol Cymunedol newydd yn fenter wych sy'n cryfhau'r gwaith hwn ac yn gam pwysig arall i wneud i'n cymunedau deimlo'n fwy diogel."

Mae Archie Williams, 11 oed, wedi bod yn rhan allweddol o'r elusen MND Defiance a sefydlwyd gan y teulu Williams, yn dilyn diagnosis ei dad Mark ym mis Gorffennaf 2022. Yn ogystal â hyn, mae Archie wedi bod yn ymwneud â gofal dyddiol ei dad, gan gefnogi ei fam Steph.

Ymwelodd ein Haelod Llywyddol, y Cynghorydd Chris Smith, â gwasanaeth ysgol i gyflwyno'r dystysgrif, ynghyd â thaleb ar gyfer siop chwaraeon lleol i'r bachgen ifanc sy'n caru rygbi.

Cafodd Archie gymeradwyaeth ei gyd-ddisgyblion, ei athrawon, a'i chwaer fach Niamh.

Dywedodd ei fam, Steph: “Mae bywyd yn dilyn diagnosis Mark[GLA1]  wedi bod yn un o godiadau a gostyngiadau llwyr, gyda digon o gyfnodau isel, ond fel teulu rydym wedi dewis mynd â’r frwydr yn erbyn MND ymlaen a gwneud popeth o fewn ein gallu i godi ymwybyddiaeth o’r clefyd ofnadwy hwn a chefnogi teuluoedd eraill sy’n mynd trwy’r un trawma. Mae Archie wedi bod yn rhan enfawr o’n taith, bob amser eisiau gwneud yr hyn y gall i helpu ei dad a hefyd yr achos MND ehangach, gan ymgymryd â heriau codi arian yma ac acw ac ym mhobman - rydym mor falch ohono.

Dywedodd y Cynghorydd Chris Smith wrth gyflwyno’r wobr: “Mae’r dyn ifanc hwn yn ysbrydoliaeth wirioneddol i ni i gyd, ac rwy’n falch iawn o chwarae rhan wrth gydnabod hynny. Da iawn Archie gennym ni i gyd yng Nghyngor ��w����ý Gwent.”

I gael gwybod mwy am MND Defiance ewch i:

Mae'r cyngor yn arbennig o awyddus i ariannu prosiectau a all ddangos gweithgaredd yn y meysydd cyflogaeth a sgiliau hyn ar ôl i fylchau gael eu nodi'n lleol.

Mae hyn yn cael ei ariannu trwy grant Blaenoriaeth 2 Cronfa Twf Lleol gan Lywodraeth y DU, sy'n anelu at helpu pobl i feithrin sgiliau, cael mynediad at gyfleoedd cyflogaeth ystyrlon a chyfrannu at economïau a chymunedau lleol cryfach.

Dywedodd yr Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd, y Cynghorydd John Morgan:

“Mae’r cyllid hwn wedi’i gynllunio i gefnogi prosiectau sy’n helpu pobl i ennill y sgiliau, yr hyder a’r cyfleoedd sydd eu hangen arnynt i symud i mewn i waith a datblygu yn eu gyrfaoedd ac mae’n ategu llawer o’r gwaith rydym yn ei wneud gyda phartneriaid lleol trwy ein rhaglenni cyflogadwyedd.

“Rydym hefyd yn datblygu Glasbrint cyffrous ar gyfer Twf, ‘Ffynnu Gyda’n Gilydd’ gyda’n partneriaid ffederal Cyngor Torfaen. Bydd hyn yn nodi sut rydym yn bwriadu gweithio ar draws y rhanbarth i gefnogi twf economaidd, sy’n gynhwysol ac yn gynaliadwy a fydd o fudd i gymunedau, yn helpu i fynd i’r afael ag anghydraddoldeb ac yn darparu mwy o gyfleoedd i drigolion yn y dyfodol.

“Ar gyfer y gronfa hon, rydym yn arbennig o awyddus i glywed gan sefydliadau sydd â syniadau sy'n ymateb i fylchau sgiliau lleol mewn digidol a chreadigol ac yn cefnogi twf economaidd cynhwysol.”

Mae Llywodraeth y DU wedi gosod dau ganlyniad strategol ar gyfer y Gronfa Twf Lleol ar draws y DU: cynyddu Incwm Gwario Real Aelwydydd (RHDI) y pen a chynyddu Cynnyrch Domestig Gros (CDG) y pen.

Mae Cymru wedi nodi pedwar sector twf uchel, Gweithgynhyrchu Uwch, Ynni Glân, Digidol a Thechnolegau, a Chreadigol, ochr yn ochr â dau sector â photensial twf cryf: Gwyddorau Bywyd a Gwasanaethau Ariannol.

Amcanion Blaenoriaeth 2

• Amcan 2.1: Cefnogi mwy o bobl i gymryd rhan mewn gweithgarwch economaidd, gyda ffocws penodol ar bobl ifanc, pobl anabl, menywod a phobl o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig.
• Amcan 2.2: Cryfhau sgiliau'r gweithlu drwy addysg a hyfforddiant hyblyg, sy'n cael eu harwain gan y galw, sy'n cyd-fynd ag anghenion sectorau twf uchel a sectorau pwysig yn rhanbarthol.

Mae'r Gronfa Twf Lleol yn cynnwys cyllid cyfalaf a refeniw i gefnogi gweithgarwch sy'n rhoi hwb i (GDP) ac (RHDI), gan helpu i adeiladu economïau lleol cryfach a gwella safonau byw.

Anogir sefydliadau sydd â diddordeb mewn gwneud cais i adolygu'r canllawiau ymgeisio a chyflwyno eu ffurflen gais wedi'i chwblhau erbyn y dyddiad cau.

Am ragor o wybodaeth neu i drafod cais posibl, cysylltwch â: LocalGrowthFund@blaenau-gwent.gov.uk

Dyddiad cau ar gyfer ceisiadau

Dylid cyflwyno pob cais i: LocalGrowthFund@blaenau-gwent.gov.uk 

Y dyddiad cau ar gyfer ceisiadau yw 5yp ar 26 Mehefin 2026.

Dogfennau Cysylltiedig

• Ffurflen Gais Cronfa Twf Lleol
• Canllawiau ar gyfer Cais am Grant Cynyddu

Yn ystod Wythnos Gofalwyr 2026, rydym yn cydnabod ac yn dathlu’r gwaith anhygoel y mae gofalwyr di-dâl yn ei wneud bob dydd.

Rydyn ni eisiau clywed gennych chi. Os ydych yn ofalwr di-dâl, cymerwch funud i lenwi ein harolwg byr dienw a rhannu eich profiadau. Bydd eich adborth yn ein helpu i wella’r cymorth sydd ar gael yn eich cymuned.

Gofalwyr Di-dâl – Adeiladu Cymunedau sy’n Gyfeillgar i Ofalwyr

• Llenwch y ffurflen:

Nodau Hunanofal i Ofalwyr

Yn aml, mae Gofalwyr mor brysur yn gofalu am eraill nes eu bod yn anghofio amdanyn nhw eu hunain. Mae'r ddolen isod yn rhoi cyflwyniad byr i sut y gallwn geisio mynd i'r afael â hyn a gwneud rhai newidiadau er mwyn meddwl yn weithredol am ein lles ein hunain. Mae gofalu am ein hiechyd a'n lles ein hunain yn hollbwysig.

Byddai'n wych clywed eich sylwadau neu weld lluniau o'r hyn rydych chi wedi bod yn ei wneud er mwyn cael rhywfaint o amser i chi'ch hun.

• Adnoddau hunanofal - 

Mae Tîm Cefnogaeth Gofalwyr wedi bod yn rhannu ffyrdd syml o edrych ar ôl eich lles.

mae hyn ar agor i bawb, nid gofalwyr yn unig! Cymerwch yr hyn sy'n gweithio i chi.

Mae gennym lwc i gael y bryniau a'r cymoedd hardd o ��w����ý Gwent ar ein drws. Cymerwch o leiaf 5 munud heddiw i roi'r gorau i bopeth, boed yn ystod cerdded, yn eich gardd, neu hyd yn oed wrth edrych ar ffotograff hoff, a dim ond anadlu...

Gall bod yn bresennol helpu i leihau straen a gwagio'ch meddwl.

Archwiliwch fwy o: leoedd lleol 

Mae'r Siop Ailddefnyddio Big Den yng Nglynebwy wedi bod ar agor ers ychydig ddyddiau ac mae cwsmeriaid wedi bod yn hedfan drwy'r drysau! Cymaint felly, mae angen rhoddion o stoc arnynt!

Ymwelodd Aelodau'r Cabinet, y Cynghorwyr Tommy Smith a John Morgan, yr wythnos hon i weld y siop a darganfod gwaith gwych elusen Wastesavers.

Mae'r siop wedi'i lleoli yng Nghanolfan Gwastraff Cartref ac Ailgylchu New Vale , Ystâd Ddiwydiannol Waun-y-Pound.

Oriau agor yw 9:30yb i 4:30yp o ddydd Sadwrn i ddydd Mercher, gyda rhoddion yn cael eu derbyn hyd at 3yp. Sylwch mai dim ond mewn cerbyd y gellir cyrraedd y safle. Digon o barcio ar y safle i ymweld a chael bargen 😊

Darganfyddwch fwy am yr hyn y gallwch ei roi yma:

Yn falch o weld nad yw'r glaw wedi digalonni pobl! Diolch am gefnogi ein digwyddiad

Ymunwch â ni ar gyfer rownd dau:

📍 Gŵyl Fwyd y ��w����ý, Tir Eglwys Sant Pedr

🗓️ Dydd Sadwrn 15 Awst 2026

🕚 11yb i 5yp

Dyma gipolwg o'r diwrnod:

Mae'r prosiect yn cael ei gyflwyno fel rhan o ddarpariaeth gwaith ieuenctid Gwasanaeth Ieuenctid ��w����ý Gwent yng Nghymuned Ddysgu Ebwy Fawr ac mae'n dod â phobl ifanc a thîm tiroedd y parc at ei gilydd i ddarparu cyfleoedd dysgu ymarferol mewn lleoliad awyr agored.

Wythnos yma yw’r Great Big Green Week, dathliad mwyaf y DU o weithredu cymunedol i fynd i'r afael â newid hinsawdd a gwarchod natur.

Mae'r prosiect yn helpu i gefnogi pobl ifanc sy'n dechrau dangos arwyddion o ymddieithrio o addysg. Y nod yw eu hail-ymgysylltu trwy weithgareddau ystyrlon sy'n meithrin hyder, sgiliau ac ymdeimlad o gyflawniad.

Bob wythnos, mae'r grŵp wedi bod yn gweithio yn yr awyr agored, gan helpu i gynnal a gwella llwybrau lleol, llwybrau beicio mynydd ac amgylchedd ehangach y parc. Maent hefyd wedi cefnogi gyda thocio gwrychoedd, techneg gynaliadwy sy'n ailddefnyddio deunyddiau naturiol i greu ffiniau sy'n gyfeillgar i fywyd gwyllt. Mae eu hymdrechion wedi gwella llwybrau o amgylch y llyn, gan wella mynediad i ymwelwyr tra'n dangos pwysigrwydd ailgylchu a stiwardiaeth amgylcheddol.

Dywedodd Aelod Cabinet Cyngor ��w����ý Gwent dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd, y Cynghorydd Sue Edmunds:

"Mae'r grŵp hwn o bobl ifanc wedi dangos ymroddiad, gwaith tîm a balchder. Rydym wedi ymrwymo i fynd i'r afael ag anghydraddoldebau a chefnogi pob person ifanc i ffynnu a byw bywydau iach, gwybodus, ac nid yw hyn bob amser yn digwydd mewn ystafell ddosbarth a gydag un dull gweithredu. Mae'r prosiect hwn wedi ennyn diddordeb pobl ifanc a gwella eu hymddygiad, ac mae'r amgylchedd a'r gymuned wedi elwa hefyd."

Y gobaith yw y gallai'r profiad a enillwyd dywys y bobl ifanc at lwybrau i gyflogaeth neu hyfforddiant yn y dyfodol.

Dywedodd Joshua Bowen, Gweithiwr Ieuenctid a Chymunedol (11–16):

"Mae gweld y bobl ifanc yn ymfalchïo yn eu gwaith ac yn datblygu sgiliau newydd wedi bod yn wych. Mae prosiectau fel hyn yn dangos pa mor bwerus y gall dysgu ymarferol fod wrth helpu pobl ifanc i ailgysylltu ag addysg a theimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi yn eu cymuned. Diolch i dîm tiroedd Parc Bryn Bach am eu cefnogaeth a'u hymrwymiad parhaus i'r prosiect."

Mae Parc Bryn Bach yn cael ei redeg gan Aneurin Leisure Trust.

Dywedodd Stephen Williams, Goruchwyliwr Dyletswydd ym Mharc Bryn Bach:

"Mae'r grŵp wedi bod yn ychwanegiad gwych i'r tîm, gan ein helpu gyda'r gwaith cynnal a chadw hanfodol sydd ei angen yn y parc. Maen nhw wedi gweithio'n galed ac wedi dangos diddordeb yn y ffordd rydyn ni'n rheoli sawl agwedd ar y warchodfa natur hon, gan ddysgu beth sy'n gwneud i'r cynefin ffynnu ar gyfer y fflora a'r ffawna."

Dyma sut mae Eglwys Bedyddwyr Ebenezer yn Abertyleri, Men’s Shed BG, Tyleri Transition, Grŵp Cymunedol Ebwy Fach, Canolfan Glyd Canolfan Treftadaeth Cymorth Meddygol Gweithwyr Tredegar, a Palpung Maitri House ym Mrynmawr, yn gweithio yn y gymuned i frwydro yn erbyn unigrwydd.

Mae'r prosiectau cymunedol hyn yn creu lleoedd lle mae pobl yn teimlo'n gartrefol, yn cael eu gweld, ac wedi’u cysylltu. Ar adeg pan all unigrwydd gael ei ddwysáu gan bwysau ariannol, iechyd gwael, cyfrifoldebau gofalu neu anabledd, mae'r prosiectau hyn yn cynnig cyswllt dynol rheolaidd a theimlad o berthyn a all newid bywydau.

Yn Eglwys Bedyddwyr Ebenezer yn Abertyleri, mae'r ganolfan glyd wedi tyfu i fod yn lle o berthyn, sefydlogrwydd, a gobaith. Mae gwirfoddolwyr wedi gweld pobl a oedd yn orbryderus neu'n encilgar i ddechrau yn dod yn fwy siaradus ac yn fwy ymgysylltiedig, tra bod pobl sy'n newydd i'r ardal neu'n newydd i'r DU wedi dod o hyd i ofod tawel i ymlacio, chwerthin, a theimlo fel eu bod yn cael eu gwerthfawrogi. Mae hyn yn dangos bod mynd i'r afael ag unigrwydd yn aml yn dechrau gyda rhywbeth syml ond pwerus.

Yn Men’s Shed BG, daeth dwy fenyw a gyfarfu drwy’r ganolfan glyd yn ffrindiau agos a dechreuon nhw ymweld â’i gilydd gartref.

Yn Tyleri Transition, mae sesiynau pobi, gweithgareddau creadigol, dysgu Cymraeg, a digwyddiadau tymhorol wedi rhoi cyfle i bobl gwrdd yn gymdeithasol wrth ddysgu sgiliau newydd. Ym mhob achos, mae’r gweithgareddau’n bwysig nid yn unig ar gyfer adloniant, ond oherwydd eu bod yn creu cyfleoedd naturiol ar gyfer sgwrsio, hyder, a pherthnasoedd parhaol.

I bobl hŷ�� sy’n byw ar eu pen eu hunain, i bobl ag anawsterau dysgu, ac i deuluoedd dan straen ariannol, mae’r sesiynau rheolaidd hyn yn darparu cwmni yn ogystal â chymorth ymarferol.

Mae Grŵp Cymunedol Ebwy Fach wedi gweld mynychwyr yn gwneud ffrindiau newydd ac yn cefnogi ei gilydd, tra bod cyfranogwyr Maitri House yn disgrifio’r prosiect fel un sy’n rhoi trefn arferol, cwmni, a rhywbeth cadarnhaol iddynt edrych ymlaen ato bob wythnos.

Helpodd Canolfan Treftadaeth Cymorth Meddygol Gweithwyr Tredegar i fynd i'r afael ag unigrwydd drwy roi lle croesawgar i bobl lle gallent gwrdd, sgwrsio ac ymuno â gweithgareddau a rennir. Drwy ddod â thrigolion hŷn, teuluoedd a phobl agored i niwed ynghyd, helpodd y prosiect i leihau unigrwydd cymdeithasol, meithrin cysylltiadau newydd a gwneud i ymwelwyr deimlo'n fwy cefnogol, wedi'u cynnwys a hyderus yn eu cymuned.

Mae'r Cyngor yn cefnogi Canolfannau Clyd ��w����ý Gwent drwy weinyddu cyllid mannau cynnes Llywodraeth Cymru. Mae hon yn gronfa flynyddol sy'n ymroddedig i ddarparu cefnogaeth ariannol i brosiectau fel y rhain yn ein hardal. Dyfarnwyd cyfanswm o £60,940 yn rownd grantiau 2025/2026.

Dywedodd y Cynghorydd Jules Gardner, Aelod Cabinet Oedolion a Chymunedau:

“Gyda’i gilydd, mae’r prosiectau hyn yn dangos nad yw mynd i’r afael ag unigrwydd yn ymwneud ag un ymyrraeth sengl. Mae’n ymwneud â chreu mannau cymunedol dibynadwy lle gall pobl fwyta gyda’i gilydd, ymuno, teimlo’n ddiogel, a bod yn rhan o rywbeth mwy na nhw eu hunain.

“Mae’r prosiectau hyn yn dangos ��w����ý Gwent ar ei orau. Maent nid yn unig yn darparu cefnogaeth ymarferol, ond hefyd yn helpu pobl i feithrin cyfeillgarwch, adennill hyder a theimlo’n rhan o’u cymuned eto. Ar adeg pan fo gormod o bobl yn profi unigrwydd ac arwahanrwydd, mae’r gwaith hwn yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau pobl.”

Rhoddwyd pecynnau hadau llysiau gardd am ddim hefyd, ynghyd â llyfrynnau ryseitiau 'Blas ar Natur', gan helpu i ysbrydoli pobl i dyfu eu cynnyrch eu hunain a magu hyder wrth baratoi prydau maethlon, cost isel gartref.

Mae hyn yn rhan o ymgyrch gan Bartneriaeth Bwyd ��w����ý Gwent a Thîm Cymunedau Bwyd Gwydn Cyngor ��w����ý Gwent i hyrwyddo cydbwysedd a dewisiadau iachach, yn ogystal â gwneud i bobl feddwl mwy am wydnwch bwyd ac o le mae eu bwyd yn dod mewn gwirionedd.

Cefnogwyd hyn gan y busnes lleol, Fresh n Fruity, a gyflenwodd y cynnyrch.

Siarad â thrigolion lleol oedd nod y diwrnod, a gofynnwyd i ymwelwyr â'r stondin rannu eu barn a phleidleisio ar bedair thema polisi bwyd allweddol:

• cynyddu cyfleoedd ar gyfer tyfu bwyd
• gwahardd cludfwyd ger ysgolion
• cyflwyno prydau ysgol uwchradd am ddim
• ehangu cynlluniau talebau ffrwythau a llysiau

Dywedodd y Cynghorydd Jules Gardner, Aelod Cabinet dros Oedolion a Chymunedau yng Nghyngor ��w����ý Gwent:

"Mae'n wych gweld ein hetholwyr yn ymgysylltu â phwnc cynaliadwyedd bwyd a gwytnwch bwyd. Mae'n galonogol iawn gweld cefnogaeth gref i fesurau newydd sy'n anelu at wella mynediad at fwyd fforddiadwy, iach, tra'n rhoi cefnogaeth i deuluoedd, a chreu mwy o gyfleoedd i bobl dyfu a pharatoi cynnyrch ffres eu hunain.

"Fel cyngor Marmot a thrwy ein Bargen ��w����ý Gwent, rydym wedi ymrwymo i weithio gyda'n cymunedau i sicrhau y gallwn leihau anghydraddoldebau iechyd a hyrwyddo dewisiadau bwyd cadarnhaol a fydd yn gwella ein cymunedau yn y tymor hir. Mae Cyngor ��w����ý Gwent a Phartneriaeth Bwyd ��w����ý Gwent yn credu y gall bwyd maethlon o ansawdd uchel fod yn sail i ddeiet cryf, iach a bod maeth priodol yn creu blociau adeiladu sylfaenol iechyd da."

Er mwyn tynnu sylw at goginio cartref hawdd ac iach, cafwyd sawl arddangosfa goginio trwy gydol y dydd. Roedd hyn yn cynnwys arddangosfa bara soda gan Sirhowy Valley Woodlands ac Ysgol Gynradd Willowtown, a hyrwyddodd eu llyfr coginio cymunedol trwy arddangosfa fyw ar goginio tacos llysiau.

Dywedodd Chris Nottingham, Cydlynydd Partneriaeth Bwyd BG, Tai Cymunedol Tai Calon:

"Roeddem yn falch iawn o fod yn rhan o Ŵyl Fwyd Glynebwy, a roddodd gyfle i ni arddangos mentrau bwyd cymunedol lleol sy'n digwydd ar draws y fwrdeistref. Roedd hi'n foment falch i Bartneriaeth Bwyd ��w����ý Gwent ddathlu bwyd lleol da, ac roeddem wrth ein boddau i gwrdd â chymaint o bobl sydd â diddordeb mewn sut mae camau gweithredu bwyd cymunedol yn helpu i lywio ein system fwyd leol. Yr uchafbwynt i mi oedd llawenydd disgyblion Ysgol Gynradd Willowtown yn coginio eu tacos yn y gegin arddangos."

Nodyn:

Cynhelir Partneriaeth Bwyd ��w����ý Gwent gan Tai Cymunedol Tai Calon gyda phartneriaid ychwanegol yn cynnwys Cyngor ��w����ý Gwent, Cymdeithas Mudiadau Gwirfoddol Gwent, Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan, Aneurin Leisure Trust a Chyfoeth Naturiol Cymru.

Bydd disgyblion ysgolion cynradd ledled ��w����ý Gwent yn elwa o gysylltiadau rhyngrwyd cyflym iawn, wrth i 17 o ysgolion cynradd yn yr ardal gael eu huwchraddio i fand eang 1 gigabit (GB) yr eiliad— digon o led band i redeg dwsinau o ffrydiau fideo, gwersi rhyngweithiol ac offer cwmwl ar yr un pryd heb arafu.

Mae'r cyflymder cyflymach yn golygu y gall ysgolion ddefnyddio byrddau gwyn digidol, fideo-gynadledda, llwyfannau dysgu ar-lein a chymwysiadau sy’n ddwys o ran adnoddau i gyd ar unwaith.

Mae rhaglen y Cymoedd Technegol Llywodraeth Cymru yn ariannu'r uwchraddio, a ddarperir mewn partneriaeth â Chyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent a'r Gwasanaeth Adnoddau a Rennir, darparwr gwasanaethau technoleg i'r sector cyhoeddus yn Ne Cymru. 

Datgloi y buddsoddiad hwn ar ôl nodi'r cyfle yn gynnar gan y Tîm Hwyluso STEM, a chwaraeodd ran allweddol wrth sicrhau'r cyllid a broceru'r bartneriaeth i alluogi cyflawni.

Dywedodd Adam Price, y Gweinidog Cabinet dros Fenter, Cysylltedd ac Ynni:

"Mae'r buddsoddiad hwn yn adeiladu ar y sylfeini cadarn sydd eisoes wedi'u gosod drwy raglen Cydgasglu Band Eang y Sector Cyhoeddus, gan gymryd y rhwydwaith ffeibr presennol yn yr ysgolion hyn a datgloi ei lawn botensial gyda gallu cyflymder gigabit.

"Mae'r gwahaniaeth y mae hyn yn ei wneud yn yr ystafell ddosbarth yn real ac yn uniongyrchol. Mae gwersi yn fwy deinamig, yn fwy deniadol a gydag offer gwell i ddatblygu'r sgiliau digidol y bydd pobl ifanc eu hangen trwy gydol eu bywydau a'u gyrfaoedd."

Dywedodd y Gweinidog Cabinet dros Addysg a’r Gymraeg, Anna Brychan:

"Mae'r math hwn o fuddsoddiad - wedi'i dargedu, yn ymarferol ac yn canolbwyntio ar ganlyniadau - yn cefnogi ein huchelgais i godi safonau addysgol ledled Cymru.

"Bydd dysgwyr ifanc ym Mlaenau Gwent bellach yn cael profiadau gwell yn yr ystafell ddosbarth gyda mynediad dibynadwy at gynnwys digidol cyfoethocach a phrofiadau ymgolli.

"Mae sicrhau bod pob person ifanc yng Nghymru yn gallu cael mynediad at yr addysg orau bosibl, waeth ble maen nhw'n byw, yn ganolog i bopeth rydyn ni'n ei wneud fel llywodraeth.

"Rwy'n falch y bydd y cyflymderau gwell hyn yn gwella dysgu yn y dosbarth tra hefyd yn galluogi cefnogaeth amser real i ddysgwyr pan na allant fynychu'r ysgol."

Mae'r prosiect hefyd yn gosod y sylfaen ar gyfer gweithlu digidol yn y dyfodol, yn unol â nodau ehangach y Cymoedd Technegol i gryfhau sgiliau STEM a chyfleoedd hirdymor i bobl ifanc ledled y rhanbarth.

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet Cyngor ��w����ý Gwent dros yr Economi a Leoedd:

"Rydym yn croesawu'r buddsoddiad pwysig hwn mewn seilwaith digidol ar gyfer ein hysgolion cynradd, a fydd yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i'r ffordd y mae ein plant yn dysgu ac yn tyfu, a hoffem ddiolch i raglen Tech Valleys am ei chefnogaeth barhaus i Flaenau Gwent. Mae'r rhaglen yn helpu i wella nid yn unig ein seilwaith, ond hefyd y cyfleoedd i bobl a busnesau. Rydym yn falch o barhau i weithio mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru ar adeiladu economi leol gryfach a lleoedd bywiog a chreu dyfodol gwell i'n cymunedau.

"Bydd yr uwchraddio yn golygu rhyngrwyd cyflymach, mwy dibynadwy, gan roi gwell profiad ystafell ddosbarth i ddysgwyr a'u helpu i adeiladu'r sgiliau digidol y bydd eu hangen arnynt ar gyfer y dyfodol."

Mae llawer o'r ysgolion eisoes wedi derbyn yr uwchraddiad, gyda disgwyl cwblhau'n llawn mewn pryd ar gyfer dechrau'r flwyddyn ysgol newydd ym mis Medi.

NODIADAU:

Ysgolion sy'n derbyn yr uwchraddiad: 

• Cymuned Ddysgu Abertyleri Campws Stryd Tyleri
• Cymuned Ddysgu Abertyleri-Abertyleri
• Ysgol Gynradd Blaen-y-Cwm-Glynebwy
• Ysgol Gynradd Bryn Bach
• Ysgol Gynradd Coed-y-Garn-Abertyleri
• Ysgol Gynradd Cwm-Glynebwy
• Ysgol Gynradd Georgetown-Tredegar
• Ysgol Gynradd Glanhowy-Tredegar
• Ysgol Gynradd Rhos-y-Fedwen - Glynebwy
• Ysgol Gynradd Sorfrydd-Abertyleri
• Ysgol Gynradd Sant Illtud-Abertyleri
• Ysgol Gyntradd St Josephs R.C. -Tredegar
• Ysgol Eglwys y Santes Fair-Glynebwy
• Ysgol Gynradd Gatholig Rufeinig y Santes Fair-Glynebwy

Mae rhaglen y Cymoedd Technegol Llywodraeth Cymru yn ariannu'r uwchraddio, a ddarperir mewn partneriaeth â Chyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent a'r , darparwr gwasanaethau technoleg i'r sector cyhoeddus yn Ne Cymru. 

Methodd Fallon Partridge, o Stryd y Ddol, ag ymgysylltu ag ymchwiliad y Cyngor i ddigwyddiad tipio anghyfreithlon ger Heol y Rheithordy, Swffryd yn 2025. Roedd hyn er gwaethaf sawl ymgais a chyhoeddi Hysbysiad Cosb Benodedig. Cafodd yr achos ei glywed yn ddiweddar gan ynadon yng Nghwmbrân a osododd ddirwy o £400, costau o £716 a gordal dioddefwr o £160.

Cafodd yr erlyniad ei ddwyn gan y Cyngor o dan Ddeddf yr Amgylchedd 1995.

Dywedodd Aelod Cabinet Cymdogaethau a'r Amgylchedd Cyngor ��w����ý Gwent,  y Cynghorydd Tommy Smith:

“Rydym yn parhau i fod wedi ymrwymo i gymryd camau gweithredu cadarn yn erbyn tipwyr anghyfreithlon a'r rhai sy'n methu â chydweithredu ag ymchwiliadau'r cyngor. Mae tipio anghyfreithlon yn drosedd ddifrifol sy'n niweidio ein hamgylchedd a'n cymunedau. Byddwn yn parhau i ymchwilio i ddigwyddiadau'n drylwyr a gweithredu lle bo angen - ni fydd y math hwn o drosedd amgylcheddol yn cael ei oddef yn ein bwrdeistref.”

Gellir rhoi gwybod am ddigwyddiadau tipio anghyfreithlon drwy gysylltu â Chyngor ��w����ý Gwent ar 01495 311556 neu drwy ddefnyddio Fy Ngwasanaethau. 

Atgoffir trigolion i waredu gwastraff yn gyfrifol. Os ydych chi'n talu i gael gwared ar wastraff, gwnewch yn siŵr eich bod chi'n talu am gludwr trwyddedig – gallwch wirio hyn

Dan arweiniad Cyngor ��w����ý Gwent - mewn cydweithrediad â Chyfoeth Naturiol Cymru (CNC), Partneriaeth Grid Gwyrdd Gwent a phartneriaid rhanbarthol - mae'r rhaglen RhEGau, gyda chefnogaeth y Gronfa Rhwydweithiau Natur, yn datblygu fframwaith a rennir, sy'n seiliedig ar dystiolaeth, i lywio adferiad natur, cryfhau gwytnwch yn erbyn newid hinsawdd a chyflawni manteision ehangach i gymunedau a thirweddau.

Mae'r gweithdai diweddar yn adeiladu ar lwyddiant gweithdai blaenorol, a oedd yn canolbwyntio ar y dystiolaeth ecolegol sy'n sail i fapio’r rhwydwaith. Mae'r ail weithdy hwn yn ehangu'r ffocws i archwilio sut y gall gwasanaethau ecosystemau, fel rheoleiddio llifogydd, storio carbon, hamdden a bioamrywiaeth, helpu i siapio dyluniad y rhwydwaith a siapio’r hyn a gyflawnir ar lawr gwlad.

Mae RhEGau wedi'u cynllunio fel rhwydweithiau cysylltiedig o gynefinoedd sy'n cefnogi ecosystemau gwydn, gweithredol. Maent yn nodi ardaloedd craidd o gynefin o ansawdd uchel ochr yn ochr â pharthau adfer natur cyfagos, gan helpu i lywio prosesau rheoli tir, penderfyniadau cynllunio, a buddsoddiad ar raddfa tirwedd.

Cafodd cyfranogwyr gyfle i ymgysylltu â:

• Chanfyddiadau gwaelodlin o'r Dadansoddiad Gwasanaethau Ecosystem (DGE)
• Pwysau allweddol sy'n effeithio ar natur, adnoddau naturiol a gwasanaethau ecosystem ar draws tirweddau yng Ngwent
• Drafftio ffiniau a mapio RhEG, gan gynnwys pwyntiau penderfynu allweddol
• Sesiynau rhyngweithiol wedi'u cynllunio i gofnodi gwybodaeth a blaenoriaethau lleol

Meddai'r Cynghorydd Tommy Smith, Aelod Cabinet Cyngor ��w����ý Gwent dros Wasanaethau Cymdogaeth a'r Amgylchedd:

"Rydyn ni i gyd yn gwybod bod y byd amgylcheddol yn newid. Mae'r prosiect hwn yn mabwysiadu dull cydweithredol sy’n seiliedig ar le sy'n dwyn ynghyd ddata ecolegol, mewnwelediad rhanddeiliaid ac arbenigedd lleol i gyflawni atebion ymarferol ar gyfer adfer natur yng Ngwent. Mae hefyd yn helpu i lywio atebion posibl i wneud cymunedau'n fwy gwydn i heriau hinsawdd fel llifogydd. Mae Gwent yn rhanbarth Marmot, sydd wedi ymrwymo i ddylunio amgylcheddau sy'n cefnogi cynaliadwyedd ac yn hyrwyddo tegwch iechyd."

Nodyn:

Cefnogir y prosiect gan y Gronfa Rhwydweithiau Natur a ddarperir gan y Gronfa Dreftadaeth ar ran Llywodraeth Cymru. Mae grant o £250,000 wedi'i ddyfarnu i Gyngor ��w����ý Gwent i arwain gwaith mapio RhEG ac ymgysylltu â rhanddeiliaid ledled Gwent.

Mae'r prosiect RhEGau yn parhau i ddarparu cyfle gwerthfawr i randdeiliaid helpu i siapio sut mae adferiad natur yn cael ei gynllunio a'i gyflawni ar draws Gwent, gan sicrhau bod gwybodaeth, blaenoriaethau a heriau lleol yn cael eu hadlewyrchu wrth wneud penderfyniadau yn y dyfodol.

Cafodd y perchennog, Mr Amar Kumar Sharma ei ddileu hefyd fel Goruchwyliwr Eiddo Dynodedig.

Gellir apelio yn erbyn y penderfyniad nawr, sy'n golygu y gall alcohol barhau i gael ei werthu o'r siop nes bod unrhyw apêl yn cael ei chyflwyno a'i chlywed.

Gofynnwyd am adolygiad gan Swyddogion Trwyddedu'r Cyngor ac fe’i cefnogwyd gan Swyddogion Safonau Masnach ynghyd â Heddlu Gwent, ar ôl casglu tystiolaeth a oedd yn dangos nad oedd nifer o amodau’r drwydded mangre yn cael eu bodloni.

Yn ei gyfarfod ar 17 Mehefin 2026, clywodd yr Is-bwyllgor hefyd fod cwynion wedi cael eu derbyn gan aelodau o'r cyhoedd mewn perthynas â gwerthu alcohol a sigaréts i bobl dan oed, neu werthu drwy ddirprwy lle mae alcohol yn cael ei brynu i blentyn gan oedolyn.

Codwyd pryderon hefyd fod amodau trwyddedu wedi'u torri gan na allai'r teledu cylch cyfyng yn y fangre ddarparu delweddau o ansawdd tystiolaethol ar gyfer y cyfnod sy'n ofynnol yn ôl y gyfraith; nad oedd unrhyw gofnodion hyfforddi ar gael ar gyfer staff ar werthu alcohol yn briodol; nad oedd unrhyw bolisi 'herio 25' ar waith nac yn cael ei hyrwyddo ac nad oedd cofnod digonol o wrthod gwerthu.

Roedd rhai mân welliannau wedi'u gwneud yn ddiweddar ar gadw cofnodion gwrthod, ond nid oedd y pwyllgor yn hyderus y byddai amodau'r drwydded mangre yn cael eu bodloni’n llawn.

Cafodd Mr Amar Kumar Sharma gyfle i annerch y pwyllgor gyda'i resymau dros beidio â chydymffurfio.

Wrth ystyried y cais am adolygiad, ystyriodd yr is-bwyllgor ddarpariaethau Deddf Trwyddedu 2003, yn benodol yr amcanion trwyddedu, sef: -

• Atal trosedd ac anhrefn
• Diogelwch y cyhoedd
• Atal niwsans cyhoeddus
• Amddiffyn plant rhag niwed

Dywedodd Cadeirydd y pwyllgor, y Cynghorydd Lisa Winnett:

"Rydym wedi lansio Partneriaeth Alcohol Gymunedol yng Nglynebwy yn ddiweddar, sy'n anelu at leihau niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol ymhlith plant a phobl ifanc a chefnogi cymunedau diogel. Fel cyngor Marmot, mae iechyd a lles yn brif flaenoriaeth, ac rydym wedi ymrwymo i weithio gyda phartneriaid i gefnogi pobl ifanc i wneud dewisiadau cadarnhaol. Byddwn yn parhau i weithio gyda busnesau i sicrhau bod amodau'r drwydded yn cael eu bodloni ond byddwn yn edrych i gymryd camau pellach lle bo angen."

Mae gan Mr Amar Kumar Sharma 21 diwrnod i apelio o dderbyn y penderfyniad ysgrifenedig.  

• Plediodd William Johnson, Cyfarwyddwr WJ Roofline Ltd, yn euog ar ôl i swyddogion gorfodi weld tystiolaeth fideo o fan â logo’r cwmni’n gwagio trelar llawn gwastraff rheoledig ar ffordd fynediad ger Safle Carafannau Cwmcrachen, Nant-y-glo. Cafodd Mr Johnson, 34 oed o Bont-y-pŵl, ddirwy o £1,333, a gorchmynnwyd iddo dalu gordal o £533 gyda chostau o £1,196 ar ôl cyfaddef cyhuddiadau o ollwng gwastraff a methu â darparu tystiolaeth o drefniadau gwaredu priodol.
  
  
• Cafodd Craig Hucklebridge, 36 oed o Lynebwy, ei adnabod drwy deledu cylch cyfyng yn gollwng bag sbwriel du mewn cilfan ger Oak Street, Abertyleri. Ar ôl methu â thalu cosb benodedig gychwynnol, plediodd yn euog i'r drosedd o dipio anghyfreithlon yn Llys Ynadon Cwmbrân a chafodd ddirwy o £400 gyda chostau o £1,426 a gordal dioddefwr o £160.
  
  
• Cafodd Ashley Martin, 37 oed, o’r Cwm, ei erlyn hefyd am fethu â chynorthwyo'r Cyngor gyda'i ymchwiliad i ddympio gwastraff yn anghyfreithlon yn Cemetery Road. Methodd Martin dro ar ôl tro â chynorthwyo ag ymchwiliad y cyngor. Cafwyd ef yn euog yn Llys Ynadon Cwmbrân o drosedd o dan Adran 108 4(l) o Ddeddf yr Amgylchedd 1995 a chafodd ddirwy o £600 gyda chostau o £751 a gordal dioddefwr o £240.
  
  
• Mae Christina Seaward, 46 oed o Gwmbrân, wedi cael dirwy ar ôl methu â chynorthwyo'r Cyngor gyda'i ymchwiliad i ddympio gwastraff yn anghyfreithlon yn Ystâd Ddiwydiannol Tafarnaubach, Tredegar. Cafodd ei chyhuddo o drosedd o dan Adran 108 4(l) o Ddeddf yr Amgylchedd 1995 a'i chael yn euog yn Llys Ynadon Cwmbrân. Cafodd ddirwy o £600 a gorchmynnwyd iddi dalu costau o £751 a gordal dioddefwr o £240.
  
• Cafodd Lauren Williams, 33 oed o Rymni, ei herlyn am fethu â chynorthwyo'r Cyngor gyda'i ymchwiliad i ddympio gwastraff yn anghyfreithlon yng Nglynebwy. Fe’i cafwyd yn euog wedyn o drosedd arall o dan Adran 108 4(l) o Ddeddf yr Amgylchedd 1995 a chafodd ddirwy o £600, gyda chostau ychwanegol o £652 a gordal dioddefwr o £240.

Mae'r achosion hyn yn dangos dull rhagweithiol y Cyngor, a'r defnydd o bwerau gorfodi i adnabod troseddwyr a'u dal yn atebol, gan weithio i amddiffyn cymunedau lleol a'r amgylchedd.

Dywedodd yr Aelod Cabinet dros Gymdogaethau a'r Amgylchedd, y Cynghorydd Tommy Smith:

"Mae tipio anghyfreithlon yn gwbl annerbyniol ac yn effeithio ar ein cymunedau, a'r amgylchedd. Mae'r erlyniadau hyn yn anfon neges glir ein bod yn ceisio adnabod troseddwyr yn weithredol ac yn barod i gymryd camau cadarn yn erbyn y rhai sy'n dewis dympio gwastraff yn anghyfreithlon."

Os oes gennych unrhyw wybodaeth am dipio anghyfreithlon ym Mlaenau Gwent, cysylltwch â'r cyngor ar 01495 311556.

(William Johnson)

(Craig Hucklebridge)

(Ashley Martin)

(Christina Seaward)

(Lauren Williams)

Mae'r grŵp sy'n ymweld yn cynnwys dau athro a phedwar disgybl sy'n cynrychioli dwy ysgol, un o Lagos ac un o Abuja. Yn ystod eu harhosiad, mae'r ddirprwyaeth yn cael ei chynnal yn lleol yn ��w����ý ac yn treulio amser ar draws campysau'r Gymuned Ddysgu.

Mae'r cyfnewid yn cefnogi’r Cwricwlwm i Gymru drwy roi cyfleoedd ystyrlon i ddysgwyr ddatblygu fel dinasyddion moesegol, gwybodus o Gymru a'r byd ehangach. Drwy ddysgu ar y cyd, cyfnewid diwylliannol a chydweithio, mae disgyblion yn cael profiad uniongyrchol o ddinasyddiaeth fyd-eang ar waith.

Mae disgyblion o'r Gymuned Ddysgu yn cymryd rhan mewn sesiynau rhannu diwylliant a holi ac ateb gyda'r ymwelwyr, tra bod tîm Arwain Merched Byd-eang yr ysgol yn gweithio'n agos gyda'r ddirprwyaeth drwy gydol yr ymweliad.

Rhan allweddol o'r rhaglen yw prosiect cydweithredol sy'n archwilio hanes cyffredin cloddio glo, gyda chymorth yr ymchwilydd gwadd Myya Helm. Mae'r prosiect yn cysylltu treftadaeth Cymru â naratifau byd-eang ac yn annog disgyblion i ystyried y cysylltiadau rhwng cymunedau ar draws gwledydd a diwylliannau.

Mae'r rhaglen hefyd yn arddangos hanes cyfoethog, ysbryd cymunedol a harddwch naturiol Cymru, gydag ymweliadau a gweithgareddau wedi'u cynllunio i roi profiad dilys o ddiwylliant a threftadaeth leol i'r ddirprwyaeth.

Roedd y teithiau’n cynnwys:

• Ymweliadau â'r Gwarcheidwad eiconig, y Big Pit hanesyddol, a Llynnoedd Cwmtyleri
• Taith i Gaerdydd i brofi prysurdeb a hanes y brifddinas
• Profi traddodiadau coginio, dysgu celfyddyd pobi’r picau ar y maen perffaith a pharatoi Cawl traddodiadol
• Plymio i ddysgu'r Gymraeg ochr yn ochr â disgyblion

Cyrhaeddodd yr ymwelwyr i ddigwyddiad croeso arbennig yn yr ysgol, lle profodd y ddirprwyaeth ddathliad o ddiwylliant Cymru, gan gynnwys canu gan ddisgyblion.

Dywedodd y Pennaeth Tracy Jarvis:

“Mae wedi bod yn fraint wirioneddol groesawu ein partneriaid Taith o Nigeria i Gymuned Ddysgu Abertyleri. Mae’r ymweliad hwn yn rhoi cyfle gwerthfawr i’n dysgwyr rannu eu diwylliant a’u treftadaeth eu hunain wrth ddysgu gan eraill, gan eu helpu i dyfu fel pobl ifanc hyderus, chwilfrydig a byd-eang. Rydym yn hynod falch o’r cynhesrwydd, y brwdfrydedd a’r parch a ddangoswyd gan ein disgyblion a’n staff drwy gydol yr ymweliad.”

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

“Mae’r ymweliad rhyngwladol hwn yn enghraifft wych o sut mae ysgolion ym Mlaenau Gwent yn helpu dysgwyr i ehangu eu gorwelion, dathlu eu treftadaeth eu hunain a datblygu dealltwriaeth ddyfnach o’r byd ehangach. Rydym yn falch o gefnogi cyfleoedd sy’n cryfhau cysylltiadau byd-eang wrth arddangos cynhesrwydd, diwylliant ac ysbryd cymunedol ��w����ý Gwent.”

• 100 o swyddi newydd yng Ngorseinon a Thredegar erbyn mis Mawrth 2028
• Bydd y cwmni yn fwy na dyblu capasiti ailbrosesu Cymru ar gyfer plastig wedi'i ailgylchu
• Bydd yn cyfrannu at leihau ôl troed carbon Cymru o tua 150,000 tunnell y flwyddyn – sy'n cyfateb i dynnu 120,000 o geir oddi ar y ffordd

Dyfarnwyd cymorth gan Lywodraeth Cymru i J & A Young (Leicester) Ltd, a elwir yn Jayplas, yn 2023 i sefydlu gwaith ailbrosesu plastig yn hen ffatri Toyoda Gosei yng Ngorseinon, Abertawe. 

Ac ail safle yn Ystâd Ddiwydiannol Tafarnaubach, Tredegar, gyda dros 100 o swyddi i'w creu ar draws y ddau safle erbyn mis Mawrth 2028, pan ddisgwylir i’r ddau safle fod yn gwbl weithredol.

Bydd y cymorth hwn yn caniatáu i'r cwmni fwy na dyblu capasiti ailbrosesu Cymru ar gyfer plastig wedi'i ailgylchu, gydag allbwn o'r ddau safle yn gallu prosesu o leiaf 100,000 tunnell o blastig meddal a chaled wedi'i ailgylchu y flwyddyn, gan roi hwb i'r economi gylchol yng Nghymru.

Bydd yn cyfrannu at leihau ôl troed carbon Cymru tua 150,000 tunnell y flwyddyn – sy'n cyfateb i dynnu 120,000 o geir oddi ar y ffordd – gan wneud cyfraniad sylweddol tuag at allyriadau sero wastraff a sero net erbyn 2050.

Dywedodd Adam Price, y Gweinidog Cabinet dros Fenter, Cysylltedd ac Ynni:

“Mae Jayplas yn dewis agor ail safle yma yng Nghymru yn hwb pellach i ddatgarboneiddio a bydd yn golygu y bydd y cwmni'n creu swyddi gwyrdd mewn ardal sydd â gorffennol diwydiannol cyfoethog. Dyma'r union fath o gyflogaeth gynaliadwy, sy'n wynebu'r dyfodol yr ydym am ei feithrin fel rhan o'n trawsnewidiad i economi gylchol.

Mae ein Llywodraeth newydd yng Nghymru yn canolbwyntio ar greu economi sero net gryfach, fwy cynhyrchiol, sy'n cyflawni i bobl ym mhob rhan o Gymru.”

Dywedodd Llyr Gruffydd, y Gweinidog Cabinet dros Wydnwch Gwledig a Chynaliadwyedd:

“Mae ehangu ein gallu i ailbrosesu plastig yng Nghymru yn gam hanfodol a fydd yn gweld deunydd sy'n cael ei ailgylchu - ac rydym yn un o'r goreuon yn y byd am ei gasglu - yn cael ei brosesu'n ddeunydd gwerthfawr sy'n mynd yn ôl i'r economi.

Trwy gadw deunyddiau gwerthfawr mewn cylchrediad ac allan o'r amgylchedd, bydd cyfleuster Jayplas yn helpu i leihau allyriadau tra'n rhoi manteision gwirioneddol i gymunedau a'r amgylchedd naturiol ledled Cymru. Rwy'n falch iawn bod buddsoddiad Llywodraeth Cymru yn helpu i wneud i hyn ddigwydd fel rhan o'n hymrwymiad i sero net.”

Dywedodd Kerry O’Neill, Rheolwr Masnachol Jayplas: 

“Mae Jayplas yn falch iawn o gyhoeddi ein bod yn agor dau safle Prosesu ac Ailgylchu Plastigau yn Abertawe a Thredegar. Rydym wedi gweithio’n agos gyda Llywodraeth Cymru i ehangu ein gweithrediadau i Gymru.

Byddwn yn defnyddio’r dechnoleg ddiweddaraf o’r radd flaenaf i sicrhau bod gennym gyfleusterau sy’n arwain y farchnad, yn cynhyrchu cynhyrchion o’r safon uchaf ac yn dod â buddsoddiad hirdymor a swyddi cynaliadwy i’r ardal.”

Daeth digwyddiad llesiant gofalwyr a gynhaliwyd yn Sefydliad Glynebwy (EVI) â gofalwyr di-dâl, gwasanaethau lleol a sefydliadau cymunedol ynghyd am ddiwrnod a oedd yn canolbwyntio ar gefnogaeth, cysylltiadau a llesiant.

Hwyluswyd y digwyddiad gan Age Cymru Gwent a'i gefnogi trwy gyllid gofalwyr a ddyrannwyd gan y Cyngor, gan adlewyrchu ymrwymiad a rennir i gydnabod a chefnogi'r rôl hanfodol y mae gofalwyr di-dâl yn ei chwarae ar draws ��w����ý Gwent.

Mynychodd cyfanswm o 27 o ofalwyr, ac mae llawer ohonynt yn cefnogi pobl hŷ�� sy'n byw gyda chyflyrau cymhleth fel dementia, clefyd Parkinson, strôc a heriau iechyd meddwl. Mae nifer o'r rhai a oedd yn bresennol hefyd yn byw gyda'u cyflyrau iechyd eu hunain, gan dynnu sylw at bwysigrwydd creu cyfleoedd i ofalwyr gael mynediad at gefnogaeth mewn ffordd sy'n gynhwysol ac yn hygyrch.

Drwy gydol y dydd, roedd gofalwyr yn gallu ymgysylltu ag ystod eang o sefydliadau lleol, gan gynnwys gwasanaethau'r Cyngor, partneriaid iechyd a grwpiau'r sector gwirfoddol. Creodd hyn amgylchedd hamddenol a chroesawgar lle gallai pobl gael sgyrsiau, gofyn cwestiynau a darganfod mwy am y gefnogaeth sydd ar gael iddynt yn lleol.

Ochr yn ochr â hyn, cynigiodd rhaglen o weithgareddau ysgafn fel sesiynau ymwybyddiaeth ofalgar ac ioga gyfle i ofalwyr gymryd seibiant byr o'u cyfrifoldebau gofalu, tra bod cyfleoedd creadigol a lluniaeth a rennir yn helpu i annog cefnogaeth a sgwrs anffurfiol gan gymheiriaid.

Rhoddodd y digwyddiad gyfle i ofalwyr siarad ag amrywiaeth o sefydliadau a ddangosodd werth gweithio mewn partneriaeth o fewn y fwrdeistref.

• EVI / Sunflower Cafe
• Llais Eich llais mewn Gofal Cymdeithasol
• Cyngor ��w����ý Gwent / Tîm Gofalwyr
• Cymdeithas Alzheimer
• Age Cymru Gwent – ​​Gwybodaeth a Chyngor / Sgamiau / HDS / Seibiant / Cymorth yn y Cartref
• Hwb Dementia
• Cymorth i Fenywod - Cyfannol a'r OPCC
• Adferiad
• Gofal a Thrwsio BG
• Action Deafness Cymru
• National Energy Action
• ��w����ý Gwent Hapus, Iach
• Hyrwyddo Gyrfaoedd BG

Drwy ddod â'r holl wasanaethau hyn ynghyd mewn un lle, fe helpodd i gryfhau perthnasoedd rhwng sefydliadau wrth ei gwneud hi'n haws i ofalwyr gael mynediad at gyngor a chefnogaeth. Sicrhaodd hyrwyddo trwy rwydweithiau Cyngor, sefydliadau cymunedol a phartneriaid iechyd fod y cyfle yn cyrraedd gofalwyr o bob cwr o'r fwrdeistref.

Er iddo gael ei gyflwyno gyda chyllideb gymedrol, cyflawnodd y digwyddiad lawer iawn. Helpodd y defnydd o leoliad cymunedol lleol, cefnogaeth gan sefydliadau partner a chyfraniadau gan fusnesau lleol i greu digwyddiad ystyrlon a phoblogaidd a gynigiodd werth clir am gyllid cyhoeddus.

Roedd yr adborth gan y rhai a fynychodd yn gadarnhaol iawn, gydag un grŵp yn rhannu:

“Am ddiwrnod gwych, fe wnaethon ni fwynhau’r cyfan yn fawr iawn.”

Y tu hwnt i'r diwrnod ei hun, mae'r digwyddiad wedi helpu i gryfhau cysylltiadau rhwng gofalwyr a gwasanaethau lleol, tra hefyd yn annog cysylltiadau newydd rhwng sefydliadau. Yr un mor bwysig, rhoddodd amser i ofalwyr siarad, rhannu profiadau a theimlo eu bod yn cael eu cydnabod o fewn eu cymuned.

Mae'r digwyddiad hwn yn tynnu sylw at bwysigrwydd parhau i fuddsoddi mewn mentrau lleol, dan arweiniad partneriaeth, sy'n cefnogi gofalwyr di-dâl. Drwy gydweithio, gall y cyngor a'i bartneriaid helpu i sicrhau bod gofalwyr wedi'u cysylltu'n well, yn cael gwell cefnogaeth, ac yn gallu cynnal eu llesiant eu hunain ochr yn ochr â'u rôl ofalu.

Os ydych chi'n ofalwr di-dâl ym Mlaenau Gwent, gallwch gael y wybodaeth ddiweddaraf am ddigwyddiadau yn y dyfodol drwy ddilyn tudalen Facebook ��w����ý Gwent Unpaid Adult Carers. Os ydych chi'n teimlo y gallai asesiad anghenion gofalwyr eich helpu chi neu aelod o'r teulu, ewch i: /media/b20gl1at/unpaid-carers-fact-sheet-eng.pdf

Daeth digwyddiad llesiant gofalwyr a gynhaliwyd yn Sefydliad Glynebwy (EVI) â gofalwyr di-dâl, gwasanaethau lleol a sefydliadau cymunedol ynghyd am ddiwrnod a oedd yn canolbwyntio ar gefnogaeth, cysylltiadau a llesiant.

Hwyluswyd y digwyddiad gan Age Cymru Gwent a'i gefnogi trwy gyllid gofalwyr a ddyrannwyd gan y Cyngor, gan adlewyrchu ymrwymiad a rennir i gydnabod a chefnogi'r rôl hanfodol y mae gofalwyr di-dâl yn ei chwarae ar draws ��w����ý Gwent.

Mynychodd cyfanswm o 27 o ofalwyr, ac mae llawer ohonynt yn cefnogi pobl hŷ�� sy'n byw gyda chyflyrau cymhleth fel dementia, clefyd Parkinson, strôc a heriau iechyd meddwl. Mae nifer o'r rhai a oedd yn bresennol hefyd yn byw gyda'u cyflyrau iechyd eu hunain, gan dynnu sylw at bwysigrwydd creu cyfleoedd i ofalwyr gael mynediad at gefnogaeth mewn ffordd sy'n gynhwysol ac yn hygyrch.

Drwy gydol y dydd, roedd gofalwyr yn gallu ymgysylltu ag ystod eang o sefydliadau lleol, gan gynnwys gwasanaethau'r Cyngor, partneriaid iechyd a grwpiau'r sector gwirfoddol. Creodd hyn amgylchedd hamddenol a chroesawgar lle gallai pobl gael sgyrsiau, gofyn cwestiynau a darganfod mwy am y gefnogaeth sydd ar gael iddynt yn lleol.

Ochr yn ochr â hyn, cynigiodd rhaglen o weithgareddau ysgafn fel sesiynau ymwybyddiaeth ofalgar ac ioga gyfle i ofalwyr gymryd seibiant byr o'u cyfrifoldebau gofalu, tra bod cyfleoedd creadigol a lluniaeth a rennir yn helpu i annog cefnogaeth a sgwrs anffurfiol gan gymheiriaid.

Rhoddodd y digwyddiad gyfle i ofalwyr siarad ag amrywiaeth o sefydliadau a ddangosodd werth gweithio mewn partneriaeth o fewn y fwrdeistref.

• EVI / Sunflower Cafe
• Llais Eich llais mewn Gofal Cymdeithasol
• Cyngor ��w����ý Gwent / Tîm Gofalwyr
• Cymdeithas Alzheimer
• Age Cymru Gwent – ​​Gwybodaeth a Chyngor / Sgamiau / HDS / Seibiant / Cymorth yn y Cartref
• Hwb Dementia
• Cymorth i Fenywod - Cyfannol a'r OPCC
• Adferiad
• Gofal a Thrwsio BG
• Action Deafness Cymru
• National Energy Action
• ��w����ý Gwent Hapus, Iach
• Hyrwyddo Gyrfaoedd BG

Drwy ddod â'r holl wasanaethau hyn ynghyd mewn un lle, fe helpodd i gryfhau perthnasoedd rhwng sefydliadau wrth ei gwneud hi'n haws i ofalwyr gael mynediad at gyngor a chefnogaeth. Sicrhaodd hyrwyddo trwy rwydweithiau Cyngor, sefydliadau cymunedol a phartneriaid iechyd fod y cyfle yn cyrraedd gofalwyr o bob cwr o'r fwrdeistref.

Er iddo gael ei gyflwyno gyda chyllideb gymedrol, cyflawnodd y digwyddiad lawer iawn. Helpodd y defnydd o leoliad cymunedol lleol, cefnogaeth gan sefydliadau partner a chyfraniadau gan fusnesau lleol i greu digwyddiad ystyrlon a phoblogaidd a gynigiodd werth clir am gyllid cyhoeddus.

Roedd yr adborth gan y rhai a fynychodd yn gadarnhaol iawn, gydag un grŵp yn rhannu:

“Am ddiwrnod gwych, fe wnaethon ni fwynhau’r cyfan yn fawr iawn.”

Y tu hwnt i'r diwrnod ei hun, mae'r digwyddiad wedi helpu i gryfhau cysylltiadau rhwng gofalwyr a gwasanaethau lleol, tra hefyd yn annog cysylltiadau newydd rhwng sefydliadau. Yr un mor bwysig, rhoddodd amser i ofalwyr siarad, rhannu profiadau a theimlo eu bod yn cael eu cydnabod o fewn eu cymuned.

Mae'r digwyddiad hwn yn tynnu sylw at bwysigrwydd parhau i fuddsoddi mewn mentrau lleol, dan arweiniad partneriaeth, sy'n cefnogi gofalwyr di-dâl. Drwy gydweithio, gall y cyngor a'i bartneriaid helpu i sicrhau bod gofalwyr wedi'u cysylltu'n well, yn cael gwell cefnogaeth, ac yn gallu cynnal eu llesiant eu hunain ochr yn ochr â'u rôl ofalu.

Os ydych chi'n ofalwr di-dâl ym Mlaenau Gwent, gallwch gael y wybodaeth ddiweddaraf am ddigwyddiadau yn y dyfodol drwy ddilyn tudalen Facebook ��w����ý Gwent Unpaid Adult Carers. Os ydych chi'n teimlo y gallai asesiad anghenion gofalwyr eich helpu chi neu aelod o'r teulu, ewch i: /media/b20gl1at/unpaid-carers-fact-sheet-eng.pdf

Mae pryniant y ganolfan siopa breifat wedi'i ariannu 100 y cant o raglen Trawsnewid Trefi Llywodraeth Cymru a Chronfa Ffyniant a Rennir Llywodraeth y DU.

O dan berchnogaeth y Cyngor, mae rhaglen o waith gwella wedi'i rhoi ar waith a bydd rheolaeth o ddydd i ddydd yn cael ei wneud gan yr asiantau rheoli Cooke ac Arkwright. Bydd opsiynau ar gyfer y dyfodol yn cael eu datblygu dros y flwyddyn nesaf, gyda'r gymuned leol yn cael y cyfle i ddweud eu dweud a llunio cynlluniau.

Dywedodd Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd ��w����ý Gwent, y Cynghorydd John Morgan:

“Ein blaenoriaeth yw creu economi leol ffyniannus a lleoedd bywiog i fyw ynddynt ac ymweld â nhw ar draws ��w����ý Gwent. Mae Canolfan Siopa Gwent yn ased allweddol yn Nhredegar, felly mae hwn yn gam cadarnhaol iawn ymlaen yn adfywiad ehangach y dref ar ben y buddsoddiad o £20 miliwn o gyllid Balchder Bro.

“Mae trigolion wedi dweud wrthym eu bod eisiau i ni ganolbwyntio’n wirioneddol ar wella ein trefi ac mae bod yn berchen ar y ganolfan siopa yn golygu y gallwn ganolbwyntio ar wneud gwelliannau uniongyrchol i fusnesau presennol, yn ogystal ag edrych ar gynlluniau tymor hwy sy’n gysylltiedig â chreu lleoedd a chyfleoedd ariannu allanol.

“Mae ein Glasbrint ar gyfer Twf sy’n datblygu, Ffynnu Gyda’n Gilydd, yn cynnig dull strategol o ddenu buddsoddiad i’r ardal, gwella llesiant a lleihau anghydraddoldebau trwy gyflogaeth gynaliadwy. Yng Nghanolfan Siopa Gwent mae gennym gyfle newydd i gefnogi busnesau presennol, annog busnesau newydd a chefnogi swyddi newydd a sgiliau newydd, yn ogystal â datblygu gofod cymunedol gwerthfawr.”

Nid yw’r pryniant yn golygu unrhyw newid i’r busnesau presennol ar y safle.

Bydd y Parchedig Matt Davis yn arwain y bwrdd, a fydd yn cynnwys trigolion a phartneriaid lleol ac yn penderfynu sut mae'r arian yn cael ei wario'n lleol i helpu i adfywio'r ardal.

Penodwyd Matt, ficer Eglwys Sant Siôr, Tredegar, yn dilyn proses recriwtio. Mae eisoes yn weithgar iawn yn y gymuned leol trwy wasanaethau eglwysig a gweithgareddau gan gynnwys clybiau cinio a grwpiau plant.

Meddai Matt:

"Rwy'n angerddol iawn am Dredegar a'i dyfodol. Er na chefais fy ngeni yma, rydw i wedi datblygu cariad dwfn at y dref, ei phobl a'i hymdeimlad cryf o gymuned. Fe wnes i gais i fod yn Gadeirydd Bwrdd Balchder Bro gan fy mod am i'r ardal ffynnu er budd pobl leol ac i'r holl bobl sy'n galw'r lle hwn yn gartref, er mwyn iddyn nhw gael mwy o obaith, uchelgais a chyfleoedd. Gallai'r cyllid hwn helpu i droi syniadau da yn newid parhaol. Rydw i am helpu'r Bwrdd i wrando'n dda, gweithio'n gadarnhaol gyda'i gilydd ac adeiladu dyfodol hyderus, gobeithiol i Dredegar."

Mae Matt bellach yn chwilio am wyth o bobl leol i ymuno ag ef yn y dasg bwysig hon ac mae'n arbennig o awyddus i glywed gan bobl sydd â'r diddordebau, profiad a sgiliau canlynol.

• Cyllid (rheoli arian, ariannu, cyllidebu)
• Person Ifanc (llais ieuenctid, gwasanaethau ieuenctid, cyfleoedd pobl ifanc)
• Person Hŷ�� (cefnogi preswylwyr hŷ��, heneiddio'n dda)
• Yr Amgylchedd (mannau gwyrdd, cynaliadwyedd, amgylchedd lleol)
• Busnes / Economi (swyddi lleol, twf busnes, strydoedd mawr)
• Cymunedol / Gwirfoddol (grwpiau cymunedol, gwirfoddoli, rhwydweithiau lleol)
• Sgiliau ac Addysg (hyfforddiant, ysgolion, cyflogadwyedd)
• Iechyd a Lles (iechyd corfforol a meddyliol, lles cymunedol)

I ddarganfod beth mae bod ar y Bwrdd Cymdogaeth yn ei olygu ac i gofrestru eich diddordeb, cliciwch Datganiadau o ddiddordeb yn cau ar 31 Gorffennaf.

Bydd Rhaglen 'Balchder Bro' Llywodraeth y DU yn gweld hyd at £5 biliwn yn cael ei roi i bron i 250 o ardaloedd ledled y DU. Bydd Tredegar yn derbyn £20 miliwn o gyllid a chefnogaeth dros y 10 mlynedd nesaf i wneud gwelliannau hirdymor y mae trigolion eisiau eu gweld.

Cynigiodd Cyngor ��w����ý Gwent Ddyffryn Sirhywi fel y gymdogaeth i dderbyn y cyllid yn seiliedig ar feini prawf Llywodraeth y DU.

Fel Cadeirydd, bydd Matt yn helpu i sefydlu ac arwain y Bwrdd Cymdogaeth, gan sicrhau bod trigolion, busnesau, grwpiau cymunedol a lleisiau o Dredegar yn cael eu cynrychioli wrth i gynlluniau symud ymlaen.

Dywedodd Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent, Stephen Thomas:

"Mae hwn yn gam sylweddol ymlaen yn y rhaglen Balchder Bro ac, ynghyd â holl gynghorwyr Tredegar, hoffwn longyfarch Matt ar ei benodiad. Y peth gorau am y rhaglen hon yw bod sut mae'r arian yn cael ei wario wir yn nwylo'r gymuned drwy'r Bwrdd Cymdogaeth, a fydd yn nodi'r blaenoriaethau ac yn cymeradwyo prosiectau. Fel hyn gall gael ei ddefnyddio ar beth sydd wir yn bwysig i bobl leol.

"Bydd cyfranogiad cymunedol ehangach yn allweddol ac unwaith y bydd wedi'i sefydlu, bydd y bwrdd yn ymgysylltu â thrigolion i helpu i lunio cynlluniau’r dyfodol, a byddwn yn annog y gymuned gyfan i gymryd rhan."

Dywedodd Nick Smith AS:

"Rwy'n falch iawn fod y Parchedig Matt Davis wedi'i benodi i gadeirio'r Bwrdd Cymdogaeth Balchder Bro. Mae Matt yn rhan werthfawr o gymuned Tredegar ac mae ganddo angerdd gwirioneddol am y dref a'i dyfodol. Mae'r buddsoddiad hwn o £20 miliwn gan Lywodraeth Lafur y DU yn gyfle unwaith mewn cenhedlaeth i gefnogi prosiectau y mae pobl leol eisiau eu gweld.

"Beth sy'n arbennig o bwysig yw y bydd penderfyniadau gwario’n cael eu gwneud gan y gymuned ei hun, trwy'r Bwrdd Cymdogaeth. Byddwn yn annog unrhyw un sydd â'r sgiliau, y profiad a'r brwdfrydedd i helpu i lunio dyfodol Tredegar i ystyried rhoi eu hunain ymlaen. Trwy weithio gyda'n gilydd, gallwn wneud y gorau o'r cyllid hwn a chreu gwelliannau a fydd yn cael eu teimlo am flynyddoedd lawer i ddod."

Gallwch ddilyn y rhaglen Balchder Bro – Tred'2036 – ar Facebook ac Instagram nawr.

Mae Trailblazers, a ariennir gan lywodraeth y DU, sy'n cael ei dreialu mewn tair ardal yng Nghymru, bellach wedi cefnogi mwy na 700 o bobl i ennill cymwysterau a thystysgrifau sy'n gysylltiedig â gwaith, cymryd rhan mewn cyfleoedd gwirfoddoli a chwblhau lleoliadau gwaith.

Mae fideo newydd yn dangos yr effaith y mae hyn yn ei chael yn lleol.  Gwyliwch

Mae'r rhaglen, sydd wedi'i theilwra i unigolion, yn helpu pobl i oresgyn rhwystrau fel diweithdra hirdymor, iechyd meddwl gwael ac ynysu cymdeithasol. Mae eisoes yn cyflawni canlyniadau ystyrlon, gyda mwy na hanner y cyfranogwyr yn cael mynediad at gymorth iechyd meddwl hanfodol, a dros ddwy ran o dair yn ymgysylltu'n rheolaidd â gweithiwr allweddol ymroddedig. Mae'r gefnogaeth hon yn helpu pobl i feithrin ymddiriedaeth, adennill hyder a chymryd camau cadarnhaol ymlaen.

Mae Trailblazers hefyd yn cryfhau cymunedau, gyda thua 70% o gyfranogwyr bellach yn cymryd rhan mewn grwpiau a gweithgareddau lleol, gan helpu i leihau ynysu ac ailgysylltu pobl â'u cymunedau. Ochr yn ochr â hyn, mae mwyafrif sylweddol yn datblygu sgiliau bywyd hanfodol, gan roi'r offer a'r gwydnwch sydd eu hangen arnynt i reoli bywyd bob dydd a chynllunio ar gyfer y dyfodol.

Dywedodd Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd ��w����ý Gwent, y Cynghorydd John Morgan:

“Rydym i gyd yn gweld y ffigurau diweithdra yn y newyddion, ond yn aml nid ydym yn gweld y bobl y tu ôl i’r niferoedd sy’n cael trafferth ac sydd heb y sgiliau a’r hyder i fynd i mewn i’r gweithle. Dyma’r bobl y mae Trailblazers yn ymgysylltu â nhw, ac mae’n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i fywydau, gan helpu i ailadeiladu eu hyder, gwella llesiant a rhoi ymdeimlad o’u cymuned iddynt eto. Mae’r canlyniadau rydym yn eu gweld yn dangos pa mor bwysig yw cefnogaeth gynnar, bersonol wrth helpu unigolion i gyrraedd eu potensial llawn, ac rydym yn falch o weld cymaint o drigolion yn cymryd camau cadarnhaol tuag at ddyfodol mwy disglair.

“Ein blaenoriaeth yw gyrru twf economaidd cynaliadwy ac ysbrydoli uchelgais a gwydnwch drwy leihau anghydraddoldebau a grymuso pobl o bob oed i fyw bywydau gwybodus, annibynnol ac iach.”

Mae prosiectau creadigol a phrosiectau dan arweiniad y gymuned hefyd yn helpu i ysbrydoli ac ymgysylltu â chyfranogwyr. Mae mentrau fel y Prosiect Creu Ffilm wedi rhoi cyfle i bobl ifanc ddatblygu sgiliau newydd, meithrin hyder a chymryd balchder yn eu hardal leol, wrth archwilio posibiliadau gyrfa yn y dyfodol mewn amgylchedd cefnogol.

Dywedodd un cyfranogwr a ddioddefodd o iechyd meddwl yn dirywio:

“Mae ymgysylltu â Trailblazers wedi fy helpu i gryfhau fy nghysylltiadau cymdeithasol a gwella fy llesiant cyffredinol. Mae'r gefnogaeth hon wedi fy ngalluogi i feithrin hyder, sefydlu arferion iachach, a theimlo'n fwy cadarnhaol am ail-ymgysylltu â bywyd bob dydd.”

Cafodd gweithwyr proffesiynol gofal plant a chwarae o bob cwr o Flaenau Gwent eu cydnabod am eu hymroddiad, eu harloesedd a'u hymrwymiad i gefnogi plant a theuluoedd yng Ngwobrau Gofal Plant a Chwarae ��w����ý Gwent, a gynhaliwyd yn Sefydliad y Glowyr Llanhiledd nos Wener.

Wedi'i drefnu gan Gyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent, roedd y gwobrau'n dathlu'r cyfraniad hanfodol a wnaed gan y sector gofal plant a chwarae wrth helpu plant i gael y dechrau gorau posibl mewn bywyd. Roedd y digwyddiad yn cydnabod cyflawniadau unigol rhagorol a rhagoriaeth ar draws lleoliadau blynyddoedd cynnar.

Wrth agor y seremoni, talodd Ceri Bird, Rheolwr Gwasanaeth Plant, Pobl Ifanc a Theuluoedd, deyrnged i ymroddiad y rhai sy'n gweithio yn y sector. Dywedodd:

"Rydych chi'n creu lleoedd diogel lle mae plant yn teimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi, eu cefnogi a'u hysbrydoli i ddysgu. Rydych chi'n meithrin perthnasoedd ymddiriedus gyda theuluoedd, gan ddod yn ffynhonnell cryfder yn aml yn ystod heriau a dathliadau.

Ni ellir mesur effaith y gwaith hwn mewn niferoedd bob amser, ond gellir ei gweld ym mhob plentyn sy'n tyfu mewn hyder, pob teulu sy'n teimlo ei fod wedi'i gefnogi, a phob cyfle a grëir ar gyfer dyfodol disgleiriach.”

Tynnodd y noson sylw at ystod eang o gyflawniadau drwy gyflwyno'r gwobrau canlynol:

Enillwyr Gwobrau

• Gwobr Cynllun Cyn-ysgol Iach a Chynaliadwy – Meithrinfa Ddydd Mrs Puddleducks
• Gwobr Seren Iaith ��w����ý Gwent – ​​Meithrinfa Ddydd Acorns
• Gwobr Hyrwyddwr Cynhwysiant Tu Hwnt i Rwystrau – Meithrinfa Ddydd Pontygof
• Gwobr Cysylltiadau Bach, Effaith Fawr – Twinkle Tots
• Gwobr Mynd Uwchlaw a Thu Hwnt – Brynmawr Preschool a Hannah Poole, The Butterfly Patch
• Gwobr Gwreiddiau yn y Gymuned – Pauline Paul, Gwarchodwr Plant
• Gwobr Troi Angerdd yn Ymarfer – Alona Jones, Meithrinfa Ddydd Mrs Puddleducks
• Gwobr Yn Barod, Cychwyn, Chwarae – Bethany Paull, Gwirfoddolwr Chwarae
• Gwobr Ymrwymiad i Ddatblygiad Parhaus ac Ymchwil – Buds to Blossoms
• Gwobr Bywydau Bach, Effaith Fawr – Emily Johnson, Em's Miles of Smiles

Roedd y digwyddiad hefyd yn cydnabod ymroddiad ac ymrwymiad ymarferwyr sydd wedi gwasanaethu plant a theuluoedd ym Mlaenau Gwent ers dros 25 mlynedd.

Derbynwyr Gwobr Gwasanaeth Hir

• Julie Hale – Tweenie Tots Playschool Limited
• Pauline Paul – Pauline Paul Childminding
• Shirley Phillips – Meithrinfa Ddydd Tiggywinkles
• Julie Davies – Meithrinfa Ddydd Tiggywinkles
• Dawn Vaughan – Meithrinfa Ddydd Puddleducks
• Christina Takel – Meithrinfa Ddydd Little Stars

Mynegodd yr ymarferwyr a oedd yn bresennol eu mwynhad o'r dathliadau a'u diolch iddynt, gan ddiolch i'r tîm Gofal Plant a Chwarae am gydnabod pwysigrwydd y gwaith maen nhw'n ei wneud.

Dywedodd Peter Jones, Rheolwr Gyfarwyddwr The Eden Nursery, fod y digwyddiad 'wedi fy atgoffa unwaith eto fod gofal plant ar ei orau pan fyddwn yn gweithio gydag un pwrpas cyffredin – rhoi'r dechrau gorau mewn bywyd i bob plentyn'.

Ychwanegodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Mae'r gwobrau hyn yn cydnabod yr ymrwymiad, y gofal a'r proffesiynoldeb eithriadol a ddangosir gan ymarferwyr gofal plant a chwarae ar draws ��w����ý Gwent. Mae eu gwaith yn hanfodol i gefnogi ein cymunedau a sicrhau bod gan blant y sylfeini cryfaf posibl ar gyfer dysgu gydol oes a llesiant."

Anogir unrhyw un sydd â diddordeb mewn dilyn gyrfa werth chweil o fewn y sector gofal plant a chwarae, neu sy'n chwilio am wybodaeth am wasanaethau gofal plant a chwarae, i gysylltu â'r Hwb Cymorth i Deuluoedd yn familysupporthub@blaenau-gwent.gov.uk

Bydd Aneurin Bevan yn cael ei gofio bob amser fel sylfaenydd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol ond mae hefyd yn cael ei ystyried yn un o areithwyr a dadleuwyr gorau'r senedd. Mae panel dehongli newydd bellach yn dathlu ei allu rhyfeddol i gysylltu â chynulleidfaoedd, llunio dadleuon cymhellol, herio gwrthwynebwyr ac ysbrydoli cefnogaeth i'w achosion. Mae'r cyflawniadau hyn yn cael eu gwneud hyd yn oed yn fwy rhyfeddol gan yr atal dweud difrifol y brwydrodd yn ei erbyn o'i blentyndod.

Mae'r panel wedi'i leoli wrth Gerrig Coffa Aneurin Bevan, yn uchel ar grib y bryn rhwng Tredegar a Glynebwy. Roedd lleoliad Waun Y Pound o arwyddocâd arbennig i Nye gan mai yma y byddai'n annerch tyrfaoedd mawr mewn ralïau etholiad, ac yma y cynhaliwyd ei wasanaeth coffa gan ei ffrind personol Dr. Donald Soper.

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet - Economi a Lleoedd, ‘Nid arwr lleol yn unig yw Aneurin Bevan nac arwr Cymreig yn unig, ond arwr y genedl a’r byd i gyd. Daw ymwelwyr i’r safle hwn i fyfyrio ar ei etifeddiaeth a’r egwyddorion a hyrwyddodd — ymladd anghyfiawnder a gwella bywydau pobl sy’n gweithio.

‘Mae’r panel yn cynnwys rhai o’i ddyfyniadau mwyaf cofiadwy, ac mae llawer ohonynt yr un mor berthnasol heddiw ag yr oeddent pan gawsant eu llefaru gyntaf.

‘Bu farw Nye ar 6 Gorffennaf 1960, datgelwyd y Cerrig Coffa gan Michael Foot ar 6 Gorffennaf 1972, a nawr, ar 6 Gorffennaf 2026, datgelwyd y panel dehongli newydd hwn fel y gall ymwelwyr ddeall yn well arwyddocâd y lle hwn a’r unigolyn rhyfeddol y mae’n ei goffáu.’

Dywedodd yr AS Nick Smith:

‘Roedd Nye yn byw gydag atal dweud difrifol a threuliodd lawer o’i fywyd yn goresgyn yr heriau a gyflwynodd hynny. Trwy fy ngwaith blaenorol gyda Choleg Brenhinol y Therapyddion Lleferydd ac Iaith, rwy’n deall pa mor anodd y gall cyflwr o’r fath fod.’

‘Datblygodd Bevan strategaethau i reoli ei atal dweud, gan gynnwys ehangu ei eirfa fel pe bai’n cael trafferth gydag un gair, y gallai roi gair arall yn ei le’n rhwydd. Nid yn unig y goresgynnodd y rhwystr hwn, ond fe helpodd y technegau a ddatblygodd i’w lunio’n wleidydd aruthrol ac yn siaradwr cyhoeddus eithriadol.

‘Mae’r panel hwn yn deyrnged haeddiannol i gyflawniadau Nye ac yn anfon neges bwerus i’n cymuned y gall penderfyniad a dyfalbarhad helpu pobl i oresgyn hyd yn oed yr heriau mwyaf.’

Mae partneriaeth leol yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i bobl ledled ��w����ý Gwent, gan helpu trigolion i gadw'n gynnes ac arbed ar eu biliau ynni. 

Gan weithio gyda'i gilydd, mae Cyngor ��w����ý Gwent, y Bartneriaeth Cyngor Ynni Lleol (LEAP), a grwpiau cymunedol lleol yn darparu cymorth a chyngor wyneb yn wyneb yn y gymuned.

Mae costau ynni’n parhau i fod yn bryder, yn enwedig i bobl hŷ�� a'r rhai ar incwm is, a gall pobl ei chael hi'n anodd cael yr help sydd ei angen arnynt. Mae'r gefnogaeth hon yn cael ei chynnig mewn mannau lle mae pobl yn teimlo'n gyfforddus fel canolfannau cymunedol, canolfannau cynnes a digwyddiadau lleol. Mae cynghorydd LEAP yn cwrdd â phreswylwyr wyneb yn wyneb, yn esbonio beth sydd ar gael, a gall hefyd drefnu ymweliad cartref os oes angen.

Yn ystod yr ymweliadau hyn, gall pobl gael:

• Cyngor syml, am ddim ar arbed ynni
• Help i gael gafael ar grantiau a chymorth
• Uwchraddiadau arbed ynni bach
• Eitemau defnyddiol fel awyrwyr dillad wedi'u gwresogi i leihau costau gwresogi

Dywedodd David Arnold, Arweinydd Proffesiynol y Cyngor ar gyfer Partneriaethau Strategol, Polisi, Partneriaethau ac Ymgysylltu:

"Mae hon wedi bod yn fenter gadarnhaol iawn, mae ��w����ý Gwent wedi mynd o gael y nifer isaf o atgyfeiriadau cymorth yn Ne-ddwyrain Cymru i un o'r uchaf, sy'n golygu bod mwy o bobl bellach yn cael yr help sydd ei angen arnynt.

"Mae'n gwneud gwahaniaeth go iawn, yn helpu preswylwyr i deimlo'n gynhesach gartref, poeni llai am eu biliau, ac aros yn annibynnol am gyfnod hirach.

"Mae hon yn enghraifft wych o'r hyn y gallwn ei gyflawni drwy weithio gyda'n gilydd yn lleol. Mae'n ymwneud â chael y gefnogaeth gywir i bobl mewn ffordd hawdd ac mae’n wirioneddol ddefnyddiol." <0}

Dywedodd Pau Davies, Ymgynghorydd Ynni Cartrefi Allgymorth ar gyfer LEAP:

"Rydyn ni'n helpu pobl i wneud newidiadau syml a all wir ostwng biliau a gwneud cartrefi yn fwy cyfforddus. I lawer, y peth yw gwybod ble i ddechrau, a gallwn eu harwain trwy hynny."

Dywedodd un preswylydd 83 oed a wnaeth elwa:

"Gwnaeth y gwasanaeth cymaint o argraff arnaf. Doeddwn i ddim yn meddwl y byddwn i'n gymwys am unrhyw beth, felly roedd yn sypréis hyfryd. Mae'r awyrydd dillad wedi'i gynhesu wedi gwneud cymaint o wahaniaeth, does dim rhaid i mi roi'r gwres ymlaen dim ond i sychu dillad. Rydw i eisoes wedi dweud wrth fy ffrindiau amdano."

Mae'r rhaglen wedi gweithio'n dda diolch i waith partneriaeth cryf rhwng y cyngor, grwpiau cymunedol a phartneriaid.

Os ydych chi'n ymwneud â grŵp cymunedol a allai elwa o ymweliad gan LEAP, e-bostiwch: Anna.Watkins-Hughes@blaenau-gwent.gov.uk

Mae Gwasanaeth Ieuenctid ��w����ý Gwent wedi dathlu cyflawniadau pobl ifanc a staff mewn noson wobrwyo arbennig i nodi Wythnos Gwaith Ieuenctid 2026.

Nododd y noson yn Sefydliad Glowyr Llanhiledd y cyfraniad cadarnhaol y mae gwaith ieuenctid yn ei wneud i fywydau pobl ifanc a chymunedau ym Mlaenau Gwent.

Roedd hefyd yn gyfle i groesawu'n swyddogol y Maer Ieuenctid newydd Daniil Narusberg a'r Dirprwy Faer Ieuenctid Phoebe Paton, a siaradodd am ba mor bwysig yw'r rôl a beth yw eu blaenoriaethau ar gyfer y flwyddyn i ddod. Diolch i'r Maer Ieuenctid Ymadawol Ellie Colwell a'r Dirprwy Chase Campbell.

Roedd y noson yn cynnwys perfformiadau cerddorol gan bobl ifanc a thanlinellodd brosiectau gwasanaeth ieuenctid sydd wedi gwneud gwahaniaeth gwirioneddol eleni.

Cyflwynwyd y gwobrau canlynol:

• Hyrwyddwr Cymunedol: Peyton Grace-Tibbs
• Seren y Dyfodol: Tegan Roberts
• Llais a Dylanwad: Abi Phillips
• Gwobr Arweinyddiaeth: Peyton Ayres
• Gwobr Gwydnwch: Kira Brooks
• Talent Greadigol: Kyle Bowen
• Gweithiwr Ieuenctid Rhagorol 2024/25: Lucy Hill
• Gweithiwr ieuenctid Rhagorol 2025/26: Matthew Griffiths
• Gweithiwr Ieuenctid Uwchlaw a Thu Hwnt: 2025/26: Josh Bowen

Roedd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet Plant, Pobl Ifanc a Theuluoedd, yn y seremoni wobrwyo. Dywedodd:

“Am noson wirioneddol galonogol, a ddathlodd ac a amlygodd bwysigrwydd a gwerth gwaith ieuenctid wrth gefnogi pobl ifanc yn ein bwrdeistref. Rydym wedi ymrwymo i gefnogi dysgu a llesiant ein pobl ifanc a’u helpu i fyw bywydau iach a gwybodus, ac mae ein Gwasanaeth Ieuenctid gwych yn chwarae rhan fawr yn hynny.

“Llongyfarchiadau a chroeso i’r Maer Ieuenctid a’r Dirprwy Faer Ieuenctid newydd, rwy’n edrych ymlaen at weithio gyda chi drwy gydol eich blwyddyn faerol.”

Dysgwch fwy am waith Gwasanaeth Ieuenctid BG trwy ddilyn eu cyfryngau cymdeithasol.

Am wybodaeth ar sut i gymryd rhan yn y Fforwm Ieuenctid cysylltwch â

Er na ellir cael gwared o’r pryderon a’r ofnau hynny’n llwyr, dros y pum mlynedd diwethaf mae Maethu Cymru wedi cyflwyno nifer o fesurau i sicrhau bod plant yn teimlo’n ddiogel, yn dawel eu meddwl, a’u bod yn cael eu croesawu gan eu gofalwyr maeth.

Lansiwyd porth ar-lein The Big Welcome yn 2025 er mwyn i deuluoedd maeth gyflwyno eu hunain yn rhithiol i blentyn newydd cyn iddyn nhw ymuno â’u cartref.

Trwy broffil gwe rhyngweithiol, gallant rannu gwybodaeth – a lluniau – o aelodau’r teulu, anifeiliaid anwes, y cartref ei hun, a hyd yn oed yr ardal leol gyda phlant fydd dan eu gofal.

Gyda chymorth porth The Big Welcome, gall plant a phobl ifanc edrych drwy broffil gofalwr maeth cyn iddyn nhw gwrdd. Mae'r teclyn syml ond pwerus yma’n troi ansicrwydd yn gyffro.

Nawr,  mae gan 762 o ofalwyr maeth yng Nghymru borth ar-lein The Big Welcome.

Sefydlwyd Maethu Cymru yn 2021 fel cydweithrediad dielw rhwng gwasanaethau maethu awdurdodau lleol ledled Cymru. Ar 15^ed Gorffennaf, mae'r rhwydwaith o awdurdodau lleol yn dathlu ei ben-blwydd yn bump oed.

Sefydlwyd Maethu Cymru i wella’r broses o recriwtio a chadw gofalwyr maeth yng Nghymru, yn ogystal â sicrhau bod cymaint o blant â phosibl yn gallu aros yn eu cymunedau lleol pan mae’n iawn ar eu cyfer nhw.

Yn y pum mlynedd diwethaf, mae 84% o blant sy’n cael eu maethu drwy wasanaethau awdurdodau lleol yng Nghymru wedi aros yn lleol, o gymharu â dim ond 32% mewn asiantaethau maethu annibynnol.

Ers ei sefydlu, mae 704 o ofalwyr maeth newydd wedi cael eu recriwtio gan Maethu Cymru ac yn cael eu cefnogi gan ddigwyddiadau cymunedol personol rheolaidd, sesiynau hyfforddi a chymorth gan gyfoedion.

Diolch i gefnogaeth, hyfforddiant a phrofiad, mae bron pob un o ofalwyr maeth Maethu Cymru (93%) a holwyd yn dweud eu bod yn teimlo’n hyderus wrth ddelio ag ymddygiadau plant sy’n gysylltiedig â thrawma, ac o’r rhain mae 56% yn teimlo’n hynod hyderus.*

Dywedodd Michelle Griffiths, Rheolwr Gwasanaeth - Gwasanaethau Plant ym Mhyllau Gwent : 

“Rydyn ni mor falch o’r gwaith y mae Maethu Cymru ��w����ý Gwent wedi’i gyflawni ar gyfer plant yn y bum mlynedd ddiwethaf, ac wedi gweld yn uniongyrchol y budd o borth ar-lein The Big Welcome i blant sy’n ymuno â theulu maeth newydd. Gall rhywbeth mor fach olygu cymaint. Yn Maethu Cymru ��w����ý Gwent rydym wedi ymrwymo i gefnogi ein gofalwyr maeth ar bob rhan o’r siwrnai faethu, ac rydyn ni’n edrych mlaen i adeiladu ar lwyddiannau’r bum mlynedd ddiwethaf.”

I ddarganfod mwy am ddod yn ofalwr maeth yng Nghymru, ewch i maethucymru.llyw.cymru

Mae gwaith caled gwirfoddolwyr ymroddedig wedi sicrhau y bydd Gwobr Gymunedol y Faner Werdd fawreddog yn chwifio am y tro cyntaf yng Nghoetiroedd Bryn Sirhowi, wrth i Cadwch Gymru'n Daclus gyhoeddi enillwyr Gwobrau'r Faner Werdd 2026.

Mae record o 330 o barciau a mannau gwyrdd ar draws Cymru wedi cyrraedd y safonau uchel sy'n ofynnol i chwifio'r Faner Werdd chwenychedig ar gyfer 2026. Mae hyn yn cynnwys 93 o safleoedd a gyflawnodd statws Gwobr y Faner Werdd lawn a 237 a dderbyniodd Wobr Gymunedol y Faner Werdd. Cyflawnodd pedwar ar ddeg o'r safleoedd hyn hefyd yr Achrediad Safle Treftadaeth Werdd atodol, a gefnogir gan Cadw, am ddangos ymrwymiad i gadw a hyrwyddo eu hanes unigryw.

Dyfarnwyd baner Gwobr Gymunedol y Faner Werdd i Goedwigoedd Bryn Sirhowi i gydnabod ei hymdrechion amgylcheddol, cyfleusterau rhagorol i ymwelwyr, a chyfranogiad cymunedol.

Mae Gwobrau Cymunedol y Faner Werdd yn dathlu mannau o ansawdd uchel, a redir gan wirfoddolwyr fel gerddi cymunedol a gwarchodfeydd natur lleol.

Am y drydedd flwyddyn yn olynol, mae Cymru'n cadw'r anrhydedd o gynnal mwy o Wobrau Cymunedol y Faner Werdd nag unrhyw wlad arall sy'n cyflawni'r cynllun, gyda 237 o Wobrau Cymunedol, i fyny 14 o 223 y llynedd.

Mae Sirhowy Hill Woodlands CIC yn gwmni buddiant cymunedol sy'n rheoli 210 erw o goetir cymysg yn Nhredegar a Glynebwy, ��w����ý Gwent. Mae'r coetiroedd yn ofod cyhoeddus a gerir yn fawr iawn, gan ddarparu cyfleoedd cerdded, gwirfoddoli a chysylltu â natur i filoedd o bobl leol yn un o ardaloedd mwyaf difreintiedig Cymru. Sefydlwyd y CIC yn 2019 (o grŵp o ffrindiau a ffurfiwyd yn 2015) i warchod ac adfer y coetir er budd cymunedol ac ecolegol. Rydym yn rheoli'r coetiroedd er budd ecoleg a'r gymuned, yn hyrwyddo addysgu sgiliau gwyrdd, gwaith coed gwyrdd, yn cynnal gerddi cymunedol a sesiynau meithrinfa goed ac yn cynnal ymweliadau ysgolion a'r trydydd sector wrth gynnal digwyddiadau cymunedol am ddim.

Rydym mor falch ein bod wedi cyrraedd y safonau uchel sydd eu hangen i ennill Gwobr y Faner Werdd, sy'n enwog yn rhyngwladol. Mae cyflawni statws Baner Werdd Cymru wedi bod yn ymdrech tîm, mae'r cyfan oherwydd ein gwirfoddolwyr anhygoel! Diolch i bawb a gymerodd ran. Mae ein cymuned yn ymweld â ni am wahanol resymau o wylio natur, cerdded cŵn, i fynychu gweithgareddau. Mae ymwelwyr yn datgan bod y coetiroedd yn eu helpu gyda'u hiechyd meddwl a chorfforol. Rydym hefyd wedi gweld cynnydd mewn bioamrywiaeth ac mae gennym rywogaethau o bryfed a phlanhigion sydd o arwyddocâd lleol a chenedlaethol oherwydd dilyn cynllun rheoli ecolegol i gynyddu bioamrywiaeth. Gall y wobr hon ein helpu i ddenu ymwelwyr yn ehangach a helpu i ddod â mwy o arian i'r economi leol. Mae Tredegar a Glynebwy yn haeddu cael eu cydnabod am y coetir arbennig hwn sydd o fewn ei ffiniau.

Sefydlwyd cynllun Gwobr y Faner Werdd 30 mlynedd yn ôl ac mae'n cydnabod parciau a mannau gwyrdd sy'n cael eu rheoli'n dda mewn mwy nag 20 o wledydd ledled y byd.

Yng Nghymru, mae'r cynllun gwobrau yn cael ei redeg gan Cadwch Gymru'n Daclus. Dywedodd Owen Derbyshire, Prif Weithredwr Cadwch Gymru'n Daclus:

“Mae Cymru wir yn gosod y safon o ran mannau gwyrdd rhagorol, gyda 330 o leoedd wedi’u cydnabod yng Ngwobrau’r Faner Werdd eleni. O barciau blaenllaw a choetiroedd bywiog i safleoedd hanesyddol a mannau cymunedol, mae Cymru wedi dangos flwyddyn ar ôl blwyddyn fod ganddi ymrwymiad diwyro i feithrin mannau gwyrdd cynhwysol y gall pawb eu mwynhau.

“Rydym yn arbennig o falch o’n holl enillwyr Gwobrau Cymunedol y Faner Werdd sy’n cyrraedd safonau uchel y wobr oherwydd gwaith caled ac ymroddiad gwirfoddolwyr sy’n rhoi o’u hamser a’u sgiliau i sicrhau bod y lleoedd arbennig hyn yn ffynnu a bod llawer o rai eraill yn gallu eu mwynhau. Mae mannau gwyrdd yn chwarae rhan hanfodol wrth gefnogi iechyd a llesiant cymunedau ar draws Cymru a hoffem ddiolch i bawb sy’n chwarae rhan yn hynny.”

Gellir dod o hyd i restr lawn o enillwyr y gwobrau ar wefan Cadwch Gymru’n Daclus

Cynigiwyd y newidiadau oherwydd gostyngiad yn nifer y disgyblion a phwysau cyllidebol cynyddol.

Pleidleisiodd y Cyngor 16 o blaid y cynnig a 14 yn erbyn y cynnig, sy’n golygu bod y cynnig wedi'i gymeradwyo. Disgwylir i'r trefniadau newydd fod ar waith erbyn mis Medi 2027.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Ar ôl llawer o ystyriaeth ac ymgynghori, cymeradwywyd y cynnig i leihau nifer y safleoedd cynradd o dri i ddau yng Nghymuned Ddysgu Abertyleri heddiw. Rydym yn cydnabod y teimladau a'r pryderon a fynegwyd gan rai aelodau o'r gymuned dros y misoedd diwethaf, ac rwyf am ddweud bod hwn yn benderfyniad anodd iawn, na chafodd ei gymryd yn ysgafn.

"Roeddem yn wynebu'r realiti llym iawn na allai'r Gymuned Ddysgu barhau gyda'r gostyngiad yn nifer y disgyblion a'r capasiti dros ben sylweddol ar draws y cyfnod cynradd. Mae pwysau ariannol cynyddol yn bygwth cynaliadwyedd hirdymor yr ysgol ac mae Estyn a Gwasanaeth Gwella Ysgolion yr Awdurdod Lleol yn cytuno mai'r penderfyniad a wneir heddiw yw'r penderfyniad cywir os ydym am ddiogelu safonau addysgol, cefnogi sefydlogrwydd ariannol, a sicrhau dyfodol y Gymuned Ddysgu.

"Fe wnaethom ystyried sawl cynnig amgen a gyflwynwyd fel rhan o'r ymgynghoriad ond yn anffodus nid oedd yr un o'r rhain yn datrys y diffyg ariannol hirdymor sy'n wynebu'r Gymuned Ddysgu.”

"Hoffwn ddiolch i bawb a gymerodd yr amser i rannu eu barn a chymryd rhan yn yr ymgynghoriad. Rydym wedi ymrwymo i weithio gyda phawb i sicrhau pontio llyfn a chefnogol.”

Gallwch ddarllen yr adroddiad i'r Cyngor yn llawn

Cynigiwyd y newidiadau oherwydd gostyngiad yn nifer y disgyblion a phwysau cyllidebol cynyddol.

Pleidleisiodd y Cyngor 16 o blaid y cynnig a 14 yn erbyn y cynnig, sy’n golygu bod y cynnig wedi'i gymeradwyo. Disgwylir i'r trefniadau newydd fod ar waith erbyn mis Medi 2027.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Ar ôl llawer o ystyriaeth ac ymgynghori, cymeradwywyd y cynnig i leihau nifer y safleoedd cynradd o dri i ddau yng Nghymuned Ddysgu Abertyleri heddiw. Rydym yn cydnabod y teimladau a'r pryderon a fynegwyd gan rai aelodau o'r gymuned dros y misoedd diwethaf, ac rwyf am ddweud bod hwn yn benderfyniad anodd iawn, na chafodd ei gymryd yn ysgafn.

"Roeddem yn wynebu'r realiti llym iawn na allai'r Gymuned Ddysgu barhau gyda'r gostyngiad yn nifer y disgyblion a'r capasiti dros ben sylweddol ar draws y cyfnod cynradd. Mae pwysau ariannol cynyddol yn bygwth cynaliadwyedd hirdymor yr ysgol ac mae Estyn a Gwasanaeth Gwella Ysgolion yr Awdurdod Lleol yn cytuno mai'r penderfyniad a wneir heddiw yw'r penderfyniad cywir os ydym am ddiogelu safonau addysgol, cefnogi sefydlogrwydd ariannol, a sicrhau dyfodol y Gymuned Ddysgu.

"Fe wnaethom ystyried sawl cynnig amgen a gyflwynwyd fel rhan o'r ymgynghoriad ond yn anffodus nid oedd yr un o'r rhain yn datrys y diffyg ariannol hirdymor sy'n wynebu'r Gymuned Ddysgu.”

"Hoffwn ddiolch i bawb a gymerodd yr amser i rannu eu barn a chymryd rhan yn yr ymgynghoriad. Rydym wedi ymrwymo i weithio gyda phawb i sicrhau pontio llyfn a chefnogol.”

Gallwch ddarllen yr adroddiad i'r Cyngor yn llawn

Mae'r mentrau yn cefnogi uchelgais Llywodraeth Cymru i gyrraedd miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050, gan helpu plant a phobl ifanc i ddefnyddio'r Gymraeg yn hyderus y tu mewn a'r tu allan i'r ystafell ddosbarth.

Mae carreg filltir bwysig wedi'i chyflawni gan Gymuned Ddysgu Ebwy Fawr, sef yr ysgol gyfrwng Saesneg gyntaf ym Mlaenau Gwent i dderbyn Gwobr Aur fawreddog y Campws Cymraeg. Canmolodd yr aseswyr ymagwedd gymunedol gyfan yr ysgol, arweinyddiaeth gref a'r brwdfrydedd a ddangoswyd gan ddisgyblion, a welwyd yn defnyddio'r Gymraeg yn naturiol a gyda balchder drwy gydol y diwrnod ysgol.

Mae'r wobr yn cydnabod blynyddoedd o ymrwymiad gan staff, dysgwyr a llywodraethwyr. Ar draws y cyfnod cynradd ac uwchradd, mae'r Gymraeg wedi'i hymgorffori ym mywyd bob dydd yr ysgol trwy addysgu arloesol, digwyddiadau diwylliannol, partneriaethau cymunedol a grŵp arweinyddiaeth disgyblion Criw Cymraeg hynod weithgar.

Mae ysgolion ��w����ý Gwent yn parhau i ddangos cynnydd trawiadol. Mae Ysgol Gymraeg Bro Helyg wedi ennill Gwobr Aur Siarter Iaith, ac mae Ysgol Gymraeg Tredegar eisoes wedi sicrhau statws Efydd wrth iddi barhau â'i thaith Gymraeg. Yn y cyfamser, mae pob ysgol gynradd cyfrwng Saesneg ac Ysgol Arbennig Pen-y Cwm wedi cyrraedd o leiaf lefel Efydd, gydag Ysgol Gynradd Beaufort Hill ac Ysgol Gyfun Tredegar yn symud ymlaen i Arian.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Mae'r llwyddiant hwn yn tynnu sylw at ymroddiad ysgolion ledled y fwrdeistref i gryfhau sgiliau iaith Gymraeg, dathlu diwylliant Cymru a chreu cyfleoedd i blant a phobl ifanc ddefnyddio'r Gymraeg yn hyderus yn eu bywydau bob dydd. Rydym yn croesawu'r cyflawniadau hyn ac yn edrych ymlaen at weld hyd yn oed mwy o ysgolion yn symud ymlaen tuag at wobrau arian ac aur yn y blynyddoedd i ddod, gan helpu i adeiladu dyfodol ffyniannus i'r Gymraeg ym Mlaenau Gwent."

Mae meysydd chwarae ym Mrynawel a'r Maes Hamdden ym Mrynmawr, a'r Drenewydd a Stryd Pennant yng Nglynebwy wedi'u hadnewyddu'n ddiweddar gydag offer newydd sbon, modern a hygyrch.

Bydd y Drenewydd a Stryd Pennant ar agor i'w defnyddio cyn bo hir – mae cyffyrddiadau terfynol yn cael eu gwneud.

Gwnaethpwyd yr holl waith adnewyddu yn y parciau gan Wicksteed.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

“Rwyf wrth fy modd bod y parciau hyn wedi'u hadnewyddu ac ar agor i blant a phobl ifanc yn y cymunedau hyn i’w mwynhau. Ein blaenoriaeth yw rhoi'r dechrau gorau mewn bywyd i bob plentyn. Mae chwarae mor bwysig ar gyfer datblygu sgiliau gwybyddol, corfforol, cymdeithasol ac emosiynol ac mae hyn yn helpu i sicrhau bod gan blant fannau diogel, hwyliog a chynhwysol i'w mwynhau am flynyddoedd i ddod.”

Mewn sawl ardal, mae grwpiau cymunedol lleol hefyd yn cynnal a chefnogi mannau chwarae. Mae'r Cyngor wedi bod yn cydweithio â'r grwpiau hyn i helpu i sicrhau cyllid a dod o hyd i offer addas, gan weithio fel rhan o Y Fargen ��w����ý Gwent.

Ar hyn o bryd mae'r Cyngor yn datblygu Strategaeth Chwarae newydd ar gyfer ��w����ý Gwent ac yn ystyried adborth gan y gymuned am eu cyfleusterau chwarae lleol.

Yn y llun mae'r ardal chwarae newydd ym Mrynawel, Brynmawr.

Mae Diwrnod Traeth Brynmawr – gan ddod â'r traeth i'r dref – yn cael ei gynnal yn y Sgwâr ddydd Llun, 27 Gorffennaf, rhwng 11yb a 4yb. Mae'r diwrnod hwyl am ddim i'r teulu hefyd yn cynnwys golff mini, cerddoriaeth fyw a chrefft.

Bydd hefyd yn cynnal 'Pentref Bargen' y Cyngor, lle gall pobl ddarganfod mwy am ffordd newydd y cyngor o weithio ochr yn ochr â chymunedau, rhyngweithio ag ystod o wasanaethau a chwrdd â phartneriaid fel Cymdeithas Mudiadau Gwirfoddol Gwent.

Gall pobl ddarganfod sut mae'r Cyngor a'i bartneriaid yn gweithio i wella bywydau pobl ar draws y fwrdeistref, a sut y gallant eu hunain gymryd rhan yn eu cymuned.

Bydd cyfle hefyd i gael gwybod am gyfleoedd prentisiaeth diweddaraf Aspire.

Hefyd, darperir gweithgareddau hwyliog.

Dywedodd y Cynghorydd Steve Thomas, Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent:

 "Bydd Pentref y Fargen yn helpu i ddod â'n ffordd newydd o weithio gyda chymunedau yn fyw i bobl. Bydd ein timau ymroddedig, partneriaid a grwpiau cymunedol lleol wrth law i siarad â thrigolion am y gwaith a wnawn a darparu ysbrydoliaeth a chyngor ar sut y gallant weithio gyda ni i wneud newid cadarnhaol i ble maen nhw'n byw.

"Rydym hefyd yn defnyddio'r diwrnod i helpu i lansio ein platfform ymgynghori newydd, Cymryd Rhan ��w����ý Gwent, lle gall pobl ddweud eu dweud ar brosiectau lleol, cymryd rhan mewn ymgynghoriadau ac arolygon, a helpu i lunio dyfodol eu cymuned."

Bydd Pentref Bargen ��w����ý Gwent hefyd yn Diwrnod Cenedlaethol Chwarae, Parc Bedwellty, Tredegar, ddydd Mercher 5 Awst.

Darganfyddwch fwy am Fargen ��w����ý Gwent yma.

Am gyfleoedd gwirfoddoli, ewch i: 

Mae'r Cytundeb Cyflawni Drafft yn nodi'r amserlen ar gyfer gwahanol gamau'r broses ac yn amlinellu sut y gall trigolion, busnesau, grwpiau trydydd sector a phartneriaid gymryd rhan.

Cymeradwyodd cynghorwyr ym Mlaenau Gwent a Thorfaen Gytundeb Cydweithredu hefyd, a fydd yn llywio’r trefniadau sydd eu hangen i baratoi'r CGDLl.

Bydd ymgynghoriad ar y Cytundeb Cyflenwi drafft cyn i gynghorwyr yn y ddau awdurdod ystyried fersiwn derfynol ym mis Tachwedd.

Dywedodd y Cyng. Joanne Gauden, Aelod Gweithredol Cyngor Torfaen dros yr Economi, Sgiliau ac Adfywio:

"Mae'r Cynllun Cyflawni drafft yn gam pwysig yn y broses oherwydd dyma'r cyfle cyntaf sydd gan aelodau'r cyhoedd a busnesau i helpu i lunio un o'r dogfennau pwysicaf ar gyfer dyfodol y ddwy fwrdeistref.

"Mae'n bwysig bod cymunedau’n rhan o ddatblygu'r cynllun fel bod yr heriau a'r cyfleoedd yn eu hardaloedd lleol yn cael eu hadlewyrchu."

Ychwanegodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet Cyngor ��w����ý Gwent dros yr Economi a Lle:

"Bydd ein Cydgynllun Datblygu Lleol yn chwarae rhan hanfodol wrth lywio datblygiad ar draws y ddwy fwrdeistref yn y blynyddoedd i ddod.

"Mae'r Cytundeb Cyflawni yn darparu'r map ffordd ar gyfer sut y bydd y cynllun hwnnw'n cael ei baratoi a sut y gall trigolion ddweud eu dweud ar bob cam."Rydym wedi ymrwymo i broses sy'n agored, yn dryloyw ac yn canolbwyntio ar y gymuned, gan sicrhau bod datblygiad yn y dyfodol yn diwallu anghenion lleol wrth gefnogi twf economaidd, gwarchod yr amgylchedd a chreu lleoedd cynaliadwy, ffyniannus."

Mae Cynlluniau Datblygu Lleol yn cael eu datblygu gan awdurdodau lleol i lywio datblygiadau, defnydd tir a gofynion seilwaith yn y dyfodol dros gyfnod o 15 mlynedd.
Bydd Cynlluniau Datblygu Lleol presennol ��w����ý Gwent a Thorfaen yn parhau mewn grym nes y bydd y cydgynllun newydd wedi cael ei fabwysiadu.

Mae disgwyl i ymgynghoriad chwe wythnos ar y Cytundeb Cyflawni drafft ddechrau ddydd Gwener Gorffennaf 24. Am ragor o wybodaeth, cliciwch isod.

Ar ôl gweld ei henw wedi'i gynnwys ar genhadaeth Artemis II NASA, mae Cymuned Ddysgu Ebwy Fawr wedi ychwanegu cyflawniad rhyfeddol arall at ei rhestr gynyddol o lwyddiannau trwy gael ei henwi'r campws uwchradd cyntaf i dderbyn Gwobr fawreddog Ysgolion y Flwyddyn STEM.

Rhoddodd cynnwys enw'r ysgol ar genhadaeth Artemis II – cenhadaeth criw gyntaf NASA o amgylch y Lleuad mewn mwy na 50 mlynedd – gysylltiad unigryw i ddisgyblion ag un o raglenni archwilio’r gofod mwyaf arwyddocaol yr oes fodern ac mae'n adlewyrchu ymrwymiad yr ysgol i ysbrydoli pobl ifanc trwy wyddoniaeth, technoleg, peirianneg a mathemateg (STEM).

Mae'r wobr, a gyflwynir trwy Brosiect Hwyluso STEM BG, a ariennir gan Raglen Y Cymoedd Technoleg Llywodraeth Cymru, yn cydnabod ymroddiad rhagorol Cymuned Ddysgu Ebwy Fawr i hyrwyddo addysg STEM a chreu cyfleoedd cyffrous sy'n codi dyheadau ac yn ehangu gorwelion i ddysgwyr.

Dan arweiniad y Cydlynydd STEM Mrs Eveleigh a chymorth gan dîm o staff angerddol ac ymroddedig, mae'r ysgol wedi ymgorffori STEM ar draws bywyd yr ysgol, gan ddarparu ystod eang o brofiadau i ddisgyblion a gynlluniwyd i ddatblygu sgiliau, annog chwilfrydedd ac arddangos cyfleoedd gyrfa yn y dyfodol.

Cyflwynwyd y wobr yn ystod Diwrnod STEM arbennig yn yr ysgol, a gyflwynwyd mewn partneriaeth â This is Engineering: Schools, lle ymunodd peirianwyr awyrofod â myfyrwyr ar y safle ochr yn ochr ag efelychydd hedfan, gan gynnig profiadau ymarferol i ddysgwyr Mwy Galluog a Thalentog (MAT).

Drwy gydol y flwyddyn academaidd, mae cannoedd o ddisgyblion wedi cymryd rhan mewn gweithgareddau cyfoethogi gan gynnwys Talent4Tech, Diwrnod Awyrofod gyda Choleg Caerdydd a'r Fro, gweithdai gyrfaoedd gofal iechyd Medical Mavericks, profiadau Gwyddoniaeth Wyllt, Diwrnod y BBC i Ferched mewn TGCh, heriau peirianneg, prosiectau cynaliadwyedd a mentrau amgylcheddol.

I gydnabod llwyddiant cynyddol STEM ar draws yr ysgol, mae Cymuned Ddysgu Ebwy Fawr wedi sicrhau lle STEM pwrpasol i gefnogi ei rhaglen sy'n ehangu, gan gynnwys cyllid grant ar gyfer offer arbenigol a chyfrifiaduron gemau. Mae clybiau poblogaidd fel Clwb STEM, Clwb Gwyddoniaeth, Eco-Glwb a Digi Wizards i gyd wedi gweld cynnydd mewn cyfranogiad, gyda mwy o ferched yn cymryd rhan mewn gweithgareddau STEM nag erioed o'r blaen.

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd:

"Mae'r wobr hon yn gyflawniad gwych ac yn dyst i'r gwaith caled, yr arloesedd a'r ymroddiad a ddangoswyd gan Mrs Eveleigh, staff a disgyblion yng Nghymuned Ddysgu Ebwy Fawr.

"Mae ymrwymiad yr ysgol i ddarparu profiadau STEM o ansawdd uchel yn helpu i ddatblygu sgiliau, hyder a dyheadau pobl ifanc ar draws ��w����ý Gwent. Drwy weithio'n agos gyda phartneriaid diwydiant, addysg uwch a chymunedol, maent yn agor drysau i yrfaoedd cyffrous yn y dyfodol ac yn helpu i ysbrydoli'r genhedlaeth nesaf o wyddonwyr, peirianwyr, technolegwyr ac arloeswyr.

"Ar ran y Cyngor, hoffwn longyfarch pawb sy'n gysylltiedig ar y gydnabyddiaeth haeddiannol hon."

Hoffai'r Cyngor hefyd gydnabod ymgysylltiad eithriadol Mrs Eveleigh â Phrosiect Hwyluso STEM ��w����ý Gwent, ei llwyddiant wrth sicrhau cyfleoedd STEM gwerthfawr i ddysgwyr a'i pharodrwydd i rannu arfer gorau gyda chydweithwyr ar draws y rhanbarth.

Mae cyflawniad Cymuned Ddysgu Ebwy Fawr yn tynnu sylw at y rôl bwysig y mae ysgolion yn ei chwarae wrth ddatblygu talent y dyfodol a chefnogi uchelgeisiau pobl ifanc ��w����ý Gwent. Drwy ei buddsoddiad parhaus mewn addysg STEM, mae'r ysgol yn helpu disgyblion i feithrin y wybodaeth, y sgiliau a'r hyder sydd eu hangen arnynt i lwyddo mewn byd sy'n gynyddol dechnolegol.

Dywedodd y Pennaeth Mel Thomas:

"Rwy'n hynod falch ein bod wedi dod y campws uwchradd cyntaf ym Mlaenau Gwent i gael ei ddyfarnu'n Ysgol y Flwyddyn STEM. Yn Ebwy Fawr, rydym wedi ymrwymo i godi dyheadau a sicrhau bod gan ein disgyblion fynediad at gyfleoedd cyffrous o ansawdd uchel sy'n ymestyn y tu hwnt i'r ystafell ddosbarth. Mae STEM yn chwarae rhan bwysig yn yr uchelgais hon, gan helpu ein pobl ifanc i ddatblygu chwilfrydedd, hyder, sgiliau datrys problemau a dealltwriaeth well o'r ystod eang o yrfaoedd sydd ar gael iddynt.

"Mae'r wobr hon yn adlewyrchu ymroddiad ein cymuned ysgol gyfan a'n hymrwymiad, fel ysgol yng nghanol Glynebwy, i ddarparu'r wybodaeth, y sgiliau a'r profiadau sydd eu hangen ar ddisgyblion i lwyddo. Hoffwn yn arbennig gydnabod arweinyddiaeth ragorol Mrs Christine Eveleigh, y mae ei brwdfrydedd, ei phenderfyniad a'i gwaith diflino gyda Phrosiect Hwyluso STEM BG, partneriaid diwydiant a sefydliadau allanol wedi galluogi ein disgyblion i elwa o ystod eithriadol o gyfleoedd STEM. Mae'n gydnabyddiaeth wych o Mrs Eveleigh, ein staff ymroddedig ac, yn bwysicaf oll, ein disgyblion, sy'n parhau i gofleidio pob cyfle a gynigir iddynt. Rydym yn hynod falch o gynrychioli ��w����ý Gwent fel Ysgol y Flwyddyn STEM ac yn edrych ymlaen at barhau i adeiladu ar y llwyddiant hwn."

Gall pobl ddarganfod sut mae'r Cyngor a'i bartneriaid yn gweithio i wella bywydau pobl ar draws y fwrdeistref, a sut y gallant eu hunain gymryd rhan yn eu cymuned.

Bydd cyfle hefyd i gael gwybod am gyfleoedd prentisiaeth diweddaraf Aspire.

Hefyd, darperir gweithgareddau hwyliog.

Dywedodd y Cynghorydd Steve Thomas, Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent:

 "Bydd Pentref y Fargen yn helpu i ddod â'n ffordd newydd o weithio gyda chymunedau yn fyw i bobl. Bydd ein timau ymroddedig, partneriaid a grwpiau cymunedol lleol wrth law i siarad â thrigolion am y gwaith a wnawn a darparu ysbrydoliaeth a chyngor ar sut y gallant weithio gyda ni i wneud newid cadarnhaol i ble maen nhw'n byw.

"Rydym hefyd yn defnyddio'r diwrnod i helpu i lansio ein platfform ymgynghori newydd, Cymryd Rhan ��w����ý Gwent, lle gall pobl ddweud eu dweud ar brosiectau lleol, cymryd rhan mewn ymgynghoriadau ac arolygon, a helpu i lunio dyfodol eu cymuned."

Darganfyddwch fwy am Fargen ��w����ý Gwent yma.

Am gyfleoedd gwirfoddoli, ewch i: 

Mae'r cyllid wedi'i sicrhau trwy Gronfa Effaith Balchder Bro Llywodraeth y DU a bydd yn helpu i drawsnewid y parc yn lle hyd yn oed yn well i drigolion a theuluoedd ei fwynhau.

Mae'r Cyngor yn casglu barn trwy ei blatfform ymgysylltu newydd, Cymryd Rhan ��w����ý Gwent. Gall trigolion gwblhau arolwg, cyfrannu syniadau drwy fwrdd syniadau rhyngweithiol, a gall plant a phobl ifanc hyd yn oed gyflwyno lluniadau yn dangos yr hyn yr hoffent ei weld yn eu parc.

Bydd Gwasanaeth Ieuenctid ��w����ý Gwent yn siarad â phobl ifanc i gasglu eu barn, tra bydd y tîm Chwarae yn ymgysylltu â phlant drwy gydol yr haf mewn sesiynau chwarae mynediad agored. Bydd y Cyngor hefyd yn gweithio gyda grwpiau sydd eisoes yn defnyddio'r parc, sefydliadau lleol a Chyngor Tref Brynmawr i sicrhau bod ystod eang o leisiau'n cael eu clywed.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Mae hwn yn gyfle gwych i'r gymuned nid yn unig elwa o gyfleuster chwarae newydd cyffrous, ond i helpu i benderfynu sut olwg fydd arno. Rydym am i'r buddsoddiad hwn adlewyrchu'r hyn sydd bwysicaf i bobl leol.

“Mae hwn yn fuddsoddiad sylweddol ym Mrynmawr, ac rydym am i bobl feddwl yn fawr a bod yn uchelgeisiol. Dywedwch wrthym beth hoffech chi ei weld.

“Mae chwarae yn rhan hanfodol o blentyndod, gan gefnogi datblygiad, llesiant a hapusrwydd plant wrth eu helpu i feithrin sgiliau bywyd pwysig. Drwy greu mannau diogel, hwyliog a chynhwysol, gallwn sicrhau bod teuluoedd lleol yn parhau i fwynhau'r parc am flynyddoedd lawer i ddod.

“Rydym hefyd yn cydnabod bod y parc yn bwysig i blant hŷ�� a phobl ifanc, ac rydym wedi ymrwymo i'w cynnwys yn y broses fel y gallant helpu i greu lle sy'n gweithio i bawb.

“Mae'r parc hefyd yn cael ei werthfawrogi gan bobl o bob oed ar gyfer hamdden, adloniant a llesiant, felly rydym am glywed gan gynifer o bobl â phosibl."

Dywedodd yr AS Nick Smith:

"Mae hwn yn enghraifft wych o beth yw Cronfa Effaith Balchder Bro Llywodraeth Lafur y DU. Mae'n ymwneud â buddsoddi yn ein trefi a rhoi cyfle i bobl leol wneud y gwelliannau maen nhw am eu gweld yn y lleoedd sydd bwysicaf.

“Mae'r buddsoddiad hwn o £750,000 ym Mharc Lles Brynmawr yn newyddion gwych i'r dref. Mae'n gyfle gwych i bawb ddod at ei gilydd a helpu i lunio lle y gall plant lleol, teuluoedd a'r gymuned gyfan ei fwynhau am flynyddoedd i ddod. Dyma'n union y math o fuddsoddiad y mae ein hardal yn ei haeddu.

“Rwy'n annog pawb i gymryd rhan, rhannu eu syniadau a chwarae eu rhan wrth greu parc y gall Brynmawr fod yn falch ohono.”

Croesawodd y cynghorwyr ar gyfer ward Brynmawr, Wayne Hodgins, Jules Gardner a John Hill, y buddsoddiad. Dywedasant:

“Fel cynghorwyr Brynmawr, rydym wrth ein bodd bod y Parc Lles yn cael cymaint o gyllid wedi’i fuddsoddi mewn cyfleuster chwarae blaenllaw yn ein hardal. Rydym am i’r cyhoedd gymryd rhan a phenderfynu ar beth yr hoffent i’r arian gael ei wario yn y parc, fel y gallwn sicrhau bod gennym gyfleuster o’r radd flaenaf sy’n fuddiol i Frynmawr a’r ardaloedd cyfagos.”

Mae Cronfa Effaith Balchder Bro yn rhaglen Llywodraeth y DU sy’n cefnogi prosiectau i wella cyfleusterau cymunedol, mannau cyhoeddus a strydoedd mawr lleol, gan helpu i greu lleoedd lle mae pobl yn falch o fyw, gweithio a threulio amser ynddynt. Bydd Parc Lles Brynmawr yn cael ei adnewyddu trwy elfen Mannau Agored Cyhoeddus y rhaglen.

Gall pobl ymweld â i ddweud eu dweud.

Ar ôl siarad â ni a'r heddlu lleol am eu pryderon ynghylch parcio yn ystod amseroedd gollwng a chasglu, gwnaethom drefnu bolardiau newydd i atal parcio ar y palmant. Bydd hyn yn helpu gwelededd ac yn creu llwybr mwy diogel i ddisgyblion a theuluoedd sy'n teithio i ac o’r ysgol.

Gweithiodd yr Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd, y Cynghorydd Sue Edmunds, a'r heddlu lleol yn agos gyda'r disgyblion ar eu nod.

Meddai'r Cynghorydd Edmunds: "Roedd yn wych cwrdd â disgyblion yr Heddlu Bach a chlywed eu pryderon. Siaradon nhw’n hyderus am y materion sy'n effeithio ar ddiogelwch ffyrdd o amgylch eu hysgol ac roedden nhw eisiau gwneud gwahaniaeth cadarnhaol yn eu cymuned. Mae'r canlyniad yn dangos pa mor bwysig yw gwrando ar bobl ifanc. Mae eu harsylwadau wedi helpu i nodi ateb ymarferol a fydd yn gwella diogelwch i bawb sy'n defnyddio'r ardal."

Mae Heddlu Bach yn fenter gan Heddlu Gwent ar gyfer disgyblion rhwng 9 ac 11 oed, ac mae'n cynnig cyfle gwirfoddoli hwyl, rhyngweithiol ac addysgol sy'n annog pobl ifanc i chwarae rhan weithredol wrth wella eu cymunedau a hyrwyddo diogelwch yn eu hamgylchedd ysgol.

Meddai PC Cerith Jones:

"Rydyn ni’n hynod falch o ddisgyblion yr Heddlu Bach yn Ysgol Gynradd Ebwy Fawr, y mae eu brwdfrydedd, eu penderfyniad a'u hymrwymiad i wella diogelwch ar y ffyrdd wedi helpu i gyflawni'r newidiadau cadarnhaol hyn.

"Nododd y disgyblion bryderon ynghylch parcio a gwelededd ar amseroedd gollwng a chasglu'r ysgol ac roeddent yn gallu mynegi'n glir yr effaith yr oedd hyn yn ei chael ar ddiogelwch eu cyd-ddisgyblion, teuluoedd a thrigolion lleol. Mae eu parodrwydd i ymgysylltu â phartneriaid a chwilio am atebion yn dangos yn union beth yw nod Heddlu Bach – grymuso pobl ifanc i chwarae rhan weithredol wrth wneud eu cymunedau yn fwy diogel.

"Trwy weithio ar y cyd â'r ysgol, y Cyngor a thimau plismona lleol, rydym wedi gallu cefnogi'r disgyblion i droi eu pryderon yn weithredu ystyrlon. Bydd gosod y bolardiau newydd yn gwella gwelededd, yn atal parcio anniogel ac yn creu amgylchedd mwy diogel i bawb sy'n teithio i ac o’r ysgol.

"Mae hon yn enghraifft ardderchog o sut y gall gwaith partneriaeth effeithiol ac ymgysylltu â'r gymuned gyflawni canlyniadau go iawn. Pan fydd yr heddlu, awdurdodau lleol, ysgolion a thrigolion yn gweithio gyda'i gilydd, gallwn nodi problemau, datblygu atebion ymarferol a gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i ddiogelwch a lles ein cymunedau.

"Dylai disgyblion yr Heddlu Bach fod yn hynod falch o'r hyn maen nhw wedi'i gyflawni. Mae eu cyfraniad yn tynnu sylw at bwysigrwydd gwrando ar bobl ifanc a chydnabod y rôl werthfawr y gallant ei chwarae wrth siapio cymunedau mwy diogel i bawb."

Mae Cwrt Mytton, sy'n cael ei reoli gan Gyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent, yn gartref i fwy nag 20 o drigolion sy'n defnyddio gerddi mewnol y cartref gofal yn rheolaidd ar gyfer gweithgareddau awyr agored, cymdeithasu ac ymlacio.

Gan gydnabod y byddai'r gerddi'n elwa o ofal a sylw ychwanegol, cysylltodd Rheolwr y Cartref Gofal, Sian Gardner, â Nwy Prydain a Chynllun Cartrefi Cynnes Nyth Llywodraeth Cymru, sydd wedi cefnogi amrywiaeth o brosiectau cymunedol a mentrau partneriaeth ar draws ��w����ý Gwent a Chymru.

Trwy fenter gwirfoddoli cymunedol a gydlynwyd gan gydweithwyr Nwy Prydain sy'n gweithio ar Gynllun Cartrefi Cynnes Nyth Llywodraeth Cymru, gweithiodd gwirfoddolwyr ochr yn ochr â staff y Cyngor, trigolion lleol ac aelodau'r gymuned i drawsnewid y mannau awyr agored.

Digwyddodd y prosiect dros ddau ddiwrnod, gyda chyfanswm o 18 o wirfoddolwyr yn cyfrannu eu hamser a'u hymdrech. Gwelodd diwrnod un gymorth gan wirfoddolwyr British Gas, athro drama lleol a phump o fyfyrwyr. Dychwelodd ail dîm o wirfoddolwyr British Gas ar ddiwrnod dau i barhau â'r gwaith ochr yn ochr ag aelod o Dîm Datblygu Sefydliadol y Cyngor.

Dywedodd Sian Gardner, Rheolwr Cartrefi Gofal yng Nghwrt Mytton:

"Mae ein preswylwyr yn gwneud defnydd rheolaidd o erddi’r cwrt a'r mannau awyr agored, boed hynny'n cymryd rhan mewn gweithgareddau, treulio amser gydag ymwelwyr neu fwynhau rhywfaint o awyr iach.

“Roedd angen ychydig o waith adnewyddu ar y gerddi ac rydym yn hynod ddiolchgar i bawb a wirfoddolodd eu hamser a'u hegni i helpu i'w trawsnewid. Mae'r gwahaniaeth maen nhw wedi'i wneud yn wych ac rydym yn gwybod y bydd ein preswylwyr a'u teuluoedd yn cael y mannau awyr agored yn llawer mwy pleserus.

Ni allai'r amseru fod wedi bod yn well gan fod yr holl waith wedi'i gwblhau mewn pryd ar gyfer ein parti â thema Hawaii brynhawn Gwener. Roedd yn hyfryd gweld cymaint o breswylwyr a staff yn gwneud y gorau o'r man wedi'i adnewyddu."

Dywedodd Michelle Symonds, Rheolwr Ymgysylltu Cymunedol ar gyfer Cynllun Cartrefi Cynnes Nyth Llywodraeth Cymru yn British Gas:

"Mae cefnogi cymunedau yn mynd y tu hwnt i helpu pobl i wella effeithlonrwydd ynni eu cartrefi. Drwy Gynllun Cartrefi Cynnes Nyth Llywodraeth Cymru, rydym yn gweithio gyda phartneriaid ar draws Cymru i greu gwerth cymdeithasol ehangach, cryfhau llesiant cymunedol a chefnogi mentrau lleol sy'n gwneud gwahaniaeth parhaol.

Roeddem wrth ein bodd bod cydweithwyr British Gas wedi gallu gwirfoddoli eu hamser i gefnogi Cwrt Mytton. Mae'r prosiect wedi helpu i greu amgylchedd awyr agored mwy croesawgar, sy’n deall dementia, y gall trigolion, teuluoedd ac ymwelwyr ei fwynhau am flynyddoedd i ddod."

Mae'r prosiect yn tynnu sylw at yr effaith gadarnhaol y gall gweithio mewn partneriaeth a gwirfoddoli ei chael ar draws cymunedau ��w����ý Gwent, gan helpu i wella cyfleusterau a gwella llesiant trigolion.

Gan edrych ymlaen, mae Cwrt Mytton yn gobeithio adeiladu ar lwyddiant y prosiect trwy sefydlu cyfleoedd gwirfoddoli parhaus i helpu i gynnal a datblygu'r gerddi ymhellach.

Ychwanegodd Sian:

"Byddem wrth ein bodd yn gwneud hwn yn gyfle gwirfoddoli parhaus. Byddai croeso mawr i unrhyw un sydd â diddordeb mewn helpu i gynnal yr ardaloedd hyn yn y dyfodol gysylltu a byddem yn hapus i wneud trefniadau."

Hoffai Cyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent ddiolch i gydweithwyr Nwy Prydain, Cynllun Cartrefi Cynnes Nyth Llywodraeth Cymru, gwirfoddolwyr cymunedol a staff y Cyngor am eu gwaith caled, eu haelioni a'u hymroddiad wrth helpu i greu lle awyr agored mwy disglair a hygyrch i drigolion Cwrt Mytton.

Wedi'i greu gan yr artist lleol enwog Jooms Art, mae'r murlun bywiog yn dwyn ynghyd gyfoeth o symbolaeth sy'n adlewyrchu treftadaeth, gwerthoedd ac ysbryd cymunedol Moose International. Yn cynnwys yr elc eiconig, elfennau o'r byd naturiol, cynrychioliadau o waith elusennol, treflun Tredegar, logo'r canmlwyddiant a delwedd weladwy iawn o James J. Davies, mae'r gwaith celf yn gwasanaethu fel teyrnged weledol i stori nodedig a ddechreuodd yn Nhredegar 100 mlynedd yn ôl.

Mae symbol canolog y murlun, yr elc, yn cynrychioli cryfder, amddiffyniad a gwasanaeth. Wedi'i ddewis gan Moose International fel ei arwyddlun, mae'r elc yn cael ei gydnabod nid fel ysglyfaethwr ond fel gwarcheidwad - gan ymgorffori ymrwymiad hirhoedlog y sefydliad i gefnogi aelodau, cymunedau lleol ac achosion elusennol.

Er bod y gwaith celf yn dathlu sawl agwedd ar hanes Moose, mae hefyd yn tynnu sylw at etifeddiaeth ryfeddol James J. Davies, y gweithiwr haearn, y gwladweinydd a'r dyngarwr a aned yn Nhredegar y trawsnewidiodd ei weledigaeth y sefydliad.

Wedi'i eni yn Nhredegar, ymfudodd Davies gyda'i deulu i Pennsylvania yn blentyn 8 oed. Gan ddechrau gweithio yn y melinau dur yn ddim ond 11 oed, cododd trwy benderfyniad a gwaith caled cyn dechrau gyrfa gyhoeddus nodedig. Ef yw'r unig berson i fod wedi gwasanaethu fel Ysgrifennydd Llafur yr Unol Daleithiau o dan dri Arlywydd gwahanol (Harding, Coolidge a Hoover), gan ddod yn Seneddwr yr Unol Daleithiau dros Pennsylvania yn ddiweddarach.

Fodd bynnag, mae'r murlun yn canolbwyntio ar ei gyfraniad i Moose International sydd yr un mor bwysig. Pan arweiniodd Davies ad-drefnu'r frawdoliaeth ym 1906, dim ond 247 o aelodau oedd ynddi ar draws dau borthordy. O dan ei arweinyddiaeth, ehangodd yn ddramatig i fwy na 500,000 o aelodau mewn dros 1,000 o borthordai, gan ddod yn un o sefydliadau brawdol ac elusennol mwyaf dylanwadol Gogledd America.

Parhaodd cysylltiad Davies â'i dref enedigol yn gryf drwy gydol ei oes. I gydnabod ei wreiddiau, sefydlodd y Porthordy Moose cyntaf ym Mhrydain yn Nhredegar ar 28 Gorffennaf 1926, gan roi’r clod i'r dref o ddod yn Borthordy Rhif a man geni Moose yn y Deyrnas Unedig.

Ganrif yn ddiweddarach, mae'r cyflawniad hwnnw'n parhau i fod yn ffynhonnell balchder dinesig aruthrol. Nid yn unig y mae'r murlun newydd yn coffáu canmlwyddiant y sefydliad ond mae hefyd yn atgyfnerthu statws Tredegar fel sylfaen Moose ym Mhrydain, gan sicrhau y gall trigolion ac ymwelwyr fel ei gilydd werthfawrogi lle unigryw'r dref yn hanes y frawdoliaeth.

Gwelwyd y murlun yn swyddogol yn ystod dathliadau'r canmlwyddiant gan Scott Hart, Prif Swyddog Gweithredol Moose International, a deithiodd i Dredegar i nodi'r achlysur. Wrth siarad yn y cinio dathlu, canmolodd Hart ymroddiad yr aelodau a chydnabod y cyfraniad amhrisiadwy y mae gwirfoddolwyr Moose yn parhau i'w wneud o fewn eu cymunedau.

Fel tirnod parhaol yng nghanol y dref, mae'r murlun yn sefyll fel atgof pwerus o etifeddiaeth hanesyddol Tredegar, gweledigaeth James J. Davies, a gwerthoedd parhaol gwasanaeth, cyfeillgarwch a chymuned sydd wedi diffinio Porthordy Rhif 1 am y 100 mlynedd diwethaf.

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet - Economi a Lleoedd, "Mae murluniau fel hyn yn chwarae rhan hanfodol wrth gadw a dathlu hanes cyfoethog ��w����ý Gwent. Maent yn dod â'n straeon yn fyw, yn creu ymdeimlad o falchder yn ein cymunedau ac yn helpu pobl i gysylltu â'r unigolion a'r digwyddiadau nodedig sydd wedi llunio ein hardal. Mae'r gwaith celf hwn yn enghraifft wych o sut y gall celf gyhoeddus ddathlu lle unigryw Tredegar mewn hanes fel cartref Porthordy Rhif 1 tra hefyd yn gwella canol y dref a chreu pwynt o ddiddordeb i ymwelwyr. Gwyddom fod stori James J. Davies a Moose International yn atseinio'n gryf yn yr Unol Daleithiau, ac mae murluniau fel hyn yn helpu i arddangos ein treftadaeth i ymwelwyr rhyngwladol wrth gryfhau balchder dinesig ymhlith trigolion lleol."

Dywedodd Tommy Smith, Llywodraethwr Porthordry Rhif 1 Moose International, Tredegar, "Mae'r murlun hwn yn deyrnged addas i hanes rhyfeddol Porthordy Rhif 1 ac i'r dyn y bu ei weledigaeth yn helpu i lunio Moose International ar draws y byd. Fel aelodau o Borthordy Tredegar, rydym yn hynod falch o'n treftadaeth a'n lle yng nghanol Moose ym Mhrydain. Gobeithiwn y bydd y gwaith celf hwn yn ysbrydoli cenedlaethau'r dyfodol i ddysgu am ein hanes a gwerthoedd cyfeillgarwch, gofal a gwasanaeth cymunedol sy'n parhau i'n harwain heddiw."

Ychwanegodd Jean Gardner, Llywydd y DU Moose International, "Mae canmlwyddiant Moose ym Mhrydain yn garreg filltir arwyddocaol, ac mae'n gwbl briodol ei fod yn cael ei ddathlu yma yn Nhredegar, lle dechreuodd ein stori. Mae'r murlun hardd hwn yn dal nid yn unig ein hanes ond hefyd yr ysbryd gwasanaeth parhaol sy'n diffinio Moose heddiw. Mae'n sefyll fel atgof parhaol o'r cyfraniad a wnaed gan genedlaethau o aelodau ac o le arbennig Tredegar fel cartref Porthordy Rhif 1."

Ymhlith yr uchafbwyntiau niferus, nododd yr adroddiad:

• Cynnydd cyflym o ganlyniad i welliannau sylweddol a wnaed gan y tîm arwain
• Diwylliant cryf o ddysgu a hyfforddi proffesiynol
• Mae llesiant disgyblion yn ganolog i fywyd bob dydd, gan greu amgylchedd cynnes a meithringar lle mae plant yn ffynnu
• Perthnasoedd eithriadol rhwng staff a disgyblion, ac mae awyrgylch tawel a chefnogol yn cefnogi disgyblion i deimlo'n ddiogel, yn saff ac yn barod i ddysgu
• Mae disgyblion yn ymgysylltu'n frwdfrydig mewn gwersi ac yn elwa o amgylchedd dysgu deniadol, sydd â digon o adnoddau.

Cafodd ardaloedd awyr agored yr ysgol a gynlluniwyd yn feddylgar a'r mannau dysgu pwrpasol eu canmol hefyd, gan helpu disgyblion i ddatblygu cyfrifoldeb, annibyniaeth a hyder yn eu gweithgareddau bob dydd.

Cydnabu arolygwyr hefyd y cynnydd cryf a wnaed gan lawer o ddisgyblion, gan gynnwys y rhai o gartrefi incwm isel a'r rhai ag Anghenion Dysgu Ychwanegol (ADY). Nodwyd dull 'effeithiol a chraff' yr ysgol o gefnogi disgyblion ag ADY fel cryfder penodol, gyda chymorth wedi'i deilwra yn sicrhau bod anghenion unigol yn cael eu diwallu.

Dywedodd y Pennaeth Kelly Forrest:

“Mae'r adroddiad hwn yn gydnabyddiaeth wych o'r hyn y gellir ei gyflawni pan fydd cymuned ysgol yn gweithio gyda'i gilydd. Rydym yn hynod falch o'n disgyblion ac yn ddiolchgar i'n staff ymroddedig, llywodraethwyr, teuluoedd a'r gymuned ehangach ac asiantaethau am y cymorth, yr ymddiriedaeth a'r cydweithrediad sydd wedi cyfrannu at y llwyddiant hwn. Cydnabu Estyn yr amgylchedd cynnes, cynhwysol sy'n bodoli yn ein hysgol a'r cynnydd sylweddol a wnaed ar gyfer ein dysgwyr.

“Er ein bod yn ymfalchïo'n fawr yn y cyflawniad hwn, nid ydym yn sefyll yn llonydd a byddwn yn parhau i weithio gyda'n gilydd i adeiladu ar y cryfderau hyn a darparu'r addysg a'r cyfleoedd gorau i bob plentyn.”

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd y Cyngor:

“Llongyfarchiadau i Ysgol Gynradd Sant Illtyd ar yr adroddiad gwych hwn. Mae rhoi’r dechrau gorau mewn bywyd i bob plentyn a’r cyfleoedd i ffynnu yn flaenoriaeth i ni wrth i ni weithio i rymuso plant a phobl ifanc i fyw bywydau gwybodus, annibynnol ac iach. Da iawn i bawb a oedd yn rhan.”

Roedd yr argymhellion yn cynnwys datblygu sgiliau Cymraeg disgyblion ymhellach a pharhau i hyrwyddo presenoldeb rheolaidd i ddisgyblion o gefndiroedd incwm isel.

Darllenwch yr adroddiad llawn

Fel rhan o ehangu rhaglen Dechrau'n Deg Llywodraeth Cymru ar draws Cymru, bydd gan bob plentyn sy'n ddwy oed ar neu cyn 31 Awst 2026 ym Mlaenau Gwent hawl i 12 awr a hanner o ofal plant wedi'i ariannu'n llawn o fis Medi 2026.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd ��w����ý Gwent:

"Mae gwneud gofal plant yn fwy fforddiadwy yn newyddion gwych i bob teulu ac rwy'n falch ein bod wedi gallu bwrw ymlaen â'r cynnig estynedig hwn mor gyflym ym Mlaenau Gwent.

"Mae cymorth gofal plant i deuluoedd yn un o'r prif ysgogiadau sydd gennym i fynd i'r afael ag anghydraddoldebau iechyd a gwella canlyniadau addysgol felly bydd mynediad at addysg a gofal blynyddoedd cynnar o ansawdd uchel yn helpu i roi'r dechrau gorau mewn bywyd i'n plant ac yn rhoi cymorth ymarferol i rieni yn ystod y blynyddoedd cyntaf pwysig o fywyd teuluol.”

Gall plant gael lle gofal plant rhan-amser o'r tymor yn dilyn eu hail ben-blwydd nes eu bod yn gymwys i gael lle mewn meithrinfa yn y tymor yn dilyn eu trydydd pen-blwydd a gallant ddewis lleoliad gofal plant cyfrwng Cymraeg neu gyfrwng Saesneg.

Dywedodd Rheolwr Gofal Plant a Chwarae Cyngor ��w����ý Gwent, Claire Smith:

"Mae ��w����ý Gwent yn barod i gyflwyno gofal plant Dechrau'n Deg a ariennir gan Lywodraeth Cymru o fis Medi ymlaen, gyda phlant yn derbyn dwy awr a hanner o ofal plant a ariennir bob dydd, hyd at 5 diwrnod yr wythnos am 39 wythnos o'r flwyddyn gyda lleoliad gofal plant neu warchodwr plant cofrestredig Dechrau'n Deg o fewn y fwrdeistref.

"I wneud cais, rhaid i rieni lenwi ffurflen gais cyn 31 Awst, gyda'u dewis cyntaf, ail a thrydydd o ddarparwr gofal plant. Bydd rhieni'n derbyn llythyrau gyda manylion sut i wneud cais am le gofal plant o 10 Awst 2026. Dylai dros 100 o deuluoedd cymwys dderbyn llythyrau cyn bo hir.

"Er y byddwn yn gwneud ein gorau i fodloni dewisiadau, mae gan rai darparwyr leoedd cyfyngedig, ac ni allwn warantu eich dewis cyntaf. Bydd lleoedd yn cael eu cadarnhau o'r wythnos sy'n dechrau 14 Medi."

Gall rhieni wneud cais yma – neu drwy ffonio'r Hwb Cymorth i Deuluoedd ar 01495 315700 neu anfon e-bost at FamilySupportHub@blaenau-gwent.gov.uk

Rhaid cyflwyno ceisiadau erbyn 31 Awst. Os oes angen cymorth arnoch i gwblhau'r cais neu os hoffech gael mwy o wybodaeth, cysylltwch â: Natalie Hill, Cydlynydd Gofal Plant ar 01495 369544 neu anfonwch e-bost at: Natalie.Hill@blaenau-gwent.gov.uk

Am fwy o wybodaeth am wasanaethau gofal plant ewch i Gofal Plant | CBS ��w����ý Gwent neu ffoniwch yr Hwb Cymorth i Deuluoedd ar 01495 315700.

Bydd Trefi Gyda'n Gilydd yn gweld pobl yn ymuno ar gyfer gweddnewidiad undydd o Stryd Beaufort ddydd Sadwrn 22 Awst, o 9yb. Dewiswyd y stryd gan dros 72% o bobl yn ystod arolwg cyhoeddus diweddar.

Mae'r cyngor yn brysur yn ymgysylltu â busnesau lleol ac aelodau o'r gymuned i gynnwys pobl yn yr hyn yr hoffent ei weld yn digwydd fel rhan o'r gweddnewidiad, a sut y gallant helpu ar y diwrnod. Gallai gwelliannau gynnwys paentio, glanhau a phlannu, i gyd gyda'r nod o wneud yr ardal yn fwy deniadol i ymwelwyr.

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lle:

"Mae Trefi Gyda'n Gilydd yn enghraifft wych o Fargen ��w����ý Gwent, sy'n dangos sut y gall cymunedau ddod at ei gilydd gyda'r cyngor i wella'r ardal y maent yn byw ynddi. Rydym wedi gwrando ar fusnesau a thrigolion sy'n dweud wrthym eu bod am weld gwelliannau yn cael eu gwneud i ganol eu tref ac, er bod gan y cyngor rôl sylweddol i'w chwarae yn hyn, mae'n amlwg bod newid parhaol go iawn yn dod o bawb yn tynnu at ei gilydd, yn gwneud y gwaith, ac yn y pen draw yn ymfalchïo yn eu tref ac awydd i ofalu amdani.

"Gyda'r weithred ar y cyd hwn, rydym yn gobeithio gwneud ein canol trefi yn ardaloedd lle mae pobl eisiau ymweld â nhw a busnesau eisiau buddsoddi."

Cyn y dydd, bydd y cyngor hefyd yn cynnal golchi jet yn yr ardal. 

Mae'r rhaglen Trefi Gyda'n Gilydd yn rhan o ddull Bargen ��w����ý Gwent newydd y cyngor o weithio ochr yn ochr â chymunedau.

Am fwy o fanylion am sut y gallwch gymryd rhan yn Trefi Gyda'n Gilydd ym Mrynmawr cliciwch

Ar ôl Brynmawr, tro nesaf bydd Trefi gyda'n gilydd yn cael ei gynnal yn Nant-y-glo.

Daeth y diwrnod â swyddogion Groundwork Cymru, Swyddog Ansawdd Amgylcheddol Lleol y Cyngor a 10 gwirfoddolwr ynghyd, pob un wedi ymrwymo i wella eu hamgylchedd lleol a helpu i warchod un o fannau naturiol gwerthfawr y fwrdeistref.

Mae'r Cyngor yn gweithio gyda chymunedau drwy Y Fargen ��w����ý Gwent, perthynas newydd lle rydym yn cydweithio i adeiladu rhywbeth gwell, mwy gwydn a thecach, a lle mae rôl gwirfoddolwyr yn cael ei gwerthfawrogi a'i chefnogi.

Buont yn cydweithio i glirio'r afon o sbwriel, teiars a rhannau ceir rhydlyd a oedd wedi halogi'r dŵr.

Gwyliwch y fideo

Darparwyd canllawiau i wirfoddolwyr a'u paratoi â hetiau haul, eli haul, casglwyr sbwriel, menig, bagiau ac esgidiau cerdded; fe wnaethant rannu'n grwpiau i gynnal gweithgareddau casglu sbwriel neu gymryd rhan mewn samplu afonydd ac arolygon bioamrywiaeth.

Fe wnaethon nhw hefyd roi cynnig ar y Jac y Neidiwr – mynd i’r afael â’r planhigyn anfrodorol ymledol hwn.

Mae’r prosiect yn rhan o Raglen Afonydd Iach ehangach Groundwork Cymru, sy’n anelu at wella iechyd afonydd, gwella bioamrywiaeth ac ymgysylltu cymunedau wrth warchod dyfrffyrdd lleol.

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Aelod Cabinet dros Gymdogaethau a’r Amgylchedd:

“Mae hwn yn enghraifft wych o weithio mewn partneriaeth, a thrwy Y Fargen Bargen ��w����ý Gwent rydym yn gweithio’n wahanol gyda’n cymunedau i fynd i’r afael â materion a heriau lleol. Diolch i bawb a gymerodd ran – rydych chi wedi helpu i wneud gwahaniaeth gwirioneddol.”

Dywedodd Jack Harrison, Swyddog Afonydd Iach yn Groundwork Cymru:

"Bwriad ein rhaglen ehangach yw gwella iechyd afonydd, ond o ran ein gwaith heddiw rydym yn canolbwyntio ar dri maes allweddol. Rydym yn cael gwared ar y rhywogaeth ymledol Jac y Neidiwr o'r darn hwn o’r afon, yn clirio gwastraff o wely'r afon a'r ardal gyfagos, ac yn arolygu amrywiaeth o infertebratau, pryfed a chwilod i sefydlu'r fioamrywiaeth sydd yno.

"Mae gan y ffromlys effeithiau negyddol ar fioamrywiaeth oherwydd ei fod yn tyfu'n gyflym ac yn cyrraedd uchder sy'n caniatáu iddo drechu llawer o rywogaethau planhigion brodorol. Ychydig iawn y mae'n ei gyfrannu at yr ecosystem ehangach gan mai ychydig iawn o anifeiliaid sy'n bwydo arno, sy'n golygu ei fod yn darparu ffynonellau bwyd cyfyngedig ar gyfer bywyd gwyllt lleol.

"Mae gan y planhigyn wreiddiau bas hefyd ac mae'n marw bob gaeaf. Lle mae wedi dadleoli llystyfiant brodorol, gall glannau afonydd gael eu gadael yn agored ac yn fregus i erydiad, a all gyfrannu at fwy o berygl llifogydd i lawr yr afon. Drwy gael gwared ar y ffromlys, rydym yn helpu i amddiffyn ecosystemau lleol, adfer cynefinoedd brodorol ac o bosibl helpu i warchod cartrefi pobl rhag risgiau llifogydd yn y dyfodol." "Ochr yn ochr â hyn, fe wnaethon ni gael gwared ar wastraff o'r afon a'r amgylchedd cyfagos. Gall rhai o'r eitemau a geir ar y safle, gan gynnwys teiars wedi'u taflu, ryddhau microblastigau a llygryddion i'r amgylchedd, a all effeithio'n negyddol ar bysgod, pryfed a bywyd gwyllt arall. Drwy gael gwared ar y peryglon hyn, rydym yn helpu i greu amgylchedd afonydd iachach."

Bu Groundwork Cymru yn gweithio'n agos gyda'r Cyngor i nodi'r safle a chydlynu'r digwyddiad, gyda'r Cyngor hefyd yn darparu cymorth ar gyfer casglu, cludo a gwaredu gwastraff a dynnwyd yn ystod y glanhau.

Ymhlith y rhai a gymerodd ran roedd y trigolion lleol Diane a Mike Turner, a ddaeth yn hyrwyddwyr sbwriel y Cyngor y llynedd.

Dywedodd Diane:

"Dyma'r tro cyntaf i ni wirfoddoli gyda Groundwork Cymru. Daeth Mike a minnau'n bencampwyr sbwriel yr haf diwethaf ar ôl gweld pobl eraill yn cymryd rhan a phenderfynu yr hoffem ni wneud ein rhan hefyd. Heddiw mae Mike yn helpu gyda samplu'r afon, tra byddaf fi'n helpu i lanhau glan yr afon gyfagos."

Dywedodd Kathryn Learwood, hyrwyddwr sbwriel:

"Rwy'n cymryd rhan yn rheolaidd mewn casgliadau sbwriel yn yr ardal hon ac yn rhedeg grŵp Facebook o'r enw Keeping Tredegar Tidy, lle mae hyrwyddwyr sbwriel lleol yn dod at ei gilydd i helpu i ofalu am ein cymuned.

"Mae hon yn ardal o harddwch naturiol syfrdanol, anhygoel, ond yn anffodus gall ddod yn llawn sbwriel, yn enwedig yn ystod misoedd yr haf. Mae gwastraff o bicnic a barbeciws yn aml yn cael ei adael ar ôl, tra bod llifogydd y gaeaf yn golchi sbwriel i lawr yr afon o'r dref.

"Rydym yn dod o hyd i bopeth o rannau ceir a theganau plant i wastraff cartref. Mae cadw'r ardal hon yn lân yn bwysig iawn i mi oherwydd dyma le rwy'n byw ac yn cerdded fy nghŵn. Mae'n lle hardd, yn gyfoethog o ran natur, ac mae'n haeddu cael ei warchod."

Dywedodd Cathy Johnson, gwirfoddolwr:

 “Gwirfoddolais oherwydd fy mod eisiau helpu i gadw’r amgylchedd yn lân. Rwy’n mwynhau bod yn yr awyr agored yn yr awyr iach, ac mae yna ymdeimlad gwirioneddol o gyflawniad wrth wneud gwahaniaeth gweladwy i’r ardal leol.”

Dywedodd John Mewett, Swyddog Ansawdd Amgylcheddol Lleol:

"Fel Cyngor, mae gennym y cyfleusterau i gasglu a gwaredu'r gwastraff a symudir o'r safle a darparu offer, felly roeddem yn falch o gydweithio i drefnu'r diwrnod.

Mae'n wych gweithio ochr yn ochr â Groundwork Cymru, hyrwyddwyr sbwriel lleol, grwpiau cymunedol a gwirfoddolwyr i gael gwared ar deiars, metel sgrap a gwastraff arall o'r afon, gan helpu i warchod a gwella'r amgylchedd lleol pwysig hwn.

Mae gweithio mewn partneriaeth fel hyn yn ffordd wych o ddod â sefydliadau a thrigolion ynghyd sy'n rhannu nod cyffredin o ofalu am ein mannau naturiol ac yn rhan o Y Fargen ��w����ý Gwent. Mae hyn yn rhan o ymdrech barhaus i wella'r ardal, ac rydym eisoes yn archwilio cyfleoedd i gynnwys ysgolion lleol mewn gweithgareddau yn y dyfodol ar y safle.

"Roedd yn ddiwrnod llwyddiannus iawn. Hoffwn ddiolch i bawb a roddodd o'u hamser i gymryd rhan. Mae eu gwaith caled a'u hymrwymiad wedi gwneud gwahaniaeth gwirioneddol ac wedi dangos faint mae ein cymuned yn poeni am ddiogelu a gwella'r amgylchedd lleol."

Mae'r prosiect yn tynnu sylw at yr effaith gadarnhaol y gall gweithio mewn partneriaeth, a gweithredu cymunedol ei chael ar gadwraeth amgylcheddol, bioamrywiaeth a gwydnwch hinsawdd. Drwy gyfuno cael gwared ar sbwriel, rheoli rhywogaethau ymledol a monitro bywyd gwyllt, mae'r fenter yn helpu i greu dyfrffyrdd iachach a chymunedau gwyrddach ar draws ��w����ý Gwent.

Diolch i bawb a roddodd o'u hamser i gefnogi'r prosiect a helpu i ddiogelu'r amgylchedd lleol ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Da iawn i ddysgwyr ��w����ý Gwent sydd wedi casglu eu canlyniadau TGAU heddiw. Mae pobl ifanc o ysgolion uwchradd y fwrdeistref wedi cyflawni'n dda unwaith eto ar draws ystod eang o bynciau.

Ymwelodd Aelod Cabinet a Chyfarwyddwr Strategol Plant, Pobl Ifanc a Theuluoedd y Cyngor, y Cynghorydd Sue Edmunds a Dr Luisa Munro-Morris, ag ysgolion y bore yma i longyfarch disgyblion a theuluoedd yn bersonol a diolch i staff a llywodraethwyr.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds:

"Llongyfarchiadau i'n holl ddysgwyr ar eu canlyniadau TGAU heddiw, dylech fod yn hynod falch o'r hyn rydych wedi'i gyflawni. P'un a ydych chi'n symud ymlaen i addysg bellach, hyfforddiant, cyflogaeth neu'n archwilio cyfleoedd newydd, dymunaf bob llwyddiant i chi ar gyfer y dyfodol.

"Hoffwn hefyd ddiolch i'n staff ysgol ymroddedig, llywodraethwyr, teuluoedd a chymunedau ysgol ehangach am yr anogaeth, yr arweiniad a'r cymorth y maent wedi'u darparu drwy gydol y daith hon.

“Rydym yn parhau i fod wedi ymrwymo i helpu plant a phobl ifanc i ffynnu, cyflawni eu huchelgeisiau a gwireddu eu potensial llawn.”

Ychwanegodd Dr Luisa Munro-Morris, Cyfarwyddwr Strategol:

"Llongyfarchiadau i'n holl ddysgwyr ym Mlaenau Gwent ar eu canlyniadau TGAU. Mae'r cyflawniadau hyn yn adlewyrchu nid yn unig waith caled ac ymroddiad ein pobl ifanc, ond hefyd ymrwymiad a chymorth athrawon, staff ysgolion, teuluoedd a gofalwyr sydd wedi'u hannog bob cam o'r ffordd.

“Mae'r canlyniadau hyn yn dyst i'r partneriaethau cryf sy'n bodoli rhwng ein hysgolion, y Cyngor a Gwasanaeth Gwella Ysgolion yr Awdurdod Lleol, gyda ffocws cyffredin ar sicrhau bod gan bob dysgwr y cyfle i lwyddo. Rwy'n dymuno'r gorau i'n holl ddysgwyr wrth iddynt gymryd eu camau nesaf ac yn edrych ymlaen at weld popeth y maent yn ei gyflawni yn y dyfodol."

Mae Drysau Agored yn ŵyl ledled Ewrop sy’n dathlu treftadaeth a phensaernïaeth a gynhelir drwy gydol mis Medi fel rhan o Ddiwrnodau Treftadaeth Ewrop. Mae ��w����ý Gwent yn gwahodd trigolion lleol ac ymwelwyr fel ei gilydd i ddarganfod treftadaeth gyfoethog yr ardal trwy raglen o ymweliadau a digwyddiadau arbennig. Bydd cyfle i gyfranogwyr ddysgu mwy am yr hanes sydd wedi llunio ein trefi, ein cymoedd a’n cymunedau, a’u dylanwad ar y byd ehangach.

Mae Drysau Agored yn rhoi cyfle i bawb archwilio adeiladau a safleoedd hanesyddol yn rhad ac am ddim, gan gynnwys llawer nad ydynt fel arfer ar agor i’r cyhoedd.

Mae’r ŵyl yn cychwyn 5 a 6 Medi 2026, pan fydd cloc tref enwog Tredegar yn agor ei ddrws bach i ymwelwyr o 10am i 12.30pm. Yn 168 mlwydd oed, y cloc yw’r cloc haearn talaf sy’n sefyll ar ei ben ei hun yn y DU, gydag uchder o 72 troedfedd (22 metr). Gall ymwelwyr ddysgu mwy am ei hanes cyfareddol a dringo cyfres o ysgolion i’r brig.

Er mwyn osgoi siom, anogir ymwelwyr i archebu ar-lein drwy . Mae tocynnau am ddim ond nhw yw’r unig ffordd i sicrhau ymweliad.

Ar 6 Medi, bydd Sefydliad Glowyr Llanhiledd yn agor ei ddrysau o 11am i 3pm. Mae’r adeilad rhestredig Gradd II yn parhau i ffynnu fel canolfan gymunedol, lleoliad digwyddiadau a safle o ddiddordeb hanesyddol. Wedi’i agor yn 1906, mae’r ‘Stiwt’ yn dathlu ei ben-blwydd yn 120 oed yn 2026 ac mae wedi nodi’r garreg filltir gyda rhaglen o ddigwyddiadau arbennig drwy gydol y flwyddyn.

Mae’r adeilad wedi cadw llawer o’i nodweddion gwreiddiol ac mae’n ymestyn dros dri llawr. Mae neuadd drawiadol Ithel yn ganolbwynt trawiadol, tra bod y ganolfan dreftadaeth yn cynnig cyfle i ymwelwyr archwilio arteffactau, ffotograffau a chofnodion sy’n ymwneud â’r Stiwt a’r gymuned leol. Bydd ymwelwyr yn gallu cymryd rhan mewn teithiau tywys am ddim, mwynhau arddangosfeydd arbennig a pherfformiadau cerddorol, a gweld murlun dathlu’r Stiwt.

Yn ddiweddarach yr un diwrnod, bydd Eglwys Sant Illtyd yn Abertyleri yn agor i’r cyhoedd o 2.30pm i 4.30pm. Ystyrir gan lawer mai’r eglwys hon yw’r adeilad hynaf sydd wedi goroesi ym Mlaenau Gwent. Mae’r fynwent fawr, sydd fwy neu lai yn grwn, yn adlewyrchu ei tharddiad Celtaidd, tra bod y cyfeiriad ysgrifenedig cynharaf at yr eglwys yn ymddangos mewn cerdd sy’n dyddio o’r nawfed neu’r ddegfed ganrif yn Llyfr Du Caerfyrddin.

Mae’r gangell hynafol, y tŵr trawiadol a’r tu mewn gwyngalchog syml yn dwyn i gof llymder a symlrwydd ei tharddiad mynachlogaidd. Mae’r fynwent yn cael ei chynnal fel dôl blodau gwyllt ac mae’n cynnig golygfeydd panoramig ar draws Cwm Ebwy Fawr a Chwm Ebwy Fach.

Mae grŵp ymroddedig o wirfoddolwyr yn gofalu am yr eglwys ac maent yn awyddus i rannu ei hanes gydag ymwelwyr. Mae pob rhan o’r fynwent wedi’i chofnodi’n llawn, gan ddarparu adnodd gwerthfawr ar gyfer ymchwil hanes teulu.

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet Cyngor ��w����ý Gwent dros yr Economi a Lle:

“Mae Gŵyl Drysau Agored yn gyfle gwych i archwilio rhai o safleoedd hanesyddol mwyaf diddorol ��w����ý Gwent, y mae llawer ohonynt heb fel arfer ar agor i’r cyhoedd. Mae rhaglen eleni yn cynnig cyfle i ymwelwyr ddarganfod ein hadeilad hynaf sy’n sefyll, dringo ein cloc tref eiconig, a phrofi treftadaeth unigryw Sefydliad Glowyr Llanhiledd. Edrychwn ymlaen at groesawu trigolion ac ymwelwyr i’r digwyddiadau arbennig hyn.”

Mae Diwrnodau Treftadaeth Ewrop yn fenter gan Gyngor Ewrop. Yng Nghymru, caiff y digwyddiad ei gyd-drefnu gan Cadw, tra bod sefydliadau partner yn trefnu digwyddiadau cyfochrog yn Lloegr a’r Alban. Ers ei lansio yn 1991, mae’r fenter wedi denu miliynau o ymwelwyr i safleoedd sy’n cymryd rhan ledled Ewrop bob blwyddyn.

Gellir dod o hyd i fanylion llawn digwyddiadau Drysau Agored yn

Mae gwasanaeth ar-lein newydd am ddim, , wedi'i lansio ar draws ��w����ý Gwent a Thorfaen i helpu teuluoedd i arbed arian ar gost dillad ysgol a hanfodion eraill, lleihau gwastraff, a diogelu'r amgylchedd.

Mae'r siop gyfnewid ddigidol yn caniatáu i deuluoedd restru dillad ysgol o ansawdd da sydd wedi mynd yn rhy fach o fewn eu cymuned ysgol a gofyn am eitemau sydd eu hangen arnynt am ddim. Mae'r platfform wedi'i adeiladu o amgylch cymunedau ysgolion ac mae bellach yn cynnwys pob ysgol ar draws y ddwy fwrdeistref.

Wrth siarad am y fenter nid-er-elw, dywedodd y sylfaenydd Jon Evans, a fagwyd ym Mlaenafon ac a addysgwyd yn Ysgol Uwchradd Gatholig Sant Alban ym Mhont-y-pŵl:

"Mae  yn helpu ein cymunedau i gefnogi ei gilydd yn uniongyrchol. Mae ailddosbarthu dillad ysgol o ansawdd da yn weithred ymarferol syml sydd â gwir effaith, gan helpu teuluoedd i arbed arian ac achub y blaned."

Dechreuodd Jon FreeSchoolClothes gydag un bocs o ddillad y tu allan i gartref ei deulu yng Nghaerdydd. Heddiw maent yn fenter gymunedol a redir gan wirfoddolwyr sy'n helpu i ailddosbarthu dillad ysgol sydd wedi mynd yn rhy fach a hanfodion eraill am ddim ar draws y DU.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd ��w����ý Gwent:

"Mae'r platfform rhad ac am ddim hwn yn cefnogi Y Fargen ym Mlaenau Gwent, sy'n canolbwyntio ar weithredu cymunedol a chydweithio i fynd i'r afael ag anghydraddoldebau. Rydym yn annog ein holl ysgolion i ddefnyddio'r wefan ac i rannu gwybodaeth gyda rhieni i helpu teuluoedd lleol i arbed arian. Mae plant ysgol yn tyfu'n gyflym ac mae arian yn brin ym mhobman, felly bydd pob eitem a gyfnewidir yn helpu teuluoedd yn ein cymunedau i arbed arian, lleihau gwastraff a diogelu’r blaned."

Cofrestrwch a chyfnewidiwch heddiw yn Neu cysylltwch â: support@freeschoolclothes.com

Gwasanaethau Cwsmeriaid

Bydd C2BG (Canolfan Gyswllt y Cyngor) yn cau am 5yp ddydd Gwener 28 Awst 2026 a bydd yn ailagor am 8yb ddydd Mawrth 1 Medi 2026.

Gellir cysylltu â’r gwasanaeth Argyfwng y tu allan i oriau ar y rhif arferol, 01495 311556 yn ystod y cyfnod hwn.

Bydd y gwasanaeth Larwm Piper hefyd yn parhau i weithredu. Dylid cyfeirio ymholiadau ynghylch larymau llinell fywyd Piper y tu allan i oriau swyddfa i 0330 678 1097.

��î��&�Բ�����;�ٲ����ٲ��ɲ���&�Բ�����;�ҷɲ������Բ���ٳ󲹳�&�Բ�����;��⳾��𾱳ٳ󲹲��DZ�

Bydd Swyddfa’r Tîm Dyletswydd ar gau o 5yp ddydd Gwener, 28 Awst  2026 a bydd yn ailagor am 9am ddydd Mawrth 1 Medi  2026. Yn ystod cyfnod y Pasg, cysylltwch â’r Tîm Dyletswydd Brys ar gyfer y Gwasanaethau Cymdeithasol ar 0800 328 44 32.

Taliadau a Budd-daliadau

Os ydych yn dymuno gwneud taliad, mae llinell dalu awtomataidd 24 awr ar gael ar 0845 604 2635 neu gellir gwneud taliadau drwy ein gwefan - /cy/hafan/  

Gwastraff ac Ailgylchu

������&�Բ�����;���ɲ������Բ���ٳ󲹳�&�Բ�����;���ɲ����ٰ����ڴ�&�Բ�����;����&�Բ�����;����������������,&�Բ�����;������&�Բ�����;����ԲԷɲ��&�Բ�����;���������������岹��&�Բ�����;����ɲ�ԲԲ���/������Ի徱��&�Բ�����;��&�Բ�����;���ɲ����ٰ����ڴ�&�Բ�����;���ɲ�����&�Բ�����;���&�Բ�����;�貹���󲹳�&�Բ�����;�ڱ��&�Բ�����;�����ڱ��.&�Բ�����;���Ƿɳ���&�Բ�����;�𾱳���&�Բ�����;���ɲ����ٰ����ڴ�&�Բ�����;��’c��&�Բ�����;����������������&�Բ�����;����������&�Բ�����;��’w&�Բ�����;������������&�Բ�����;��������&�Բ�����;7����&�Բ�����;����&�Բ�����;��&�Բ�����;�徱�ɰ��Դǻ�&�Բ�����;������������.&�Բ�����;��Ǵھ��ɳ���&�Բ�����;��ǰ�����&�Բ�����;�ܲ԰�����&�Բ�����;�𾱳ٱ𳾲���&�Բ�����;����������ǰ���&�Բ�����;�����ɰ�&�Բ�����;���&�Բ�����;��岹���Բ���&�Բ�����;��������&�Բ�����;�����&�Բ�����;������Գ�&�Բ�����;�������&�Բ�����;���&�Բ�����;������������.

Bydd Canolfannau Ailgylchu a Gwastraff y Cartref ar agor fel arfer.

Gwasanaeth Cofrestru

Ni fydd y gwasanaeth cofrestru ar gael ddydd Llun 31 Awst 2026. Bydd y gwasanaeth yn ailddechrau ddydd Mawrth 1 Medi 2026 drwy apwyntiad yn unig.

Hybiau Cymunedol

Bydd Hybiau Cymunedol sydd wedi’u lleoli mewn llyfrgelloedd canol tref ar gau dydd Llun 31 Awst 2026. Maent yn ailagor fel arfer ddydd Mawrth 1 Medi 2026 - /cy/preswylwyr/hybiau-cymunedol-blaenau-gwent/ 

Dewisodd dros 70% o'r bobl a holwyd Stryd Beaufort, Brynmawr, ar gyfer y trawsnewidiad undydd. Ar y diwrnod, helpodd gwirfoddolwyr i beintio blaenau siopau a dodrefn stryd; glanhau; chwynnu a gosod planhigion a blodau newydd. Mae murlun newydd ar thema natur hefyd wedi'i beintio gan artist lleol, Matt Dey, ac mae baner siop newydd 'Diolch am gefnogi Canol Tref Brynmawr' wedi'i gosod.

Mae’r rhaglen Trefi Gyda'n Gilydd yn rhan o ddull newydd y Cyngor o weithio ochr yn ochr â chymunedau, sef Y Fargen ��w����ý Gwent.

Ariannwyd y gweddnewidiad gan Gronfa Effaith Pride in Place Llywodraeth y DU.

Gwyliwch Trefi Gyda'n Gilydd ar waith

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd:

"Diolch i bawb a ddaeth draw ddydd Sadwrn a rhoi o'u hamser. Mae Trefi Gyda'n Gilydd yn enghraifft berffaith o Y Fargen ��w����ý Gwent, gan ddangos sut y gall cymunedau ddod ynghyd gyda’r Cyngor i wella'r ardal y maent yn byw ynddi. Roedd yn hollol wych gweld pobl o bob oed yn cymryd rhan ac roedd y plant yn wych, mor ysbrydoledig!

"Gyda'r gweithredu ar y cyd hwn, rydym yn gobeithio gwneud canol ein trefi yn ardaloedd lle mae pobl eisiau ymweld â nhw a busnesau eisiau buddsoddi."

Dywedodd un gwirfoddolwr:

"Rydym yn byw ym Mrynmawr ac roeddem am wneud i ganol y dref edrych yn well ac yn sicr rydym wedi gwneud hynny y bore yma. Mae'n hyfryd ei weld yn edrych cymaint yn well eisoes."

Dywedodd y Cynghorydd lleol, Wayne Hodgins:

"Roedd hwn yn enghraifft wych o Frynmawr ar ei orau. Trigolion, busnesau lleol, grwpiau cymunedol, ysgolion, cynghorwyr a staff y Cyngor yn dod ynghyd i wneud gwahaniaeth gwirioneddol yng nghanol ein trefi. Roedd yr ysbryd cymunedol a ddangoswyd yn anhygoel a hoffwn ddiolch i bawb a gymerodd ran."

Cyn y diwrnod, cynhaliodd timau cymdogaeth y Cyngor lanhad trylwyr o'r ardal gan gynnwys golchi â jet a glanhau ffyrdd.

Cadwch lygad allan am fanylion am y trawsnewidiad nesaf gan Trefi Gyda'n Gilydd.

Diolch i:

Ein holl wirfoddolwyr
Clwb y Rotari
Busnesau Stryd Beaufort
Dawn yn Hosbis y Cymoedd
Ross Cable
The Men’s Shed
Partneriaeth Tref Brynmawr
Y Cynghorwyr lleol Wayne Hodgins, Jules Gardner a Jon Hill
Amgueddfa Brynmawr.

Yn y llun mae rhai o aelodau'r Bwrdd heddiw.

Bydd yr ardal yn derbyn arian o'r rhaglen Balchder Bro dros y 10 mlynedd nesaf. Y nod yw ariannu prosiectau a syniadau a fydd yn adfywio ac yn adfywiogi'r ardal. Mae'r grym gyda chymunedau lleol i benderfynu sut mae'r arian yn cael ei wario orau er budd eu tref.

Hefyd ar y bwrdd mae'r AS lleol; cynrychiolydd cyngor a chynrychiolydd cyngor tref, gan ddod â'r cyfanswm i 12 cynrychiolydd.

Y Parchedig Matt Davis yw Cadeirydd y Bwrdd ac mae'n gyffrous am benodiad ei dîm newydd.

Dywed Matt:

“Cawsom gymaint o bobl angerddol yn ymgeisio; roedden ni wedi ein llethu’n llwyr gan yr ymateb felly diolch i bawb. Roedd hi’n anodd iawn penodi dim ond wyth o bobl. Mae gennym ni Fwrdd gwych yn ei le nawr, i adlewyrchu barn ac amrywiaeth ein cymunedau ac i wir symud Balchder Bro yn ei flaen yn Nhredegar. I bawb na chawsant eu penodi, dydyn ni ddim yn gadael i’ch angerdd a’ch brwdfrydedd ddiflannu, byddwn ni’n eich annog chi i gymryd rhan a dweud eich dweud wrth i gynlluniau fynd rhagddynt.

“Gallai’r cyllid hwn helpu i droi syniadau da yn newid parhaol ac adeiladu dyfodol hyderus a gobeithiol i’r dref ac alla i ddim aros i weithio gyda chi i gyd ar hynny.”

Y preswylwyr a benodwyd i'r Bwrdd yw:

• Busnes a'r Economi: Ryan Davies
• Cymunedol a Gwirfoddol: Ken Cowen
• Yr Amgylchedd: Cathy Johnson
• Cyllid: Lloyd Harris
• Iechyd a Llesiant: Leon Yandle
• Sgiliau a Chyflogaeth: Laura Callaghan
• Pobl Ifanc: Rhiannon Wooldridge
• Pobl Hŷn: Sarah Meyrick

Byddan nhw'n cyflwyno eu hunain ar sianeli cymdeithasol Tred 2036 felly dilynwch nawr:

Bydd Rhaglen ‘Balchder Bro’ Llywodraeth y DU yn gweld hyd at £5 biliwn yn cael ei roi i bron i 250 o ardaloedd ar draws y DU. Bydd Tredegar yn derbyn £20 miliwn o gyllid a chymorth dros y 10 mlynedd nesaf i wneud gwelliannau hirdymor y mae trigolion eu heisiau.

Cynigiodd Cyngor ��w����ý Gwent Gwm Sirhywi fel y gymdogaeth i dderbyn y cyllid yn seiliedig ar feini prawf Llywodraeth y DU.

Dywedodd Nick Smith AS:

“Roedd yn bleser mawr mynychu cyfarfod cyntaf y Bwrdd Balchder Bro yn Nhredegar a bod yn rhan o recriwtio grŵp mor dalentog o bobl oedd mor angerddol am yr ardal. Gyda chynrychiolwyr o bob cwr o’r gymuned yn cynnig llond llaw o brofiadau gwahanol, mae’r Bwrdd mewn sefyllfa dda i roi llais dros newid cadarnhaol. O dan arweinyddiaeth y Cadeirydd, y Parchedig Matt Davis, rwy’n edrych ymlaen at weithio gyda chyd-aelodau’r Bwrdd i helpu i gyflawni’r rhaglen fuddsoddi £20 miliwn a chreu buddion parhaol i’r ardal.”

Dywedodd Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent, Steve Thomas:

“Mae hwn yn gam arwyddocaol arall ymlaen yn y rhaglen Balchder Bro a hoffwn longyfarch holl aelodau newydd y Bwrdd ar eu penodiadau. Mae’r bobl hyn i gyd yn angerddol iawn am Dredegar a’i dyfodol ac mae ganddynt nawr y cyfle go iawn i nodi’r blaenoriaethau a sut y gellir gwario’r arian hwn ar yr hyn sy’n wirioneddol bwysig i bobl leol.”

Mae'r bartneriaeth yn dod â sefydliadau lleol ynghyd i leihau niwed sy'n gysylltiedig ag alcohol ymhlith plant a phobl ifanc ac i gefnogi cymunedau mwy diogel lle gall pawb deimlo'n ddiogel.

Mae'r bartneriaeth yn flaenoriaeth allweddol i Dasglu Ymddygiad Gwrthgymdeithasol ��w����ý Gwent, dan arweiniad y Cyngor, sydd wedi cydnabod yr effaith y gall yfed dan oed ei chael ar iechyd, llesiant a chyfleoedd bywyd pobl ifanc, yn ogystal ag ar y gymuned ehangach.

Lansiwyd y cyntaf yng Nglynebwy ym mis Mehefin.

Bydd y partneriaid yn cydweithio i:

• Addysgu a chefnogi pobl ifanc drwy weithio gydag ysgolion a grwpiau gwasanaeth ieuenctid i godi ymwybyddiaeth o risgiau yfed dan oed a helpu pobl ifanc i wneud dewisiadau cyfrifol ynghylch alcohol, cyffuriau ac ymddygiad gwrthgymdeithasol.
• Cyfyngu mynediad at alcohol drwy weithio'n agos gyda manwerthwyr lleol i orfodi rheoliadau trwyddedu ac atal gwerthu alcohol yn anghyfreithlon i rai dan 18 oed. Mae hyn yn cynnwys mynd i'r afael â 'gwerthiannau drwy ddirprwy' anghyfreithlon, lle mae oedolion yn prynu alcohol ar ran plant, a sicrhau bod pob manwerthwr yn gweithredu'r polisi 'Her 25'.
• Darparu dewisiadau amgen cadarnhaol drwy weithgareddau diogel, deniadol a dan oruchwyliaeth i bobl ifanc. Bydd y lleoliadau hyn hefyd yn cynnig cyfleoedd i ddarparu addysg alcohol anffurfiol lle mae pobl ifanc yn teimlo'n gyfforddus ac yn cael eu cefnogi.
  

Mae Partneriaethau Alcohol Cymunedol wedi profi'n effeithiol mewn rhannau eraill o'r DU, gan helpu i leihau yfed yn rheolaidd ymhlith pobl 13–16 oed a'r ymddygiad gwrthgymdeithasol sy'n gysylltiedig ag alcohol a all ddeillio o hynny.

Mae sefydliadau partner yn cynnwys Cyngor ��w����ý Gwent (Gwasanaeth Ieuenctid, Safonau Masnach, Trwyddedu a Diogelwch Cymunedol), Heddlu Gwent; Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru, a Thai Cymunedol Tai Calon.

Bydd y bartneriaeth hefyd yn gweithio'n agos gyda manwerthwyr alcohol lleol, gan gynnwys siopau annibynnol a chadwyni cenedlaethol.

Bydd sefydlu'r PAC yn galluogi partneriaid i wneud cais am gyllid i gefnogi mentrau a gweithgareddau wedi'u targedu.

Nodiadau i Olygyddion:

Ynglŷn â Phartneriaethau Alcohol Cymunedol

Mae Partneriaethau Alcohol Cymunedol (PACs) yn dwyn ynghyd randdeiliaid lleol sy'n rhannu ymrwymiad i atal yfed dan oed ac annog yfed cyfrifol ymhlith oedolion ifanc. Mae fframwaith gwerthuso cadarn yn dangos bod PACs yn cyflawni gostyngiadau sylweddol mewn cyflenwad alcohol i blant, yfed dan oed ar y stryd ac ymddygiad gwrthgymdeithasol sy'n gysylltiedig ag alcohol.

Mae mwy na 350 o PACs ar draws Cymru, Lloegr a'r Alban.

Mwy o wybodaeth:

Ynglŷn â Thasglu Ymddygiad Gwrthgymdeithasol ��w����ý Gwent

Lansiwyd Tasglu Ymddygiad Gwrthgymdeithasol ��w����ý Gwent ddwy flynedd yn ôl ac mae'n dwyn ynghyd y Cyngor, Tîm Plismona Cymdogaeth Heddlu Gwent, Gwasanaeth Ieuenctid ��w����ý Gwent, Tai Calon a Gwasanaeth Tân ac Achub De Cymru.

Mae'r Tasglu'n gweithio'n agos gyda thrigolion a busnesau i ddeall pryderon lleol, gwella adrodd ar droseddau ac ymddygiad gwrthgymdeithasol, a thargedu ymatebion yn effeithiol. Mae hyn yn cynnwys nodi mannau problemus, cynyddu gwelededd patrôl ac atgyfeirio troseddwyr parhaus at y Grŵp Rheoli Achosion Troseddwyr Ymddygiad Gwrthgymdeithasol amlasiantaeth i ystyried yr ymyrraeth, y cymorth neu'r sancsiynau mwyaf priodol, a all gynnwys gwaharddebau sifil a allai arwain at eithriadau o ardaloedd diffiniedig h.y. canol y dref.

Ers cyhoeddi'r map ddiwethaf, mae gwelliannau wedi'u gwneud i lwybrau presennol ac mae cyfleusterau newydd wedi'u sefydlu er budd cerddwyr, pobl sy'n olwyno a beicwyr.

Nawr, rydym eisiau i drigolion helpu i nodi problemau a llunio cynlluniau ar gyfer y dyfodol.

Teithio Llesol yw'r enw a roddir ar siwrneiau pellter byr bob dydd y mae pobl yn eu gwneud ar droed neu ar feic fel i'r gwaith, yr ysgol, y coleg neu i gyrraedd y siopau a chyfleusterau eraill.

Gall hyn hefyd gynnwys defnyddwyr cadeiriau olwyn neu gymhorthion symudedd eraill.

Yn ogystal ag ymgynghoriad ar-lein, mae cyfres o weithdai galw heibio hefyd wedi'u trefnu i unrhyw un sydd â diddordeb:

• Llyfrgell Tredegar – 23 Medi, 11yb i 1yp
• Llyfrgell Glynebwy – 25 Medi, 11yb i 1yp
• Llyfrgell Cwm – 29 Medi, 11yb i 1yp
• Llyfrgell Abertyleri – 30 Medi, 11yb i 1yp
• Llyfrgell Brynmawr - 2 Hydref, 11yb i 1yp
• Llyfrgell ��w����ý – 8 Hydref, 11yb i 1yp
• Tŷ Ebwy Fach, Six Bells – 13 Hydref, 11yb – 1yp
• Beaufort Welfare Hall, Glynebwy - 16 Hydref, 11yb– 1yp
  

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Aelod Cabinet dros Gymdogaethau a'r Amgylchedd:

"Rydym am ei gwneud hi'n haws, yn fwy diogel ac yn fwy hygyrch i bobl gerdded, olwyno a beicio ar draws ein cymunedau, ac mae'r Map Teithio Llesol yn chwarae rhan bwysig wrth ein helpu i gynllunio ar gyfer y dyfodol. Rydym yn annog trigolion, busnesau a grwpiau cymunedol i gymryd rhan yn yr ymgynghoriad hwn a rhannu eu barn. Mae gwybodaeth leol yn bwysig wrth nodi ble mae angen gwelliannau a'n helpu i greu llwybrau sy'n cysylltu pobl yn well ag ysgolion, gweithleoedd, gwasanaethau a chyfleoedd hamdden.

"Rydym am glywed gan gynifer o bobl â phosibl i sicrhau bod y map yn adlewyrchu anghenion ein cymunedau nawr ac yn y blynyddoedd i ddod."

Ewch draw i i ddweud eich dweud nawr.

Mae'r arolwg trigolion Let's Talk: Living in ��w����ý Gwent yn cael ei gynnal o ddydd Llun 14 Medi tan ddydd Sul 25 Hydref 2026, gan roi cyfle i drigolion rannu eu barn ar bopeth o'u hardal leol a gwasanaethau cyngor i fywyd cymunedol, lles a democratiaeth leol. 

Gallwch gymryd rhan drwy ymweld â , platfform ymgynghori ac ymgysylltu y cyngor. 

Mae'r arolwg yn rhan o'r Arolwg Cenedlaethol o Breswylwyr a drefnwyd gan Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru ac mae'n cael ei gynnal gan lawer o awdurdodau lleol ledled Cymru.

Er mwyn sicrhau bod pawb yn gallu cymryd rhan, bydd copïau papur a fersiynau hawdd eu darllen o'r arolwg hefyd ar gael o Hybiau Cymunedol y cyngor mewn llyfrgelloedd yn Abertyleri; ��w����ý; Cwm; Glyn Ebwy; Brynmawr a Thredegar a hefyd Sefydliad Glowyr Llanhiledd.

Gallwch hefyd godi arolwg o'r Swyddfeydd Cyffredinol, Glynebwy. 

Mae'r arolwg eleni yn cynnwys cwestiynau am fywyd cymunedol, megis sut mae pobl yn teimlo yn gysylltiedig â'u hardal leol, a ydyn nhw'n teimlo'n rhan o'u cymuned a beth allai eu hannog i gymryd mwy o ran mewn gweithgareddau lleol a gwirfoddoli.

Bydd yr adborth yn helpu i gefnogi nodau Bargen ��w����ý Gwent i greu cymunedau ffyniannus, cysylltiedig lle gall pobl fyw'n dda a theimlo eu bod yn cael eu cefnogi.

Dywedodd y Cynghorydd Steve Thomas, Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent:

"Mae barn ein trigolion yn chwarae rhan hanfodol wrth ein helpu i ddeall beth sy'n gweithio'n dda a ble mae angen i ni ganolbwyntio ein hymdrechion. Mae'r arolwg Let's Talk: Living in ��w����ý Gwent yn rhoi cyfle uniongyrchol i bobl ledled y fwrdeistref ddylanwadu ar y penderfyniadau sy'n effeithio ar eu bywydau bob dydd.

"Mae pob ymateb yn rhoi mewnwelediad gwerthfawr sy'n ein helpu i gynllunio gwasanaethau, cryfhau cymunedau a chyflawni ein blaenoriaethau sy'n gysylltiedig â Bargen ��w����ý Gwent ac Egwyddorion Marmot i leihau anghydraddoldeb. 

"Rwy'n annog trigolion o bob oed a chefndir i gymryd rhan. Trwy rannu eich barn, gallwch helpu i lunio dyfodol ��w����ý Gwent a sicrhau bod gwasanaethau lleol yn adlewyrchu anghenion ein cymunedau."

Mae Cyngor ��w����ý Gwent wedi gweithio'n agos gyda Llywodraeth Cymru a phartneriaid, gan ddefnyddio cyllid trwy'r Cynllun Grant Diogelwch Tomenni Glo, i gyflawni'r gwaith. Sicrhaodd y cyngor gyfanswm o £1.3miliwn ar gyfer gwaith cam un a £3miliwn ar gyfer cam dau dros y ddwy flynedd nesaf.

Mae cam cyntaf y gwaith wedi canolbwyntio ar reoli dŵr yn fwy effeithiol, gan osod pibellau draenio mwy a systemau draenio newydd, ac ail-lunio rhannau o'r safle fel nad yw dŵr yn cronni ac y gall lifo i ffwrdd yn haws. Bydd y gwelliannau hyn yn helpu i leihau'r risg o lifogydd, atal dŵr rhag cronni ac amddiffyn y safle rhag erydiad.

Bydd gwaith ar yr ail gam yn dechrau yn gynnar y flwyddyn nesaf a bydd yn canolbwyntio ar ail-lunio llethrau'r domen. Bydd hyn yn cynnwys ail-lunio ardaloedd serth, ychwanegu mwy o ddraeniau a gwneud gwaith tirlunio, gan gynnwys hau glaswellt a phlannu coed.

Drwy gydol y gwaith, mae'r Cyngor wedi cadw preswylwyr yn rhan o'r broses ac yn wybodus drwy gyfarfodydd rheolaidd, ac wedi gwrando ar eu pryderon a gweithredu arnynt. Mae'r gymuned hefyd wedi cael cyfle i weld y gwaith sy'n cael ei wneud drostynt eu hunain.

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Aelod Cabinet dros Wasanaethau Cymdogaeth a’r Amgylchedd:

"Gwyddom pa effaith gafodd y digwyddiad hwn ar drigolion lleol, ac rydym yn deall bod pryderon ynghylch hen domenni glo yn parhau i fod yn real iawn i gymunedau ar draws Cymru. Ers y tirlithriad, rydym wedi gweithio'n agos gyda phobl leol i ailadeiladu ymddiriedaeth, cadw trigolion yn wybodus a sicrhau bod eu lleisiau wedi'u clywed trwy ymgysylltu a diweddariadau rheolaidd.

"Rydym yn croesawu buddsoddiad parhaus Llywodraeth Cymru mewn diogelwch tomenni glo ac yn cefnogi'n llawn ei hymrwymiad i ddiogelu cymunedau sy'n byw ger y safleoedd hyn. Trwy weithio gyda'n gilydd, rydym yn gwneud y safle hwn yn fwy diogel, yn gryfach ac yn fwy gwydn ar gyfer y dyfodol.

"Byddwn yn parhau i weithio gyda thrigolion, Llywodraeth Cymru a'n partneriaid wrth i ni gyflawni'r cam nesaf o welliannau, gan gadw'r gymuned yn wybodus ym mhob cam o'r broses a sicrhau bod y safle'n parhau i fod yn wydn ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol."

Ar 24ain Tachwedd, cafodd 40 o gartrefi eu gwagio yn oriau mân y bore yn dilyn llithriad deunydd o'r domen. Dilynwyd hyn gan waith glanhau helaeth a gwaith ymchwilio ar y safle. Yna, lluniodd y Cyngor raglen waith fanwl a sicrhau cyllid i wella diogelwch a gwydnwch y safle.

Yn dilyn effaith gadarnhaol 'Y Den' yn Roseheyworth, mae'r elusen Wastesavers a Chyngor ��w����ý Gwent wedi ymuno unwaith eto i ddod â’r ‘Den Mawr' i Lyn Ebwy.

Uchafbwynt y digwyddiad oedd dadorchuddio darn unigryw o waith celf a grëwyd gan grwpiau cymunedol lleol yn gweithio gyda'r artist Stephanie Roberts, trwy brosiect a gefnogwyd gan Celfyddydau BG. Mwynhaodd ymwelwyr hefyd y gwaith celf trawiadol ar y tu allan a grëwyd gan Tee2Sugars, a chawsant gyfle i weld disgyblion Ysgol Gynradd Willowtown yn cymryd rhan mewn gweithgareddau oedd yn archwilio ailddefnyddio, cynaliadwyedd a'r economi gylchol.

Wedi’i lleoli wrth ymyl Canolfan Ailgylchu Nwyddau Cartref Glynebwy, mae Y Den Mawr yn rhoi cyfle i drigolion roi eitemau o safon dda i'w hailddefnyddio. Gellir rhoi ail fywyd i ddodrefn, eitemau cartref, teganau a mwy drwy'r siop.

Yn ogystal â derbyn rhoddion, mae Y Den Mawr yn cynnig nwyddau fforddiadwy sydd wedi'u defnyddio o'r blaen i'r gymuned. Mae unrhyw elw a wneir yn cael ei ail-fuddsoddi yn Wastesavers Charitable Trust, gan helpu i gefnogi amrywiaeth o fentrau cymunedol sydd o fudd i drigolion ��w����ý Gwent. Mae hyn yn cynnwys rhaglen wirfoddoli gynhwysfawr, llyfrgell cewynnau y gellir eu hailddefnyddio, a gwersi addysg ynghylch ailgylchu ac ailddefnyddio ar gyfer ysgolion lleol. Rhoddir eitemau hefyd i gefnogi pobl a theuluoedd lleol sydd mewn angen.

Agorodd Y Den Mawr ei drysau ym mis Mehefin ac mae eisoes wedi dargyfeirio dros 23 tunnell o eitemau y gellir eu hailddefnyddio oddi wrth y ffrwd wastraff. I nodi'r dechrau cryf hwn, daeth y lansiad swyddogol â chynrychiolwyr y Cyngor, grwpiau cymunedol a disgyblion o Ysgol Gynradd Willowtown ynghyd i ddathlu llwyddiant y siop a'r partneriaethau sydd wedi helpu i'w gwneud yn bosibl.

Dywedodd Penny Goodwin, Prif Swyddog Gweithredol Wastesavers:

"Er bod Y Den Mawr wedi bod yn croesawu cwsmeriaid ers mis Mehefin, roeddem am fanteisio ar y cyfle i lansio'r siop yn swyddogol a dathlu popeth sydd wedi'i gyflawni hyd yma.

Mae dargyfeirio 23 tunnell o eitemau mewn ychydig fisoedd yn unig yn gamp wych, ond rydym yr un mor falch o'r gymuned sy'n tyfu o amgylch y siop.

Hoffem ddiolch i Gyngor ��w����ý Gwent, Celfyddydau BG, ein gwirfoddolwyr, ein cwsmeriaid a'n cefnogwyr am helpu i wneud Y Den Mawr yn gymaint o lwyddiant. Rydym yn annog unrhyw un nad yw wedi ymweld eto i ddod i weld beth sydd gennym i'w gynnig, p'un a ydych chi'n chwilio am fargen neu â nwyddau yr hoffech eu rhoi."

Dywedodd y Cynghorydd Morgan, Hyrwyddwr Hinsawdd Cyngor ��w����ý Gwent:

“Mae 'Y Den Mawr' yn brosiect partneriaeth gwych sy'n dangos ein hymrwymiad parhaus i leihau gwastraff, hyrwyddo ailddefnyddio a diogelu ein hamgylchedd. Drwy roi ail fywyd i eitemau diangen, mae'r siop yn helpu i gefnogi trigolion lleol, lleihau gwastraff ac annog ffyrdd mwy cynaliadwy o fyw.

Hoffwn ddiolch i bawb a fu’n rhan o wireddu’r prosiect hwn ac annog trigolion i gefnogi’r siop drwy roi eitemau a siopa yno, gan ein helpu i greu ��w����ý Gwent gwyrddach gyda’n gilydd. Diolch hefyd i Lywodraeth Cymru, a’n helpodd i wireddu’r prosiect hwn ac a ddarparodd gyllid i’w wneud yn bosibl.”

Mae Y Den Mawr yn annog trigolion i ymweld â’r siop, darganfod eitemau fforddiadwy sydd wedi’u defnyddio o’r blaen, a rhoi nwyddau o safon nad oes eu hangen arnynt mwyach cyn mynd i’r Ganolfan Ailgylchu Nwyddau Cartref. Boed yn ddarn o ddodrefn, bocs o lyfrau neu eitem cartref nad oes ei hangen mwyach, gall rhoi’r eitem i’w hailddefnyddio helpu rhywun arall tra’n atal yr eitem rhag mynd i’r ffrwd wastraff.

Ynglŷn â’r Den Mawr

Mae Y Den Mawr yn siop ailddefnyddio gymunedol sy'n cael ei rhedeg gan Wastesavers Charitable Trust mewn partneriaeth â Chyngor ��w����ý Gwent. Wedi'i lleoli wrth ymyl y Ganolfan Ailgylchu Nwyddau Cartref yng Nglynebwy, mae'r siop yn cynnig dodrefn, eitemau cartref a nwyddau eraill y gellir eu hailddefnyddio am brisiau fforddiadwy. Gall preswylwyr hefyd roi eitemau diangen sydd mewn cyflwr da, gan helpu i ddod o hyd i gartref newydd iddynt yn hytrach na mynd yn wastraff. Gan adeiladu ar lwyddiant Siop Ailddefnyddio Roseheyworth, mae Y Den Mawr yn ei gwneud hi'n haws i bobl ar draws ��w����ý Gwent ailddefnyddio, rhoi a siopa mewn ffordd gynaliadwy.

Mae Llyfrgell Pethau Celfyddydau BG yn dathlu blwyddyn gyntaf lwyddiannus, gan gyrraedd carreg filltir drawiadol o 101 o fenthyciadau ers lansio'r fenter.

Mae'r Llyfrgell Pethau yn galluogi pobl leol i fenthyca eitemau defnyddiol yn hytrach na'u prynu, gan helpu trigolion i arbed arian, lleihau gwastraff a chael mynediad at offer y gallant ond ei angen yn achlysurol.

Dros y flwyddyn ddiwethaf, mae'r prosiect wedi helpu defnyddwyr i arbed amcangyfrif o £5,375, tra hefyd wedi atal 34 o eitemau rhag mynd i safleoedd tirlenwi. Mae'r eitemau a fenthycwyd wedi cefnogi amrywiaeth eang o weithgareddau, gan gynnwys priodasau, partïon pen-blwydd a phobl yn rhoi cynnig ar hobïau newydd.

I ddathlu pen-blwydd cyntaf y prosiect, mae Celfyddydau BG yn diolch i bawb sydd wedi cefnogi a defnyddio'r gwasanaeth. Mae pob benthyciad yn cyfrannu at gymuned fwy cynaliadwy a dyfeisgar drwy annog rhannu, ailddefnyddio a lleihau pryniannau diangen.

Yn ddiweddar, mae'r Llyfrgell Pethau wedi ehangu ei chasgliad gyda nifer o ychwanegiadau newydd, gan gynnwys Peiriant Gwneud Bathodynnau, Argraffydd Labeli Thermol ac Wrn 4-litr, gan roi hyd yn oed mwy o adnoddau ymarferol i aelodau eu benthyca.

Wrth i'r llyfrgell barhau i dyfu, mae Celfyddydau BG yn annog pobl leol i archwilio'r casgliad, awgrymu eitemau ar gyfer y dyfodol a chofrestru fel aelodau.

Ymateb i'r Argyfwng Natur

Yn dilyn datgan Argyfwng Natur yn 2024, mae'r cyngor wedi adolygu sut mae glaswelltir yn cael ei reoli i helpu i wella bioamrywiaeth a chryfhau ecosystemau lleol. Mae hyn wedi cynnwys newidiadau i raglenni torri glaswellt a nodi ardaloedd mewn parciau, mannau agored a thiroedd ysgol y gellir eu rheoli ar gyfer bywyd gwyllt.

Meddai'r Cynghorydd Tommy Smith, Aelod Cabinet dros Wasanaethau Cymdogaeth a'r Amgylchedd: "Mae'r prosiect hwn yn dangos sut y gall newidiadau bach yn y ffordd rydym yn rheoli ein tir wneud gwahaniaeth go iawn i natur, dysgu a lles. Trwy weithio gydag ysgolion, mae ein tîm Cynnal a Chadw Tiroedd a'r Tîm Bioamrywiaeth yn helpu i greu mannau lle gall bywyd gwyllt ffynnu, a gall pobl ifanc weld adferiad natur yn digwydd yn eu cymunedau eu hunain."

Rôl Ysgolion

Mae ysgolion yn chwarae rôl ganolog yn y dull hwn. Ar draws y sir, mae tiroedd ysgol yn cael eu defnyddio fwyfwy fel hafanau bywyd gwyllt a cherrig camu ecolegol, gan helpu i gysylltu cynefinoedd o fewn yr amgylchedd naturiol ehangach.

Trwy'r prosiect cydweithredol, anogir ysgolion i nodi ardaloedd y gellir eu gadael i natur, gyda chefnogaeth y Swyddog Bioamrywiaeth. Mae hyn yn rhoi cyfleoedd gwerthfawr i ddisgyblion ddysgu yn yr awyr agored, deall cynefinoedd lleol a gweld sut y gall gweithredu ymarferol gefnogi adferiad natur.

Manteision ar gyfer Bywyd Gwyllt a Lles

Mae ymgyrchoedd cenedlaethol fel 'Mai Dim Torri' a 'Mehefin o Flodau' Plantlife yn codi ymwybyddiaeth, ond mae'r gwaith hwn yn hyrwyddo dull mwy cyfannol – sydd ar waith drwy gydol y flwyddyn – o reoli tir er budd natur.

• Mae ardaloedd o laswellt hirach a blodau gwyllt yn cynnig bwyd a lloches hanfodol i greaduriaid di-asgwrn-cefn a bywyd gwyllt arall.
• Mae mannau sy'n gyfeillgar i fywyd gwyllt yn creu cyfleoedd i ddisgyblion archwilio, arsylwi a dysgu'n uniongyrchol o natur.
• Mae llwybrau hygyrch yn caniatáu i gymunedau ysgol fwynhau'r ardaloedd hyn yn ddiogel.
• Gall treulio amser ym myd natur gefnogi lles trwy annog pobl i gysylltu â'r amgylchedd o'u cwmpas.

Ysgol Gynradd Glyncoed: Enghraifft Ymarferol

Mae Ysgol Gynradd Glyncoed yng Nglynebwy yn enghraifft gref o'r dull gweithredu hwn ar waith. Gan weithio gyda'r timau Cynnal a Chadw Tiroedd a Bioamrywiaeth, mae'r ysgol wedi creu ardaloedd bioamrywiaeth tra'n cynnal llwybrau hygyrch, gan ganiatáu i ddisgyblion ymgysylltu'n ddiogel â natur fel rhan o'u dysgu.

Mae'r dull gweithredu cytbwys hwn yn helpu i fodloni anghenion cymuned yr ysgol wrth gefnogi bywyd gwyllt. Drwy weithio gyda'i gilydd, mae ysgolion ��w����ý Gwent yn cyfrannu at yr Argyfyngau Hinsawdd a Natur, gan helpu i wrthdroi dirywiad bioamrywiaeth a chefnogi adferiad natur.

Dywedodd Mrs Joanne Weightman, Pennaeth, Ysgol Gynradd Glyncoed: “Yn Ysgol Gynradd Glyncoed, rydyn ni’n credu’n gryf fod plant yn dysgu orau pan maen nhw’n ymgysylltu’n weithredol â natur. Rydym yn arbennig o ddiolchgar i Ffion Lewis am ei hymrwymiad i ddatblygu partneriaethau mor effeithiol gyda Becky Ward a Cadwch Gymru'n Daclus. Trwy’r gwaith cydweithredol yma, mae ein dysgwyr nid yn unig yn dysgu am adferiad natur ond yn chwarae rhan weithredol ynddo. Mae'r ardaloedd bioamrywiaeth ar draws ein tiroedd ysgol yn cynnig cyfleoedd cyfoethog ar gyfer archwilio, darganfod a stiwardio, gan ganiatáu i blant weld effaith gadarnhaol eu hymdrechion gyda’u llygaid eu hunain. Maen nhw nawr yn gweld eu gwaith yn dechrau dwyn ffrwyth, gan weld bywyd gwyllt yn ffynnu, cynefinoedd yn blodeuo, ac ennill ymdeimlad gwirioneddol o falchder o helpu i lunio dyfodol mwy cynaliadwy i'w cymuned a'u sir.”

Mae ��w����ýstead Café a Classic Fish Bar ym Mrynmawr, a swyddfeydd Positif Care yn Abertyleri, i gyd yn edrych yn wych diolch i gyllid gan Lywodraeth Cymru, a weinyddir gan Gyngor ��w����ý Gwent.

Nod y cyllid yw helpu pobl i wella eu busnesau, cefnogi cyflogaeth leol a chyfrannu at wella ac adfywio strydoedd mawr y fwrdeistref sirol.

��w����ýstead Café, Bailey Street, Brynmawr

Mae'r bwyty hwn ar sgwâr y dref ym Mrynmawr wedi'i drawsnewid yn dilyn rhaglen helaeth o waith a oedd yn cynnwys to newydd (gan gynnwys paneli ffotofoltäig a thechnoleg batri), rendr inswleiddio ar dair ochr yr adeilad a ffenestri newydd a osodwyd yn unol â chymeriad gwreiddiol yr adeilad.

Classic Fish Bar, Bailey Street, Brynmawr

Mae'r siop sglodion boblogaidd wedi gwella'n sylweddol diolch i do newydd sy'n cynnwys paneli ffotofoltäig a thechnoleg storio batri; gwaith rendro ac ailosod blaen y siop ar y tu blaen a'r cefn. Mae mân waith hefyd wedi'i wneud i'r gofod mewnol – gan gynnwys gosod teils a goleuadau gwell.

Positif Care, Abertillery

Mae'r eiddo hwn, a oedd gynt yn wag, wedi elwa ar flaen siop dwbl newydd, arwyddion newydd, rendr allanol, ffenestri newydd ar y llawr uchaf a gwaith ailosod to sy'n cynnwys paneli ffotofoltäig. Bellach, mae'r eiddo'n gweithredu fel swyddfa/canolfan i'r rhai sy'n gweithio yn y sector gofal preswyl preifat i blant.

Gall y grant dalu hyd at 60% o gyfanswm cost y prosiect, gyda'r ymgeisydd yn talu gweddill y costau.

Mae'r ffordd yn llwybr pwysig i drigolion, busnesau a chymudwyr sy'n teithio o amgylch y fwrdeistref sirol.

Mae'r gwaith wedi'i drefnu i barhau tan y gwanwyn 2027, yn dibynnu ar amodau'r tywydd, a bydd yn cynnwys gwelliannau i ddraeniad y briffordd, ail-wynebu'r ffordd, ailosod cyrbiau, marciau ffordd newydd, arwyddion wedi'u huwchraddio a gwelliannau eraill i seilwaith y briffordd.

Er mwyn galluogi'r gwaith i gael ei gwblhau'n ddiogel ac yn effeithlon, bydd rhaglen rheoli traffig cam wrth gam ar waith drwy gydol y cyfnod adeiladu. Gall hyn gynnwys cyfyngiadau lonydd dros dro, signalau traffig a, lle bo angen, cau ffyrdd dros dro ar gyfer gweithgareddau penodol. Bydd unrhyw gau yn cael ei gynllunio a'i gynnal dros nos i leihau'r aflonyddu a chaiff ei gyfathrebu ymlaen llaw. Bydd unrhyw drigolion yr effeithir arnynt yn uniongyrchol gan weithgareddau adeiladu penodol hefyd yn cael gwybod ymlaen llaw pan fydd angen cyfyngiadau mynediad dros dro.

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Aelod Cabinet dros Wasanaethau Cymdogaeth a'r Amgylchedd:

"Rydym wedi gwrando ar farn pobl ac rydym wedi ymrwymo i wella ein priffyrdd yma ym Mlaenau Gwent. Mae'r A4046 yn llwybr hanfodol i drigolion, busnesau ac ymwelwyr, a bydd y gwelliannau mawr hyn yn helpu i sicrhau ei ddyfodol hirdymor.

"Er bod peth oedi, amseroedd teithio hirach a gweithgareddau sy'n gysylltiedig â'r gwaith adeiladu yn anochel yn ystod prosiect o'r maint hwn, gwneir pob ymdrech i leihau'r effaith ar y gymuned leol.

"Diolch i drigolion am eu cefnogaeth a'u dealltwriaeth wrth i ni gyflawni'r gwaith pwysig hwn, a fydd yn arwain at lwybr mwy diogel a gwydn i bawb sy'n ei ddefnyddio."

Dogfennau Cysylltiedig

• Notice of construction

Mae disgyblion Ysgol Gynradd Blaen-y-Cwm wedi helpu i drawsnewid rhan o dir yr ysgol yn berllan newydd, gan gefnogi dysgu yn yr awyr agored, bioamrywiaeth a llesiant cymunedol.

Cyflawnwyd y prosiect drwy raglen *Lleoedd Lleol ar gyfer Natur*, cynllun grant cyfalaf a ariennir gan Lywodraeth Cymru sy'n helpu cymunedau ar draws Cymru i greu lleoedd natur ar garreg eu drws.

Derbyniodd yr ysgol, sydd wedi'i lleoli ym Mrynmawr, Becyn Perllan Ysgol a gynlluniwyd i gynnwys disgyblion a'r gymuned ehangach wrth dyfu a chynaeafu ffrwythau, tra'n creu cynefin newydd ar gyfer bywyd gwyllt. Roedd y pecyn yn cynnwys 15 coeden ffrwythau, 320 o fylbiau brodorol, pecynnau creu cynefinoedd, mainc bicnic wedi'i gwneud o blastig wedi'i ailgylchu, casgen ddŵr, offer llaw ac adnoddau gwybodaeth.

Cymerodd disgyblion Blynyddoedd 3 a 4 ran mewn plannu bylbiau brodorol, cynnal arolwg cynefin a phlannu'r coed newydd. Fe wnaethant hefyd ddysgu am ddiogelwch wrth ddefnyddio offer, gwaith tîm a'r rôl y gall perllannau ei chwarae wrth gefnogi bywyd gwyllt fel pryfed bach, gwenyn a glöynnod byw.

Yn dilyn gwasanaeth ysgol am y berllan a'i manteision amgylcheddol, creodd y disgyblion labeli ar gyfer y coed, gan gynnwys gwybodaeth am pryd y gellir cynaeafu'r ffrwythau, sut maen nhw'n blasu ac a ydynt yn well pan gânt eu coginio neu eu bwyta'n ffres. Cymerodd disgyblion Blwyddyn 2 ran hefyd mewn gweithdy paentio cerrig, gan greu dyluniadau o bryfed bach i'w gosod ger y coed.

Disgwylir i'r prosiect fod o fudd i tua 150 o bobl a fydd yn gallu gweld neu ddefnyddio'r berllan newydd. Cynorthwyodd dau wirfoddolwr gyda'r gwaith gosod, a mynychodd 29 o ddisgyblion sesiynau addysg fel rhan o'r prosiect.

Dywedodd y Pennaeth, Mrs Sarah Oliver-Brynant: “Mae’r ardal wedi’i thrawsnewid yn llwyr. Mae ein disgyblion wedi cael cyfle i ddysgu sgiliau newydd yn ogystal â chadarnhau’r hyn maen nhw eisoes yn ei wybod wrth blannu a gofalu am y coed ffrwythau. Byddant hefyd yn gallu monitro twf a chynnyrch ffrwythau yn y dyfodol. Mae’r prosiect wedi cyfoethogi ein cwricwlwm dysgu awyr agored ac wedi datblygu ymwybyddiaeth disgyblion o sut i ofalu am eu hamgylchedd, gan gynnwys sut i dyfu a gofalu am blanhigion, ffrwythau a llysiau.”

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd: “Mae'n wych gweld disgyblion yn Ysgol Gynradd Blaen-y-Cwm yn chwarae rhan mor weithredol wrth greu gofod gwyrddach a mwy croesawgar ar dir yr ysgol. Mae prosiectau fel hyn yn helpu pobl ifanc i gysylltu â byd natur, dysgu sgiliau ymarferol a deall pwysigrwydd diogelu bioamrywiaeth yn eu cymuned leol. Bydd y berllan newydd yn adnodd parhaol i'r ysgol a'r gymuned ehangach am flynyddoedd i ddod.”

Dywedodd un disgybl: “Mwynheais i blannu oherwydd bydd yn gwneud ein hysgol yn lle gwell ac fe gawn ni fwy o wenyn a glöynnod byw.”

Ychwanegodd disgybl arall: “Mae plannu yn bwysig er mwyn helpu ein hamgylchedd.”

Mae'r berllan yn rhan o waith ehangach yr ysgol i gefnogi llesiant cymunedol, dysgu yn yr awyr agored ac ymwybyddiaeth amgylcheddol. Wrth edrych i'r dyfodol, mae'r ysgol yn gobeithio cynnwys aelodau o'r gymuned leol a gwahodd ysgolion cynradd cyfagos i gymryd rhan yn natblygiad y berllan.

Roedd y prosiect hefyd yn cynnwys elfen ychwanegol ar gyfer rheoli dŵr, sydd wedi helpu i wella'r ddarpariaeth draenio a'r mynediad ger y gasebo yn y cae ble mae’r 'ysgol goedwig', yn ogystal ag ardal ychwanegol ar gyfer byrddau a meinciau. Mae'r gwelliannau hyn yn golygu bod modd defnyddio'r mannau'n haws mewn tywydd gwlyb, ac maent wedi creu cyfleoedd pellach i ddisgyblion ddatblygu sgiliau ymarferol, datrys problemau a gweithio fel tîm.

Nod yr ymgyrch, a fydd yn rhedeg drwy gydol mis Hydref, yw normaleiddio maethu ochr yn ochr â chyflogaeth ac amlygu'r nifer o ffyrdd y gall pobl wneud gwahaniaeth i fywyd plentyn wrth barhau â'u gyrfa.

Mae nifer o ofalwyr maeth ym Mlaenau Gwent yn cydbwyso maethu ochr yn ochr â gwaith, gan ddangos y gall maethu a chyflogaeth fynd law yn llaw yn llwyddiannus.

Er bod rhai pobl yn rhagdybio bod maethu yn golygu bod angen i ofalwyr fod ar gael bob awr o'r dydd a'r nos, y gwir amdani yw bod trefniadau maethu yn amrywio yn ôl anghenion plant a theuluoedd unigol. Mae Maethu Cymru ��w����ý Gwent yn gweithio'n agos gyda gofalwyr i nodi cyfleoedd maethu sy'n cyd-fynd â'u hamgylchiadau, argaeledd ac ymrwymiadau presennol.

Melissa, gweithiwr proffesiynol ym maes addysg ac ofalwr maeth i Flaenau Gwent, meddai:

"Mae'r stereoteipiau sy'n gysylltiedig â maethu braidd yn hen ffasiwn erbyn hyn. Ydy, mae maethu yn waith amser llawn; fodd bynnag, mae bod yn rhiant hefyd yn waith amser llawn, ac eto rydym yn llwyddo i wneud hynny wrth gydbwyso gyrfa broffesiynol."

"Rwy'n gweithio'n amser llawn ym maes addysg ac yn dal i gydbwyso cyfrifoldebau maethu a gofal seibiant. Ni fydd pob diwrnod yn llwyddiannus, ond bob dydd y byddwch yn helpu'r plentyn hwnnw, rydych yn gwneud gwahaniaeth i'w ddyfodol."

Darllenwch astudiaeth achos Melissa:

Yn bwysig, mae pobl sy’n gweithio ar hyn o bryd, neu sydd wedi gweithio yn y gorffennol, yn aml eisoes yn meddu ar lawer o’r sgiliau sydd eu hangen i ddod yn ofalwyr maeth llwyddiannus.

Gall sgiliau a ddatblygir trwy yrfaoedd mewn addysg, gofal iechyd, gwaith cymdeithasol, gwasanaethau brys, gweinyddu, manwerthu, lletygarwch, adeiladu, gwasanaeth cwsmeriaid a llawer o broffesiynau eraill i gyd fod yn werthfawr wrth faethu. Mae cyfathrebu, gwydnwch, meithrin perthnasoedd, amynedd, trefniadaeth, eiriolaeth ac empathi yn nodweddion y mae llawer o bobl yn eu defnyddio bob dydd yn eu bywydau gwaith a gallant wneud gwahaniaeth sylweddol i blant a phobl ifanc mewn gofal maeth.

Dywedodd Michelle Griffiths, Rheolwr Gwasanaeth ��w����ý Gwent - Gwasanaethau Plant:

"Un o'r mythau mwyaf am faethu yw bod yn rhaid i bobl ddewis rhwng eu gyrfa a dod yn ofalwr maeth. Y gwir amdani yw bod llawer o bobl yn llwyddo i gyfuno maethu â chyflogaeth, ac rydym yn gweithio'n agos gyda phob gofalwr maeth i ddeall eu hamgylchiadau, eu cryfderau a'u hargaeledd.

"Rydym yn cydnabod y sgiliau gwerthfawr y mae pobl yn eu datblygu drwy gydol eu gyrfaoedd a sut y gall y profiadau hynny fod o fudd i blant a phobl ifanc. P'un a yw rhywun yn gweithio'n llawn amser, yn rhan-amser, yn hyblyg neu wedi ymddeol yn ddiweddar, efallai y bydd cyfleoedd maethu sy'n addas i'w ffordd o fyw. Ein rôl ni yw helpu gofalwyr i ddod o hyd i'r cyfle cywir a darparu'r cymorth sydd ei hangen arnynt i lwyddo."

Bydd yr ymgyrch yn cynnwys straeon gan ofalwyr maeth lleol sydd wedi llwyddo i gydbwyso gwaith a maethu, gan ddangos nad oes un llwybr i faethu a bod pobl o ystod eang o gefndiroedd proffesiynol yn gallu gwneud gwahaniaeth parhaol i blant lleol.

Anogir unrhyw un sydd â diddordeb mewn dysgu mwy am faethu gyda Maethu Cymru ��w����ý Gwent i gysylltu â'r tîm am sgwrs anffurfiol am y gwahanol fathau o faethu sydd ar gael a'r cymorth a gynigir.

Am fwy o wybodaeth, ewch i

Mae Cyngor ��w����ý Gwent yn gwahodd datganiadau o ddiddordeb am Grantiau Gwella Gweledol Canol Trefi a fydd yn helpu perchnogion busnes a landlordiaid i wella ymddangosiad allanol eu heiddo. Gallai hyn gynnwys blaenau siopau, ffenestri, ffasgiâu, arwyddion a rendro.

Gall y grantiau fod hyd at uchafswm gwerth o £25,000, gyda gofyniad i ymgeiswyr ddarparu cyllid cyfatebol o 20 y cant. Rhaid i'r eiddo fod o fewn craidd canol y dref.

Dywedodd Arweinydd Cyngor ��w����ý Gwent, Steve Thomas:

“Mae preswylwyr yn dweud wrthym eu bod am weld gwelliannau i ganol ein trefi, ac mae ein prif strydoedd yn hanfodol ar gyfer creu lleoedd ffyniannus a bywiog.

"Rydym wedi ymrwymo i ddarparu buddsoddiad a gweithio ar lawr gwlad gyda chymunedau a phartneriaid drwy Y Fargen ��w����ý Gwent, gan gynnwys ein rhaglen 'Trefi Gyda’n Gilydd’.

“Bydd y grantiau hyn yn ein galluogi i weithio ochr yn ochr â landlordiaid a pherchnogion busnesau i wella tu allan eu heiddo a gwella golwg canol ein trefi er budd y busnes, y gymuned leol ac ymwelwyr.”

Mae Cronfa Twf Lleol Cymru yn rhaglen fuddsoddi ar gyfer datblygu rhanbarthol sydd â'r nod o gefnogi twf cynhyrchiant mewn ardaloedd sydd â photensial dal i fyny, ac o fynd i'r afael ag anghydraddoldeb economaidd mewn ardaloedd o amddifadedd. Dyfernir y grant hwn gyda'r nod o sbarduno buddsoddiad mewn safleoedd ac adeiladau strategol sy'n bwysig i'r rhanbarth.

Y dyddiad cau ar gyfer cyflwyno datganiadau o ddiddordeb yw dydd Gwener, 9fed Hydref 2026, a gwahoddir y rhai sy'n bodloni'r meini prawf cymhwysedd i gyflwyno cais llawn. Bydd angen i ymgeiswyr ddangos bod y cyllid cyfatebol o 20 y cant ar gael ganddynt ar adeg cyflwyno eu cais llawn am grant.

Am fwy o wybodaeth cliciwch yma.

Argymhellodd yr adroddiad y dylai Willmott Dixon gael ei benodi gan y ddau Gyngor i gefnogi cyflawni prosiectau adfywio, cartrefi newydd, gwelliannau seilwaith a chyfleoedd buddsoddi mewnol ar draws y ddwy ardal.

Bydd y bartneriaeth yn darparu mynediad at arbenigedd datblygu arbenigol, capasiti ychwanegol, a chyfleoedd buddsoddi i helpu i symud cynlluniau adfywio cymhleth yn eu blaen a datgloi safleoedd strategol allweddol.

Disgwylir hefyd i'r trefniant gefnogi cyflawniad y Cynllun Datblygu Lleol ar y Cyd, gan sicrhau bod y ddau awdurdod lleol yn cadw rheolaeth dros benderfyniadau allweddol sy'n ymwneud â thir, cyllid a chymeradwyaethau prosiectau.

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod Cabinet dros yr Economi a Lleoedd:

"Mae'r bartneriaeth hon yn gam pwysig wrth ein helpu i wireddu ein huchelgeisiau ar gyfer ��w����ý Gwent a'n partneriaid ffederasiwn, Torfaen. Drwy gyfuno ein gwybodaeth a'n gweledigaeth leol ag arbenigedd datblygu arbenigol, gallwn gyflymu prosiectau adfywio, denu buddsoddiad pellach a chreu cyfleoedd sy'n rhoi budd i'n cymunedau am genedlaethau i ddod.

"Mae ein ffocws yn parhau ar ddarparu cartrefi o ansawdd uchel, gwella seilwaith, cefnogi busnesau lleol a chreu'r amodau ar gyfer twf economaidd cynaliadwy. Bydd gweithio gyda phartner strategol yn cryfhau ein gallu i ddatgloi safleoedd cymhleth a bwrw ymlaen â phrosiectau sy'n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i drigolion ar draws y fwrdeistref sirol."

Ym mis Gorffennaf 2025, cytunodd y ddau Gyngor i gaffael Partner Datblygu a Buddsoddi Strategol hirdymor ar y cyd. Penodir Willmott Dixon drwy Fframwaith Pagabo a arweinir gan Ddatblygwyr, yn amodol ar ofynion terfynol caffael a sicrwydd cyfreithiol.

Caiff gwaith rhagarweiniol cyn-datblygu ei gyflawni drwy gytundeb 12 mis, gyda phob prosiect yn y dyfodol yn amodol ar gymeradwyaethau a phrosesau llywodraethu ar wahân.

��w����ý Gwent a Torfaen oedd yr awdurdodau lleol cyntaf yng Nghymru i fabwysiadu dull Marmot, gan adlewyrchu ymrwymiad ar y cyd i leihau anghydraddoldeb a gwella canlyniadau i gymunedau drwy adfywio cynaliadwy a thwf economaidd cynhwysol.

Eleni, cynhaliwyd Wythnos Ymwybyddiaeth Atal Cwympiadau ar draws y DU rhwng 21 a 25 Medi, gan ddod â sefydliadau, grwpiau cymunedol a gweithwyr iechyd proffesiynol ynghyd i godi ymwybyddiaeth o'r ffactorau niferus a all gyfrannu at gwympiadau, a'r camau y gall pobl eu cymryd i aros yn ddiogel, yn iach ac yn annibynnol.

Ym Mlaenau Gwent, credwn fod y cymorth gorau yn cael ei hadeiladu o amgylch pobl, eu profiadau, a’r cymunedau lle maent yn byw. Fel rhan o’r wythnos, roeddem yn falch iawn o weithio ochr yn ochr â’n ffrindiau yn Sefydliad Glynebwy i greu cyfle i bobl leol ddod at ei gilydd mewn awyrgylch hamddenol a chroesawgar.

Nid atal cwympiadau yn unig oedd y ffocws, ond hyrwyddo hyder, annibyniaeth, llesiant a chysylltiadau cymdeithasol. Cafodd pobl gyfle i gael gafael ar wybodaeth, cwrdd â gweithwyr proffesiynol lleol, rhannu profiadau a dysgu am yr ystod eang o gymorth sydd ar gael yn ein cymuned.

Yr wythnos hon, mwynhaodd cwsmeriaid rheolaidd Sunflower Café ymweliad â Festival Café yng Nglynebwy. Roedd y lleoliad yn ddisglair, yn eang ac yn groesawgar – y lle perffaith i ddal i fyny â ffrindiau dros baned o goffi ac, wrth gwrs, darn o gacen neu ddau! Roedd y staff yn hynod gyfeillgar ac yn barod iawn i helpu, gan sicrhau bod pawb yn teimlo'n gyfforddus ac yn rhan o'r grŵp.

Fel y gwyddom oll, mae cwympiadau yn ymwneud â llawer mwy na llithro a baglu yn unig. Gall ffactorau fel y clyw, golwg, cydbwysedd, ystum, hyder a’r cof, i gyd chwarae rhan. Gyda hyn mewn golwg, roeddem yn falch o groesawu cydweithwyr o amrywiaeth o wasanaethau, y mae eu gwybodaeth a'u harbenigedd yn helpu pobl i aros yn ddiogel, yn actif ac yn annibynnol.

Bu'r digwyddiad yn llwyddiant mawr, gyda llawer o sgyrsiau defnyddiol, gwybodaeth yn cael ei rhannu, cysylltiadau newydd yn cael eu creu, a nifer o atgyfeiriadau yn deillio ohono. Yn bwysicach fyth, dangosodd werth dod â phobl ynghyd ac amlygodd sut y gall gweithio mewn partneriaeth wneud gwahaniaeth gwirioneddol yn ein cymunedau.

Os helpodd y digwyddiad hyd yn oed un person i osgoi cwympo, cadw ei hyder, neu barhau i fyw'n annibynnol, yna roedd yn ddiwrnod gwerth chweil. Ac os oedd hefyd yn cynnwys cwmni da, digon o sgwrsio, a darn blasus o gacen, yna gwell fyth.

Ein diolch diffuant i:

• Ceri Dobbins, Sefydliad Glynebwy
• Rhiannon Davies, Cynghorydd Dementia
• Helen Pugh, Centre of Sign Sight Sound (COS)
• Sharon Derrick, Action Deafness Cymru
• Becki Griffiths, Ffisiotherapydd, Tîm Adnoddau Cymunedol ��w����ý Gwent
• Dr Singla, Meddyg Teulu
• Paul E. Stanier, Swyddog Adsefydlu ar gyfer Amhariad ar y Golwg (ROVI)

Paul E Stanier (ROVI) 23/09/2026

Dysgwch fwy am sut i gadw'ch hun a'ch anwyliaid yn ddiogel:  

Wedi'i gyflwyno gan Lysgennad gwych Pride Cymru, Dr Bev, daeth y digwyddiad â ffrindiau, aelodau teulu, cynghreiriaid ac aelodau'r gymuned LHDTC+ ynghyd ar gyfer noson galonogol a oedd yn dathlu unigoliaeth, hyder ac ymdeimlad o berthyn.

Roedd y sioe ffasiwn yn arddangos creadigrwydd a thalent aelodau grŵp LHDTC+ y Gwasanaeth Ieuenctid sydd wedi'i leoli yng Nghymuned Ddysgu Abertyleri, a fu'n dylunio, creu a modelu eu gwisgoedd unigryw eu hunain. Gan ddangos creadigrwydd ac ymrwymiad i gynaliadwyedd, crëwyd pob gwisg a welwyd yn y sioe gan ddefnyddio dillad ail-law, wedi'u trawsnewid yn ddarnau ffasiwn trawiadol a oedd yn adlewyrchu personoliaethau, hunaniaethau a phrofiadau'r bobl ifanc. Dangosodd pob cyfranogwr ddewrder a hyder rhyfeddol wrth gerdded y catwalk, gan gael cefnogaeth frwdfrydig gan gynulleidfa oedd yn unedig mewn dathliad.

Yn dilyn y sioe, cyflwynodd Dr Bev berfformiad pwerus a siaradodd yn angerddol am bwysigrwydd cynrychiolaeth, gwelededd a chreu mannau lle gall pobl deimlo eu bod yn cael eu gweld, eu gwerthfawrogi a'u derbyn am bwy ydynt. Cafodd eu neges effaith gref ar y gynulleidfa a thanlinellodd bwysigrwydd parhau i hyrwyddo cydraddoldeb a chynhwysiant yn ein cymunedau.

Dywedodd Mrs Greeves, Cymuned Ddysgu Abertyleri:

"Cafwyd noson wych gan rieni/gofalwyr, staff a'r trefnwyr. Rwy'n hynod falch o'r holl fodelau ond yn arbennig o ddisgyblion CDC Abertyleri. Roedd yr amser a'r ymroddiad a roddwyd ganddynt i greu eu gwisgoedd a mynegi eu hunain drwy golur yn arbennig, ac roedd yn fraint lwyr bod yn rhan o'r noson hon. Roedd y plant yn disgleirio ac wedi creu atgofion a fydd, rwy'n siŵr, yn para am oes. Yn sicr, ni fyddaf byth yn anghofio'r noson y llenwodd ein plant Dŷ Bedwellte â lliw, agwedd, balchder, cariad a bywiogrwydd wrth gerdded y catwalk!"

Roedd y Cynghorydd Chris Smith, Hyrwyddwr Cydraddoldeb ��w����ý Gwent, hefyd yn bresennol yn y digwyddiad i ddangos ei gefnogaeth i'r bobl ifanc a'r gymuned LHDTC+ ehangach.

Dywedodd y Cynghorydd Chris Smith:

"Roedd yn fraint cael mynychu Sioe Ffasiwn Pride ��w����ý Gwent a gweld ein pobl ifanc yn mynegi eu hunain gyda chymaint o hyder, creadigrwydd a balchder. Mae digwyddiadau fel hyn yn anfon neges bwerus bod pawb yn haeddu teimlo eu bod yn cael eu derbyn, eu gwerthfawrogi a'u dathlu am bwy ydynt. Hoffwn ddiolch i bawb a fu'n rhan o drefnu'r digwyddiad ac edrychaf ymlaen at weld Pride ym Mlaenau Gwent yn parhau i dyfu yn y blynyddoedd i ddod."

Mae'r digwyddiad hwn yn adeiladu ar lwyddiant dathliadau Pride cyntaf erioed ��w����ý Gwent a gynhaliwyd y llynedd ac yn dangos y momentwm cynyddol y tu ôl i greu mannau diogel, croesawgar a chynhwysol i bawb. Mae gweld cymaint o bobl yn dod ynghyd i ddathlu amrywiaeth a chefnogi ein pobl ifanc yn amlygu pa mor bwysig yw digwyddiadau o'r fath wrth feithrin dealltwriaeth, derbyniad a balchder cymunedol.

Roedd y sioe ffasiwn yn bosibl diolch i gyllid gan Gronfa Pride Lleol Pride Cymru a Grant y Gwasanaeth Ieuenctid, a wnaeth alluogi'r dathliad arbennig hwn i ddod yn realiti. Roedd y prosiect hefyd yn hyrwyddo ffasiwn gynaliadwy drwy annog cyfranogwyr i ail-ddychmygu ac ail-bwrpasu dillad ail-law, gan ddangos sut y gall creadigrwydd roi bywyd newydd i ddillad presennol a lleihau gwastraff.

Hoffai'r trefnwyr hefyd estyn eu diolch diffuant i Chloe’s Community Cupboard, Tredegar, am eu rhoddion hael o ddillad. Helpodd eu cefnogaeth i wneud y prosiect yn bosibl a galluogi'r bobl ifanc i greu ac arddangos eu dyluniadau unigryw gan ddefnyddio deunyddiau ail-law.

Wrth i'r digwyddiad ddod i ben, roedd gwir deimlad o optimistiaeth am y dyfodol. Roedd y brwdfrydedd, y dalent a'r gefnogaeth a welwyd drwy gydol y noson yn adlewyrchu cryfder cymunedau ��w����ý Gwent a'r ymrwymiad i sicrhau bod pawb yn teimlo eu bod yn perthyn.

Gobeithiwn mai dyma ddechrau yn unig, ac y bydd dathliadau Pride ym Mlaenau Gwent yn parhau i dyfu a ffynnu am flynyddoedd lawer i ddod, gan ddarparu cyfleoedd i genedlaethau'r dyfodol ddathlu pwy ydynt, rhannu eu straeon ac ysbrydoli eraill i wneud yr un fath.

Gyda'n gilydd, rydym yn creu ��w����ý Gwent lle gall pawb fod yn falch o fod yn nhw eu hunain.

I unrhyw un sydd â diddordeb mewn ymuno â grŵp LHDTC+ y Gwasanaeth Ieuenctid, neu sydd am gael gwybod mwy am yr amrywiaeth eang o glybiau, gweithgareddau a chyfleoedd sydd ar gael drwy'r Gwasanaeth Ieuenctid, cysylltwch ag andrea.roberts@blaenau-gwent.gov.uk am ragor o wybodaeth.

“Mae gennym gyfle unwaith-mewn-cenhedlaeth i drawsnewid iechyd, lles a chyfleoedd drwy weithgarwch corfforol, gyda'n cymunedau a'n partneriaid” meddai Alex Hicks, Cyfarwyddwr Rhanbarthol Gwent Actif sydd newydd ei benodi.

Mae Gwent Actif wedi cyhoeddi penodiad Alex Hicks fel ei Gyfarwyddwr Rhanbarthol cyntaf, ochr yn ochr â phenodi dau Gyfarwyddwr Anweithredol newydd i'r Bwrdd Partneriaeth, wrth i'r sefydliad barhau i adeiladu momentwm ar draws y rhanbarth. Mae'r penodiadau'n cwblhau strwythur arweinyddiaeth y Bwrdd partneriaeth chwaraeon rhanbarthol, sy'n gweithio i greu Gwent fwy egnïol, iachach a mwy cysylltiedig.

Mae Alex yn dod â phrofiad helaeth mewn arweinyddiaeth strategol, datblygu partneriaethau ar draws Llywodraeth Leol a Chenedlaethol, yn ogystal ag iechyd. Fel Cyfarwyddwr Rhanbarthol, bydd yn arwain y cyflawniad o gweledigaeth Gwent Actif i fynd i'r afael ag anghydraddoldebau mewn chwaraeon cymunedol a gweithgarwch corfforol, gan sicrhau bod pawb ledled Gwent yn cael y cyfle i fwynhau'r manteision o fod yn actif drwy gydol eu bywydau, drwy greu partneriaethau a chydweithrediadau arloesol ar draws y rhanbarth.

Wrth siarad am ei benodiad, dywedodd Alex:

“Mae Gwent Actif wedi cael ei sefydlu ar adeg ganolog i'n rhanbarth. Gwyddom fod gan symud a gweithgarwch corfforol y pŵer i wella iechyd a lles, cryfhau cymunedau a chefnogi ffyniant economaidd, ond eto mae gormod o bobl yn parhau i wynebu rhwystrau rhag cymryd rhan.

“Mae ein huchelgais yn syml ac yn uchelgeisiol. Rydym am greu Gwent lle mae pawb yn cael y cyfle i fwynhau perthynas gydol oes gyda bod yn weithgar yn eu cymuned, waeth beth fo'u hoedran, cefndir neu amgylchiadau.

“Drwy ddod â phartneriaid o bob rhan o lywodraeth leol, iechyd, addysg, y sector gwirfoddol, partneriaid yn y sector preifat a chwaraeon ynghyd, gallwn gymryd ymagwedd wirioneddol gydweithredol i fynd i'r afael ag anghydraddoldebau a chreu cyfleoedd i bobl symud yn amlach.

“Nid yw hyn yn ymwneud â chwaraeon yn unig. Mae'n ymwneud â gwella bywydau, cefnogi cymunedau a helpu i leihau'r pwysau ar wasanaethau cyhoeddus drwy atal ac ymyrryd yn gynnar.”

Daw'r penodiadau wrth i Gwent Actif barhau i sefydlu ei hun fel y bartneriaeth ranbarthol ar gyfer chwaraeon a gweithgarwch corfforol ar draws Casnewydd, Sir Fynwy, Caerffili, ��w����ý Gwent a Thorfaen.

Croesawodd y Cadeirydd Kevin Bounds benodiad y Cyfarwyddwr Rhanbarthol newydd, gan ddweud: -

“Mae penodiad Alex yn garreg filltir bwysig yn natblygiad Gwent Actif. Bydd ei brofiad, ei arweinyddiaeth strategol a'i ddealltwriaeth o weithio mewn partneriaeth yn amhrisiadwy wrth i ni symud o sefydlu i gyflawni.”

Mae Gwent Actif hefyd wedi cadarnhau penodiad Nicola Windsor a Hefin Archer-Williams yn Gyfarwyddwyr Anweithredol.

Mae Nicola Windsor yn dod â phrofiad sylweddol mewn adfywio, darparu seilwaith a rhaglenni twf rhanbarthol, ar ôl gweithio ar draws prosiectau a phartneriaethau mawr sy'n cefnogi datblygiad economaidd a chreu lleoedd. Bydd ei harbenigedd yn cefnogi uchelgais Gwent Actif i ymgorffori gweithgarwch corfforol o fewn cynlluniau ehangach ar gyfer cymunedau cynaliadwy a thwf cynhwysol.

Mae Hefin Archer-Williams yn ymuno â'r Bwrdd gyda phrofiad helaeth yn y gyfraith, llywodraethu ac ymgyfreitha. Bydd ei arbenigedd proffesiynol yn cryfhau dull y sefydliad o lywodraethu, atebolrwydd a gwneud penderfyniadau strategol wrth iddo ddatblygu a thyfu.

Dywedodd y Cadeirydd Kevin Bounds “Rwyf hefyd yn falch iawn o groesawu Nicola Windsor a Hefin Archer-Williams i'n Bwrdd. Rhyngddynt maent yn dod â chyfoeth o wybodaeth ac arbenigedd ar draws adfywio, seilwaith, twf rhanbarthol, llywodraethu ac ymarfer cyfreithiol. Bydd eu mewnwelediad yn helpu i sicrhau bod ein partneriaeth mewn sefyllfa dda i fanteisio i'r eithaf ar gyfleoedd i gymunedau ar draws y rhanbarth. Ynghyd â'n cyfarwyddwyr presennol mae gennym bellach fwrdd llawn â chymwysterau da i ddatblygu ein huchelgais i wella bywydau holl drigolion Gwent drwy chwaraeon a gweithgareddau cymunedol.”

Mae'r tri phenodiad yn cryfhau ymhellach allu Gwent Actif i gyflawni ei genhadaeth o ddefnyddio gweithgarwch corfforol i wella iechyd a lles ar draws y rhanbarth.

Sefydlwyd Gwent Actif fel rhan o rwydwaith cenedlaethol Chwaraeon Cymru o bum partneriaeth chwaraeon rhanbarthol, a gynlluniwyd i drawsnewid y ffordd y mae cyfleoedd gweithgarwch corfforol yn cael eu cynllunio a'u darparu ledled Cymru. Mae'r bartneriaeth yn canolbwyntio ar fynd i'r afael ag anghydraddoldebau parhaus mewn cyfranogiad, gan weithio gyda chymunedau a phartneriaid i sicrhau bod y rhai sydd â'r cyfle lleiaf i fod yn weithredol wrth wraidd buddsoddi a penderfyniadau yn y dyfodol.

Wrth iddo ddechrau ar ei gam datblygu nesaf, bydd Gwent Actif yn gweithio gyda sefydliadau ar draws y rhanbarth i nodi cyfleoedd lle gall chwaraeon a gweithgarwch corfforol gael yr effaith fwyaf, gan helpu i greu pobl iachach, cymunedau cryfach a Gwent fwy ffyniannus.

Mae'r ysgol yn un o bum ysgol gynradd ym Mlaenau Gwent sy'n cymryd rhan yn rhaglen 'Growing Healthy Futures' Castell Howell Foods. Mae'r rhaglen yn cysylltu tyfwyr, ysgolion, darparwyr arlwyo a chymunedau yng Nghymru i geisio cynyddu faint o gynnyrch organig lleol sy'n cael ei ddefnyddio mewn prydau ysgol ac i hyrwyddo ffordd iach o fyw.

Fel rhan o'r rhaglen hon, mae'r ymgyrch 'Superhero Food' yn ymgyrch hwyliog a chynhwysol i helpu disgyblion ysgolion cynradd i gofleidio pŵer bwyta'n iach trwy ddarganfod, gweithgareddau a chydweithio. Wedi'i chyflwyno gan Steff Evans o Castell Howell, cyn-chwaraewr rygbi Y Scarlets a Chymru, darganfu'r plant sut mae'r tri llysieuyn archarwr - moron, brocoli a blodfresych - yn tanio ein cyrff trwy ddarparu fitaminau allweddol.

Fel rhan o'r sesiwn, dysgodd y disgyblion am y daith y mae bwyd yn ei chymryd o'r fferm i'r plât, manteision bwyta llysiau ffres a'r rôl bwysig y mae ffermwyr yn ei chwarae wrth gynhyrchu bwyd iach a chynaliadwy.

Dywedodd Steff Evans:

“Roedd hi’n ddiwrnod gwych yn Ysgol Gynradd Willowtown, ac roedd hi’n braf gweld pa mor frwdfrydig a chysylltiedig oedd y plant drwy gydol y sesiynau. Yr hyn a oedd yn arbennig o galonogol oedd gweld y cyffro hwnnw’n parhau yn y neuadd fwyta, lle’r oedd disgyblion yn awyddus i roi cynnig ar lysiau amrwd a rhai wedi’u coginio. Nod y fenter hon yw helpu plant i ddatblygu perthynas gadarnhaol â bwyd drwy ddeall o ble mae’n dod, archwilio manteision cynnyrch ffres, ac amlygu’r prydau ysgol cytbwys a maethlon sydd ar gael iddynt bob dydd.”

"Mae’n hynod werth chweil gweld plant yn camu allan o’u parthau cysur, yn rhoi cynnig ar fwydydd newydd ac yn dysgu mwy am y daith o’r fferm i’r plât. Gall helpu pobl ifanc i feithrin arferion iach o oedran cynnar gael effaith barhaol, ac mae rhaglenni fel hon yn chwarae rhan bwysig wrth wneud bwyta’n iach yn rhywbeth pleserus a hygyrch.”

Mae Growing Healthy Futures yn adeiladu ar lwyddiant rhaglen Llysiau o Gymru ar gyfer Ysgolion, sydd wedi cynyddu’n sylweddol faint o lysiau organig a dyfir yng Nghymru sy’n cyrraedd platiau cinio ysgol ar draws y wlad. Mae’r fenter yn cefnogi ffermwyr a thyfwyr lleol tra’n helpu plant i gael mynediad at gynhwysion ffres a maethlon drwy brydau ysgol.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Mae hon yn fenter wych; mae rhoi cyfle i blant ddysgu mwy am fwyd iach, blasu cynnyrch lleol ffres a chwrdd â phobl ysbrydoledig sy'n esiamplau da – fel Steff Evans – oll yn helpu i wneud bwyta'n iach yn rhywbeth byw a pherthnasol iddyn nhw. Rydym wedi ymrwymo i weithio gyda phartneriaid a chymunedau i roi'r dechrau gorau mewn bywyd i blant ac i leihau anghydraddoldebau iechyd, ac mae rhaglenni fel hon yn cefnogi'r genhadaeth honno."

Ar hyn o bryd, mae Castell Howell Foods yn cyflenwi cynhwysion ar gyfer amcangyfrif o 850,000 o brydau ysgol a choleg bob wythnos, ac mae wedi datblygu Growing Healthy Futures i helpu i greu cadwyni cyflenwi bwyd gwydn, cefnogi amaethyddiaeth yng Nghymru a gwella mynediad at fwyd iach, lleol ac organig.

Dywedodd Rebecca Hughes, Arweinydd Ymgysylltu â Theuluoedd a’r Gymuned yn yr ysgol:

“Mae iechyd a llesiant ein disgyblion wrth wraidd popeth a wnawn, ac mae llythrennedd bwyd yn edau aur sy’n rhedeg drwy ein cwricwlwm. Rydym mor gyffrous i fod yn rhan o brosiect Welsh Veg in Schools, ac roedd cael Steff Evans i ymuno â ni i gynnal gwasanaeth difyr a chynlluniau gwersi ysbrydoledig yn rhoi cyfle i’n plant nid yn unig ddeall pwysigrwydd bwyta llysiau, ond hefyd i archwilio, trafod a dathlu bwyd ffres ac iach.

“Roedd ein ffreutur yn llawn egni a chyffro wrth i bob dysgwr gael cyfle i ychwanegu moron, brocoli a blodfresych ffres at eu pryd bwyd. Roedd gweld plant yn rhoi cynnig ar lysiau ac yn siarad amdanynt mor frwdfrydig yn beth gwych.

Rydym yn benderfynol o gynnal y momentwm hwnnw y tu hwnt i heddiw. Byddwn yn cynnig amrywiaeth o’r llysiau hyn yn amrwd ar ein troli byrbrydau bob dydd, yn cynnal sesiynau coginio sy’n cynnwys ryseitiau sy’n dathlu’r llysiau hyn, ac yn cynllunio sesiynau blasu yn y dyfodol fel y gall ein plant barhau i archwilio blasau, gweadau a ffyrdd newydd o fwynhau cynnyrch ffres.”

Mae’r rhaglen yn dod â phartneriaid ynghyd – gan gynnwys tyfwyr, awdurdodau lleol a chyfanwerthwyr ar draws Cymru – i gryfhau cysylltiadau rhwng sector garddwriaeth Cymru a lleoliadau addysg er mwyn cefnogi cadwyni cyflenwi bwyd mwy cynaliadwy. Sefydlwyd Llysiau o Gymru ar gyfer Ysgolion gan Synnwyr Bwyd Cymru, Lantra a Castell Howell, ac fe’i hariennir gan Gronfa Her Lleoedd Lleol ar gyfer Natur Llywodraeth Cymru.

Roedd y fenter yn cynnwys disgyblion o 15 ysgol ar draws ��w����ý Gwent, gyda mwy na 22 o weithdai yn cael eu cynnal ar gyfer dysgwyr o Flwyddyn 1 i Flwyddyn 6. Drwy gydol y rhaglen, archwiliodd y disgyblion fyd animeiddio, creadigrwydd digidol a thechnolegau newydd, gan ddatblygu sgiliau gwerthfawr mewn adrodd straeon, datrys problemau a meddwl yn greadigol.

Fel rhan o'r prosiect, gwahoddwyd ysgolion i gymryd rhan mewn cystadleuaeth greadigol yn seiliedig ar y thema, "Beth sy'n bwysig i ni yn 2025/26." Heriwyd y disgyblion i ddatblygu cysyniadau a chynigion dychmygus, gan ddefnyddio'r sgiliau a'r wybodaeth roeddent wedi'u hennill yn ystod y gweithdai.

Yn dilyn derbyn ceisiadau o safon uchel iawn, cyhoeddwyd Ysgol Gynradd Glanhowy fel yr ysgol fuddugol. O ganlyniad, cafodd yr ysgol y cyfle i weithio'n uniongyrchol gydag AfroSheep Animations i droi eu syniadau yn ffilm animeiddiedig bwrpasol. Mae'r ffilm orffenedig, , bellach ar gael ar YouTube. Mae'n enghraifft wych o'r hyn y gall pobl ifanc ei gyflawni pan roddir cyfle iddynt ddod â’u syniadau’n fyw.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd ��w����ý Gwent:

"Rydym yn hynod falch o'r holl ddisgyblion a gymerodd ran yn y gystadleuaeth wych hon. Mae'r creadigrwydd, y dychymyg a'r brwdfrydedd a ddangoswyd gan bobl ifanc ar draws ��w����ý Gwent wedi bod yn wirioneddol ysbrydoledig.

"Dangosodd y cais buddugol nid yn unig sgiliau adrodd straeon eithriadol ond hefyd y gallu i greu naratif cyfareddol ac ystyrlon. Fodd bynnag, dylid llongyfarch pob disgybl a gymerodd ran am eu cyfraniad. Roedd ansawdd y syniadau a gyflwynwyd ar draws yr holl ysgolion a gymerodd ran yn nodedig ac yn adlewyrchu'r dalent anhygoel sydd gennym yn ein cymunedau.

"Mae mentrau fel hyn yn annog pobl ifanc i feddwl yn greadigol, cofleidio technoleg a datblygu sgiliau a fydd yn cefnogi cyfleoedd addysgol a gyrfa yn y dyfodol. Rydym wrth ein bodd yn gweld ein dysgwyr yn cael y cyfle i weithio ochr yn ochr â gweithwyr proffesiynol y diwydiant a dod â'u syniadau yn fyw trwy animeiddio."

Canmolodd y Cyngor hefyd y cymorth amhrisiadwy a ddarparwyd gan AfroSheep Animations, y rhoddodd eu gweithdai fewnwelediad unigryw i gannoedd o ddisgyblion i animeiddio, gwneud ffilmiau a gyrfaoedd o fewn y diwydiannau digidol creadigol.

Tynnodd sylfaenwyr AfroSheep Animations sylw at y creadigrwydd a'r dalent artistig a ddangoswyd gan ddisgyblion drwy gydol y prosiect, gan nodi'r brwdfrydedd a ddangoswyd dros animeiddio, adrodd straeon a gyrfaoedd yn y sector yn y dyfodol.

Mae'r bartneriaeth lwyddiannus hon wedi arddangos y cyfoeth o greadigrwydd sy'n bodoli o fewn ysgolion ��w����ý Gwent ac wedi tynnu sylw at bwysigrwydd buddsoddi mewn cyfleoedd sy'n ysbrydoli'r genhedlaeth nesaf o grewyr digidol, arloeswyr a storïwyr. Mae'r Cyngor yn edrych ymlaen at adeiladu ar y llwyddiant hwn a pharhau i gefnogi rhaglenni sy'n helpu pobl ifanc i ddatblygu'r sgiliau a'r hyder sydd eu hangen ar gyfer y dyfodol.

Dywedodd Hayley Boulton, Swyddog Cyswllt Hwyluso STEM ar gyfer ��w����ý Gwent:

"Mae'r creadigrwydd a'r brwdfrydedd a ddangoswyd drwy gydol y prosiect hwn wedi bod yn anhygoel i'w gweld. Mae gweithio ochr yn ochr ag AfroSheep Animations wedi rhoi cyfle gwych i ddisgyblion ddatblygu eu sgiliau adrodd straeon, digidol a chreadigol mewn ffordd hwyliog a deniadol.

“Yn dilyn llwyddiant y gystadleuaeth hon, mae ysgolion yn edrych ymlaen at weithio gydag AfroSheep ar brosiect llyfr comig cyffrous yn ddiweddarach yn y flwyddyn academaidd hon. Rydym yn hynod gyffrous am y cyfleoedd y bydd hyn yn eu cynnig, ac rydym yn edrych ymlaen yn eiddgar i weld beth fydd ein pobl ifanc talentog yn ei greu nesaf."

Mae tadau ar draws ��w����ý Gwent yn elwa ar grŵp cymunedol sy'n tyfu, sy'n helpu tadau i feithrin cyfeillgarwch, gwella eu llesiant a chefnogi ei gilydd trwy greadigrwydd a phrofiadau a rennir.

Mae'r Grŵp Creadigol i Dadau a gefnogir gan Wasanaeth Cymorth i Dadau Cyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent – ​​yn cynnig gofod croesawgar lle gall tadau ddod at ei gilydd, lleihau ynysigrwydd cymdeithasol a mwynhau cefnogaeth gan gyfoedion wrth gymryd rhan mewn gweithgareddau creadigol.

Mae'r grŵp wedi datblygu o waith ehangach y Gwasanaeth Cymorth i Dadau a'r prosiect llesiant creadigol llwyddiannus a ddarparwyd mewn partneriaeth ag Inside Out Cymru. Trwy gerddoriaeth, creadigrwydd a sgwrsio, mae tadau wedi gallu meithrin hyder, gwella eu llesiant meddyliol a ffurfio cyfeillgarwch parhaol.

Mae Alex Lupo, Therapydd Cerdd, wedi chwarae rhan allweddol wrth gefnogi'r grŵp, gan helpu tadau i archwilio eu creadigrwydd cerddorol mewn amgylchedd hamddenol ac anogol, tra'n hyrwyddo iechyd meddwl a llesiant meddyliol cadarnhaol. Mae prosiect Gweithwyr Cymorth i Dadau y Cyngor hefyd wedi bod yn allweddol wrth gefnogi tadau, boed hynny un-i-un neu drwy weithgareddau grŵp, gan sicrhau bod gwasanaethau'n cael eu llunio o amgylch yr hyn sydd bwysicaf i dadau a'u teuluoedd.

Yn y cam nesaf, bydd aelodau'r grŵp yn cymryd mwy o berchnogaeth dros ei ddyfodol. Mae nifer o dadau bellach yn mynd trwy hyfforddiant a gwiriadau gwirfoddolwyr, gyda'r nod o helpu i arwain a llunio'r grŵp eu hunain. Mae hyn yn adlewyrchu ymrwymiad Y Fargen ym Mlaenau Gwent i weithio ochr yn ochr â chymunedau lleol, gan gydnabod sgiliau a chryfderau preswylwyr a'u cefnogi i wneud gwahaniaeth cadarnhaol i eraill.

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Mae'r Grŵp Creadigol i Dadau wedi creu amgylchedd cefnogol lle gall tadau gysylltu â'i gilydd, magu hyder a gwella eu llesiant. Mae'n wych gweld tadau bellach yn camu ymlaen i helpu i arwain y grŵp a llunio ei ddyfodol. Mae eu hymrwymiad yn dangos yr effaith gadarnhaol y gall cefnogaeth gan gyfoedion a chysylltiadau cymunedol ei chael ar deuluoedd ar draws ��w����ý Gwent."

Daeth digwyddiad dathlu diweddar, a gynhaliwyd yn hael gan Love Church Wales, â thadau, eu plant a'u teuluoedd ynghyd i ddathlu llwyddiannau'r grŵp. Un o uchafbwyntiau'r digwyddiad oedd y tadau yn perfformio cân wreiddiol roeddent wedi'i hysgrifennu gyda'i gilydd; roedd hyn yn arddangos yr hyder, y creadigrwydd a'r cyfeillgarwch sydd wedi datblygu drwy'r grŵp.

Hoffai'r Cyngor hefyd ddiolch i Glwb RTB Cwm, sy'n cynnal y sesiynau wythnosol ac yn parhau i ddarparu gofod cymunedol gwerthfawr i dadau ar draws ��w����ý Gwent.

Mae'r Grŵp Creadigol i Dadau yn cyfarfod bob dydd Iau yng Nghlwb RTB Cwm, ac mae'n croesawu pob tad, taid a llys-dad o bob rhan o'r fwrdeistref sirol. P'un a ydych am gwrdd â phobl newydd, rhoi cynnig ar rywbeth creadigol, neu'n syml dreulio amser gydag eraill sy'n deall heriau bod yn dad – mae croeso i bawb.

Am fwy o wybodaeth, neu i ymuno â'r grŵp, cysylltwch â Chanolfan Cymorth i Deuluoedd ��w����ý Gwent drwy e-bostio familysupporthub@blaenau-gwent.gov.uk, a bydd aelod o'r tîm Gweithwyr Cymorth i Dadau yn cysylltu â chi.

Mae gwasanaethau coffa yn dod â thrigolion o bob rhan o'n bwrdeistref at ei gilydd i fyfyrio ar wasanaeth ac aberth y nifer o ddynion a menywod o'u cymunedau sydd wedi gwasanaethu, neu sydd wedi cefnogi rhywun sydd wedi gwneud hynny, neu wedi colli rhywun a wnaeth hynny.

Gallwch ddod o hyd i fanylion am ddigwyddiadau coffa ar draws ��w����ý Gwent isod. Hoffem hefyd fanteisio ar y cyfle hwn i ddiolch i'r nifer o sefydliadau a gwirfoddolwyr ar draws y fwrdeistref sy'n trefnu'r digwyddiadau pwysig hyn.

Dydd Gwener 6ed Tachwedd

Cyngerdd Cofio Abertyleri Eglwys Sant Mihangel, Abertyleri 7yh Yn cynnwys Band Pres Tref Abertyleri a Chôr Meibion Orpheus Abertyleri.

Dydd Gwener 6ed o Dachwedd, 9:30yb, Digwyddiad Coffa, Gardd Goffa Princetown, Tredegar.

Dydd Sadwrn 7fed Tachwedd 2026

Côr Meibion Orpheus Tredegar, Cyngerdd Coffa.

Lleoliad: Neuadd Côr Orpheus Tredegar, Rawlinson Terrace, Tredegar. Nos Sadwrn 7fed Tachwedd 7.00yh. Tocynnau: £5.00 Ar gael gan ein Hysgrifennydd. Ffoniwch: 07583 897170

Dydd Sadwrn 6pm Gwasanaeth Coffa. Lleoliad: Swffryd War Memorial.

Dydd Sadwrn 7fed o Dachwedd, 9:30yb, Gwasanaeth Coffa a lluniaeth, Cofeb Cairn, Safle T2520, Trefil.

Gorymdaith Goffa Dydd Sul 8fed Tachwedd 2026

Abertyleri

Cynhelir Gorymdaith a Gwasanaeth Sul y Cofio yn Abertyleri ar ddydd Sul, 8fed Tachwedd 2026. Ymgynnull am 10.15yb ar ben uchaf Stryd yr Eglwys, gorymdeithio am 10.30yb drwy Stryd yr Eglwys, drwy Hill Street a Somerset Street, i gyrraedd y Gofeb Ryfel am 10.45yb, ar gyfer y Gwasanaeth Coffa.

Abertyleri (��w����ý Gwent Rows)

Dydd Sul 8fed Tachwedd 2026 am 4.00yp. Gosodir torchau wrth y gofeb.

Dydd Sul 8fed o Dachwedd, 12 hanner dydd, Gwasanaeth Coffa, Allor Burma, Tŷ Bedwellte.

Six Bells

Dydd Sul 8fed Tachwedd am 6yh Eglwys y Bedyddwyr Bethany, Six Bells, gyda cherddoriaeth gan gôr Ebwy Fach a lluniaeth ar ôl y gwasanaeth.

Bourneville

Dydd Sul 8fed Tachwedd 2026. Ymgynnull yn y Neuadd Gymunedol am 3.00yp; gosodir torchau wrth y gofeb ryfel.

Brynmawr

Cynhelir Gorymdaith a Gwasanaeth Dydd y Cofio ym Mrynmawr ddydd Sul, 8fed Tachwedd 2026. Bydd y cyfranogwyr yn ymgynnull am 10.15yb y tu allan i'r Clwb Cymdeithasol (hen Glwb y Lleng) ar King Street, ac yn cychwyn tua 10.25yb. Byddant yn teithio ar hyd King Street, Somerset Street a Bailey Street i gyrraedd y Gofeb Ryfel yn Sgwâr y Farchnad, lle bydd y Gwasanaeth Coffa’n dechrau am 10.45yb. Ar ôl hynny, bydd yr orymdaith yn ymgynnull eto ar Alma Street ac yn dychwelyd i Glwb Cymdeithasol Brynmawr (a adwaenid gynt fel y Royal British Legion) ar hyd Bailey Street, Somerset Street a King Street.

Cwm

Bydd yr Orymdaith yn ymgynnull ar ddydd Sul 8fed Tachwedd 2026 ym maes parcio Canolfan Busnes Cwm Marine St, Cwm, tua 10.20yb, ac am 10.30yb yn mynd ymlaen ar hyd Marine Street at y Gofeb Rhyfel y tu allan i adeilad y llyfrgell ar Stryd Cannings ar gyfer Gwasanaeth Coffa, a fydd yn dechrau am 10.50yb.

Glynebwy

Bydd yr Orymdaith yn ymgynnull ddydd Sul 8fed Tachwedd 2026 yn Stryd Bethcar ger Weatherspoon’s, Glynebwy, am 10.15yb, ac am 10.30yb, yn mynd ymlaen trwy Stryd y Farchnad a Heol Libanus i’r Gofeb Ryfel ar gyfer Gwasanaeth Coffa, a fydd yn dechrau am 10.50yb.

Ar ôl y Gwasanaeth, bydd yr orymdaith yn ail-ffurfio ac yn gorymdeithio yn ôl i fyny Ffordd Libanus gyda'r salíwt yn cael ei gymryd yn Stryd y Farchnad cyn cael eu rhyddhau.

Bydd lluniaeth ar gael yng Nghanolfan Addysg Oedolion ar Stryd James ar ôl i'r orymdaith ddod i ben.

Cynhelir Gwasanaeth Coffa pellach hefyd yn Christ Church, Glynebwy, am 6.00yh. Trefnir y gwasanaeth gan Churches Together. Gwahoddir mudiadau sy'n gwisgo lifrai i orymdeithio â'u baneri yn y gwasanaeth, a gofynnir iddynt gyrraedd erbyn 5.30yp.

Gwahoddiad cynnes i bawb!

Llanhiledd

Cynhelir Gwasanaeth Coffa Llanhiledd ddydd Sul, 8fed Tachwedd 2026, wrth y Gofeb Ryfel y tu allan i Sefydliad Llanhiledd, gan ddechrau am 10.45yb.

Nant-y-glo a ��w����ý

Gorymdaith a Gwasanaeth Sul y Cofio i'w cynnal yn ardal Nant-y-glo a ��w����ý ddydd Sul, 8fed Tachwedd 2026, yn cychwyn am 2.10yp o Garn Cross, Nant-y-glo, ymlaen i'r Gofeb Ryfel, Parc Canolog, ��w����ý ar gyfer Gwasanaeth Coffa am 2.45yp.

Yn dilyn y Gwasanaeth, bydd yr orymdaith yn ail-ffurfio ac yn gorymdeithio i'r Institiwt/Llyfrgell, Stryd Fawr, ��w����ý, bydd y salíwt yn cael ei gymryd yn Hen Swyddfeydd Rhanbarthol y Cyngor, gyda'r Orymdaith yn cael ei rhyddhau y tu allan i Institiwt/Llyfrgell ��w����ý.

Ar ôl cwblhau'r Gwasanaeth a'r Orymdaith, bydd lluniaeth ar gael yng Nghlwb y Ceidwadwyr, Stryd Fawr, ��w����ý.

Rasa a Beaufort

Cynhelir y Gwasanaeth Coffa ar gyfer ardal Rasa a Beaufort ddydd Sul, 8fed Tachwedd 2026.

Bydd yr orymdaith yn ymgynnull am 1.30yp wrth brif fynedfa Theatr Beaufort, ac am 1.45yp bydd yn gorymdeithio i lawr Beaufort Rise i’r Senotaff ar gyfer y gwasanaeth coffa.

Ar ôl y gwasanaeth, bydd yr orymdaith yn ffurfio eto ac yn gorymdeithio yn ôl i fyny Beaufort Rise; yno, cymerir y salíwt cyn i’r orymdaith gael ei rhyddhau yn Neuadd Ddawns Beaufort.

Ar ôl i’r orymdaith gael ei rhyddhau, bydd lluniaeth ar gael yn Neuadd Ddawns Beaufort, lle mae croeso i bawb.

Tredegar

Cynhelir Gorymdaith Sul y Cofio yn Nhredegar ar ddydd Sul 8fed Tachwedd 2026. Mae’r trefniadau’n cynnwys gwasanaeth Eglwys yn Eglwys San Siôr rhwng 10.00yb-10:20yb, yna bydd yr orymdaith yn ffurfio y tu allan i’r eglwys am 10:30yb gan fynd drwy Stryd yr Eglwys, Stryd Commercial, (Stryd y Frenhines Victoria), Stryd y Castell a Stryd Morgan i Barc Bedwellte gan wneud ei ffordd i'r Gofeb Ryfel lle cynhelir y Gwasanaeth Coffa arferol ynghyd â'r seremoni Dwy Funud o Dawelwch a Gosod Torch. Ar ôl hynny bydd y mynychwyr yn ymwahanu.

Digwyddiad Sul y Cofio Cymunedol sy'n cynnwys perfformiadau cerddoriaeth fyw gan Krazy Legs Kevin, Bobby Lee Ray a Trinity (fel y gwelir ar The Voice UK).  Cynhelir gan Hwb Cefnogi Cyn-filwyr Tredegar a Cymru Creations yn Ystafell Ddawns y Frenhines, Tredegar.  Dydd Sul Tachwedd 8fed 16:00.  Tocynnau £10

Diwrnod y Cadoediad – Dydd Mercher, 11eg Tachwedd

Glynebwy

10:50yb – Gwasanaeth Coffa. Lleoliad: Canolfan Siopa Glynebwy.

Tredegar

10:50yb - Digwyddiad y Cadoediad, Ardal Siopa Tredegar.

11:05yb – Gweithred Goffa. Lleoliad: Mainc Goffa’r Rhyfel Byd Cyntaf, Commercial Street, Tredegar.

11:20yb – Gweithred Goffa. Lleoliad: Mainc Goffa’r Rhyfel Byd Cyntaf, Peacehaven, Tredegar.

11:35yb – Gweithred Goffa. Lleoliad: Mainc Goffa’r Rhyfel Byd Cyntaf, Maes y Pentref Sirhywi, Tredegar.

Os hoffech i’ch digwyddiad gael ei ychwanegu at y rhestr hon, cysylltwch â Carolyn.Jenkins@blaenau-gwent.gov.uk 

Yn ystod ymgyrch lanhau a barhaodd am wythnos, mentrodd gwirfoddolwyr allan mewn pob math o dywydd i wella mannau gwyrdd lleol, parciau, dyfrffyrdd a llwybrau cyhoeddus – arddangosiad pwerus o falchder cymunedol a gweithredu dros yr amgylchedd.

Casglwyd bron i 50 bag o sbwriel yn ystod Wythnos Gwirfoddoli ��w����ý Gwent, a gynhaliwyd rhwng 19 a 24 Hydref. Trefnwyd yr wythnos gan Cadwch Gymru'n Daclus, a gwelwyd gwirfoddolwyr o bob oed yn dod at ei gilydd i ganolbwyntio ar fannau lle’r oedd llawer o sbwriel, gan wneud gwahaniaeth amlwg i'r amgylchedd.

Ymunodd y Cynghorydd Helen Cunningham, o Ward Llanhiledd â'r gwaith glanhau strydoedd ac afonydd yn Llanhiledd, a dywedodd:

"Mae wedi bod yn wythnos wych, gyda grwpiau cymunedol, sefydliadau a gwirfoddolwyr yn dod at ei gilydd i helpu i drawsnewid yr amgylchedd lleol. Mae'r gwaith y mae Cadwch Gymru'n Daclus wedi'i wneud i wneud hyn yn bosibl, gan gydweithio â sefydliadau lleol ac Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt Gwent, ​​yn anhygoel, ac rwy'n ddiolchgar iawn iddynt."

Wedi'i ariannu gan Lywodraeth Cymru a'i gefnogi gan dîm gwasanaethau gwastraff Cyngor Bwrdeistref Sirol ��w����ý Gwent, mae Wythnos Gwirfoddoli ��w����ý Gwent yn rhan o waith parhaus i gefnogi cymdogaethau glanach a grymuso pobl leol i weithredu yn eu cymunedau.

Dywedodd Debbie Cox, Swyddog Prosiect Cadwch Gymru’n Daclus ��w����ý Gwent:

“Rydym yn hynod falch o bawb a roddodd eu hamser, eu hegni a'u brwdfrydedd trwy gydol yr wythnos. Diolch i'w hymdrechion a chefnogaeth ein partneriaid lleol, casglwyd bron i 50 bag o sbwriel, gan greu gwahaniaeth gweladwy a pharhaol ar draws ��w����ý Gwent.

“Mae Wythnos Gwirfoddoli yn tynnu sylw at yr effaith anhygoel y gellir ei chyflawni pan ddaw pobl at ei gilydd i ofalu am eu hamgylchedd lleol.

“Gobeithiwn y bydd yr wythnos yn annog hyd yn oed mwy o bobl i gymryd rhan a phrofi’r effaith gadarnhaol y gall gwirfoddoli ei chael ar eu cymuned ac ar eu llesiant eu hunain. P’un a oes gennych awr i’w sbario, neu a hoffech wirfoddoli’n fwy rheolaidd gyda ffrindiau, teulu neu gymdogion, gall Cadwch Gymru’n Daclus ddarparu’r gefnogaeth, yr offer a’r cyfleoedd i’ch helpu i wneud gwahaniaeth.”

Gallwch ddod o hyd i fwy o wybodaeth ar wefan Cadwch Gymru’n Daclus, , neu cysylltwch â Debbie Cox yn debbie.cox@keepwalestidy.cymru 

Mae cynghorau Torfaen a ��w����ý Gwent wedi mynd cymeradwyo penodi Willmott Dixon Developments yn Bartner Datblygu a Buddsoddi Strategol, er mwyn bwrw ymlaen â’u cyfleoedd adfywio, buddsoddi a datblygu.

Gan weithio mewn partneriaeth â’r arbenigwr adfywio Cityheart, bydd Willmott Dixon Developments yn helpu i ganfod cyfleoedd, eu hasesu a’u datblygu er mwyn darparu cartrefi newydd, cyfleoedd cyflogaeth, gwella seilweithiau, mewnfuddsoddi a chreu manteision ehangach i gymunedau yn ardaloedd y ddau gyngor.

Bydd y bartneriaeth yn mynd ati i adolygu safleoedd strategol ar draws Torfaen a ��w����ý Gwent yn ystod y 12 mis nesaf, gan helpu i ganfod cyfleoedd i ddatblygu a buddsoddi, a chefnogi'r gwaith o gyflawni'r Cydgynllun Datblygu Lleol.

Sefydlwyd y Bartneriaeth Datblygu a Buddsoddi Strategol er mwyn darparu mwy o arbenigedd yn y maes datblygu a deall mwy am gapasiti a buddsoddi, a hynny wrth sicrhau bod y ddau gyngor yn cadw rheolaeth dros benderfyniadau allweddol sy'n ymwneud â thir, cyllid a’r dasg o gymeradwyo prosiectau.

Ychwanegodd y Cynghorydd Joanne Gauden, Aelod Gweithredol Cyngor Torfaen dros yr Economi, Sgiliau ac Adfywio: "Mae'r ddau gyngor wedi ymrwymo i fynd i'r afael ag anghydraddoldebau yn ein cymunedau. Mae gwaith adfywio a phrosiectau sy'n cyd-fynd ag egwyddorion Marmot ac yn cyflawni'r amcanion llesiant yn ein Cynllun Sirol, yn rhan ganolog o'r ffordd rydym yn mynd ati i yrru twf economaidd.

"Bydd partneriaeth strategol yn gweithredu fel mecanwaith cyflawni allweddol i wireddu’r uchelgais, sbarduno’r adfywio, gwneud y mwyaf o gyfleoedd datblygu cymhleth,  defnyddio buddsoddiadau allanol i’r eithaf a datgloi cyfleoedd i ddarparu tai o safon a swyddi sylweddol."

Dywedodd y Cynghorydd John Morgan, Aelod o Gabinet Economi a Lle, Cyngor ��w����ý Gwent: "Mae'r bartneriaeth hon yn gam pwysig i'n helpu i wireddu ein huchelgeisiau ar gyfer ��w����ý Gwent a Thorfaen, ein partner ffederal. Trwy gyfuno ein gwybodaeth a'n gweledigaeth leol ag arbenigedd yn y maes datblygu, gallwn gyflymu prosiectau adfywio, denu buddsoddiad pellach a chreu cyfleoedd sydd o fudd i'n cymunedau ar gyfer cenedlaethau i ddod.

"Mae ein ffocws yn parhau i fod ar ddarparu cartrefi o ansawdd uchel, gwella seilwaith, cefnogi busnesau lleol a chreu'r amodau ar gyfer twf economaidd cynaliadwy. Bydd gweithio gyda phartner strategol yn cyfnerthu ein gallu i ddatgloi safleoedd cymhleth a chyflwyno prosiectau fydd yn gwneud gwahaniaeth gwirioneddol i drigolion ledled y fwrdeistref sirol."

Bydd Willmott Dixon Developments yn cyflawni'r rôl mewn partneriaeth â Cityheart, gan fanteisio ar brofiad y ddau sefydliad o ran cyflwyno prosiectau cymhleth yn y maes adfywio a datblygu.

Dywedodd Chris Wheeler, Pennaeth Datblygu Cenedlaethol (Adfywio), Willmott Dixon Developments: "Rydym yn falch o gael ein penodi'n Bartner Datblygu a Buddsoddi ar gyfer ��w����ý Gwent a Thorfaen.

"Gan weithio ochr yn ochr â Cityheart, byddwn yn cefnogi'r ddau gyngor i adolygu’r portffolio safleoedd strategol cychwynnol a chanfod cyfleoedd a all greu manteision parhaol i gymunedau lleol.

"Mae gan Grŵp ehangach Willmott Dixon gysylltiadau cryf â'r rhanbarth eisoes, am eu bod wedi cyflawni prosiectau sy’n cynnwys Swyddfa Cofnodion ac Archifau Gwent a Chanolfan Hamdden Glynebwy, ac rydym yn edrych ymlaen at adeiladu ar y cysylltiad hwnnw.”

Meddai Benji Slater, Cyfarwyddwr Datblygu cwmni Cityheart: “Mae'r bartneriaeth rhwng Willmott Dixon Developments a Cityheart yn adlewyrchu’r ymrwymiad yr ydym yn ei rhannu i weithio ochr yn ochr â chynghorau ��w����ý Gwent a Thorfaen. Dyma ddau awdurdod sydd â gweledigaeth glir ar gyfer dyfodol eu cymunedau.

“Y rhan hon o Gymru lywiodd y byd diwydiannol, ac mae gennym gyfle prin i adeiladu ar yr etifeddiaeth honno a'r balchder lleol, trwy ddatgloi buddsoddiad hirdymor, creu cartrefi a swyddi newydd, a gadael gwaddol a fydd yn parhau am genedlaethau. Mae'n gyfle hynod gyffrous, ac ni allwn aros i ddechrau.”

Llun: Benji Slater, Y Cynghorydd John Morgan, Y Cynghorydd Joanne Gauden, Chris Wheeler

Ynglŷ�� â Willmott Dixon Developments

Willmott Dixon Developments yw busnes datblygu ac adfywio Grŵp Willmott Dixon, sy'n helpu partneriaid yn y sector cyhoeddus a phreifat i wireddu’u huchelgais i greu prosiectau hyfyw y gellir eu cyllido a’u cyflawni.

Gan gyfuno arbenigedd yn y meysydd datblygu, adfywio, buddsoddi, cyllido a chyflawni, mae'r busnes yn gweithio ochr yn ochr â phartneriaid; o egin-brosiectau i leoedd sy'n creu gwerth cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol yn y tymor hir. Gyda chefnogaeth,  cryfder a sefydlogrwydd Grŵp Willmott Dixon sydd yn gwmni preifat a sefydlwyd ym 1852, mae'n dwyn ynghyd arbenigedd yn y maes datblygu, ochr yn ochr â chapasiti ac enw da un o gwmnïau adeiladu ac eiddo mwyaf dibynadwy'r DU.

Ynglŷ�� â Cityheart

Mae Cityheart yn arbenigwr adfywio sy'n gweithio gyda phartneriaid yn y sector cyhoeddus a’r sector preifat i ail-greu ac adfywio lleoedd. Gydag enw da a phrosiectau ledled y wlad, gan gynnwys cynlluniau yn Stockport, Wigan, Widnes, Hemel Hempstead, Bishops Stortford a Darlington, mae'n darparu datblygiadau cynaliadwy sy'n grymuso cymunedau ac yn creu gwerth parhaol.

Canolbwyntiodd yr ymweliad diweddar ar gefnogaeth y cyngor i blant a phobl ifanc sy'n agored i niwed, gan gynnwys y rhai sydd ag anghenion dysgu ychwanegol (ADY), plant sy'n cael eu haddysgu heblaw yn yr ysgol (EOTAS), y rhai mewn addysg gartref ddewisol (EHE), a chynllunio strategol ar gyfer gwella addysg cyfrwng Cymraeg yn y fwrdeistref.

Canmolodd arolygwyr ffocws clir y cyngor ar leihau anghydraddoldebau drwy ei bum cenhadaeth gorfforaethol a Bargen ��w����ý Gwent, sy'n cael eu hategu gan egwyddorion Marmot ac sy'n rhoi ymyrraeth gynnar a chefnogaeth wedi'i dargedu wrth wraidd darparu gwasanaethau. Tynnodd Estyn sylw hefyd at drefniadau arweinyddiaeth ar y cyd cryfach a rennir gyda Chyngor Torfaen drwy ffederasiwn.

Roedd yr adroddiad yn cydnabod:

• Gweithio i ddatblygu dull mwy cydlynol a chynhwysol o ddarparu ADY, gan gynnwys llwybrau ymyrraeth gynnar cryf, gweithio amlasiantaethol effeithiol a hygyrchedd gwasanaethau cymorth arbenigol
• Y gefnogaeth a ddarperir i bob ysgol i weithio gyda'i gilydd i wella canlyniadau i ddysgwyr
• Buddsoddiad sylweddol mewn darpariaeth arbenigol, gan gynnwys ehangu'r capasiti yn Ysgol Arbennig Pen-y-Cwm ac ailgyflunio seiliau adnoddau dysgu, gan leihau'r angen am leoliadau y tu allan i'r fwrdeistref sirol
• Dulliau arloesol o gefnogi disgyblion sydd wedi'u haddysgu heblaw yn yr ysgol, gan gynnwys peilot ymyrraeth y Gwasanaeth Ieuenctid sy'n helpu dysgwyr ag anghenion cymdeithasol ac emosiynol i gadw mewn cysylltiad ag addysg wrth wella eu lles a'u hyder
• Gwell goruchwyliaeth o ddysgwyr sy'n cael eu haddysgu gartref, a pherthnasoedd cadarnhaol â theuluoedd
• Ymrwymiad parhaus i dyfu addysg cyfrwng Cymraeg yn y fwrdeistref, gan gynnwys i ddysgwyr ag anghenion dysgu ychwanegol

Roedd y llythyr hefyd yn cynnwys meysydd a nodwyd i'w hystyried a'u gwelliannau ymhellach. 

Dywedodd y Cynghorydd Sue Edmunds, Aelod Cabinet dros Blant, Pobl Ifanc a Theuluoedd:

"Rydym yn falch bod Estyn wedi cydnabod ymrwymiad y cyngor a'n dull partneriaeth gydweithredol sy'n anelu at gefnogi pob plentyn a pherson ifanc i gyflawni eu potensial.

"Mae'n arbennig o galonogol gweld cydnabyddiaeth o'r gwaith cynhwysol sy'n cael ei wneud i gefnogi ein dysgwyr mwyaf agored i niwed. Rydym wedi ymrwymo trwy ein cenhadaeth a bod yn gyngor Marmot i leihau anghydraddoldebau yn ein cymunedau a sicrhau bod pob plentyn a pherson ifanc yn cael y dechrau gorau mewn bywyd a'r cyfleoedd i lwyddo ar gyfer eu dyfodol.

"Mae rhai meysydd wedi'u hamlygu lle gallwn wella ymhellach ac mae gennym gynlluniau eisoes ar waith i fynd i'r afael â'r rhain, a gydnabyddwyd gan Estyn. Byddwn yn parhau i weithio'n agos gyda'n hysgolion, ein teuluoedd a'n partneriaid i adeiladu ar y cryfderau hyn a darparu'r canlyniadau gorau i blant a phobl ifanc,"

Darllenwch y llythyr llawn

Er bod garddwyr yn aml yn myfyrio ar dymor o law neu dywydd oer, cyflwynodd 2026 her wahanol iawn. Yn ystod un o'r hafau poethaf a sychaf a gofnodwyd erioed, treuliodd gwirfoddolwyr lawer o'r tymor yn dyfrio ac yn gofalu am arddangosfeydd, gan sicrhau bod planhigion a mannau gwyrdd yn parhau i ffynnu. Gwobrwywyd eu hymroddiad gyda digonedd o arddangosfeydd blodau lliwgar, prosiectau amgylcheddol a mentrau cymunedol a wnaeth argraff ar y beirniaid ledled Cymru.

Cynhaliwyd seremoni wobrwyo Cymru yn ei Blodau 2026 yn Neuadd y Dref, Talgarth.

Canmolodd Peter Barton Price, Cadeirydd Cymru yn ei Blodau, ymdrechion y rhai a gymerodd ran ar draws Cymru. Dywedodd: "Rydym wrth ein bodd yn gweld twf parhaus, nid yn unig yn ein prif ymgyrch Cymru yn ei Blodau, ond hefyd yn y fenter 'It's Your Neighbourhood' yr RHS."

Llwyddiant cynyddol i ‘It's Your Neighbourhood’

Mae menter 'It's Your Neighbourhood' yr RHS yn parhau i gynnig llwybr gwerthfawr i ymgyrch Cymru yn ei Blodau, gan annog cymunedau o bob maint i wella a gofalu am eu hamgylcheddau lleol.

Canlyniadau `It’s Your Neighbourhood’ ��w����ý Gwent

Rhagorol:
Gardd Gymunedol Coetiroedd Sirhowy Hill, Tredegar

Coetiroedd Sirhowy Hill, Tredegar

Parc Abertyleri

Pentref Tyleri, Abertyleri

The Vicarage, Abertyleri                              

Yn Ffynnu:

Cymdeithas Cyfeillion Parc Bedwellte, Tredegar

Parc Six Bells, Abertyleri

Gwirfoddolwyr Gardd Gegin Tŷ Bedwellte, Tredegar

Gwirfoddolwyr Tiroedd Tŷ Bedwellte, Tredegar

Canolfan Gymunedol Aber-bîg, Abertyleri

Grŵp Cymunedol Ebwy Fach, Abertyleri

Gardd Steve Brooks, Abertyleri

Fferm Hafod y Dafal, Glynebwy

Gardd Ralph Henderson, Abertyleri

Rhandiroedd Cymunedol South End, Tredegar

Yn Symud Ymlaen:

Eglwys Bedyddwyr ��w����ý Gwent, Abertyleri

Grannies Wood, Llanhiledd

Cardiff Ponds, Glynebwy                                            

Gwobrau’r Brif Gystadleuaeth ar gyfer ��w����ý Gwent  

Categori Trefi

Enillodd Cyngor Cymuned Abertyleri a Llanhiledd y Wobr Aur.

Dywedodd y Cadeirydd, y Cynghorydd Lucy Harmer: “Mae wedi bod yn bleser pur i mi fod yn rhan o’r prosiect gwych hwn. Mae wedi dod â llawer o’n grwpiau cymunedol, sydd eisoes yn ffynnu, at ei gilydd ac wedi eu cysylltu â’i gilydd gyda diben cyffredin. Mae’r cyngor cymuned yn falch o hyrwyddo a chefnogi’r prosiect hwn. Mae ein llwyddiant yn y gystadleuaeth eleni yn dyst i ymroddiad a gwaith caled pawb a fu’n rhan ohoni, ac mae hynny’n amlwg yn y canlyniad gwirioneddol haeddiannol.

“Mae llawer o safleoedd yn Abertyleri a’r cyffiniau wedi’u gwella, gan roi hwb mawr ei angen i’n cymunedau a helpu i feithrin ymdeimlad o falchder a pherthyn. Rwy’n edrych ymlaen yn fawr at gychwyn y gwaith ar gyfer y prosiect y flwyddyn nesaf. Cadwch lygad am fanylion ynghylch ein lansiad swyddogol ym mis Ionawr. Edrychwn ymlaen at eich gweld chi i gyd yno.”

Arddangosfa Blaen Gwesty

Yn y categori hwn, enillodd The Six Bells Hotel, Abertyleri, wobr 'Silver Gilt', a chafodd Tŷ Ebwy Fach / Clos Cwtch wobr Arian.

Adeiladau Cyhoeddus

Yn y gystadleuaeth dynn hon, enillodd Sefydliad Llanhiledd wobr Aur, a chafodd Eglwys St. Michael, Abertyleri, wobr Aur hefyd.

Dywedodd Eglwys St. Michael: “Mae ein gardd a’n meithrinfa goed yn helpu gwirfoddolwyr i ddysgu am arddwriaeth, natur, a chrefftau traddodiadol. Rydym yn tyfu bwyd ar gyfer banciau bwyd lleol, ond yn bwysicaf oll, rydym yn gwneud ffrindiau, ac mae hynny’n fuddiol iawn i’n llesiant corfforol a meddyliol.”

Rhandiroedd

Yn y categori Rhandiroedd (10 Plot neu Lai) enillodd, Rhandiroedd Bishop Street, Abertyleri, wobr Aur a sicrhau'r safle cyntaf.

Categori Ysgolion

Mae Categori Ysgolion Cymru yn ei Blodau yn cydnabod cyflawniadau ar bum lefel: Dechrau, Tyfu, Ehangu, Blodeuo, Blodeuo’n llawn.

Dyfarnwyd y lefel uchaf, Blodeuo’n Llawn, i Gampws Cynradd Six Bells, tra cyflawnodd Cymuned Ddysgu Abertyleri yn ei chyfanrwydd Lefel 4 – Blodeuo.

Dywedodd Tracey Jarvis, Pennaeth Cymuned Ddysgu Abertyleri:

“Dros y flwyddyn ddiwethaf, rydym wedi gweithio mewn partneriaeth â Grŵp Abertillery Aspiration ar gyfer cystadleuaeth drefol Cymru yn ei Blodau yn Abertyleri. Yn y cyfnod yn arwain at y broses beirniadu yn yr haf, gweithiodd disgyblion a staff ar draws y pedwar campws yn galed – yn chwynnu, yn cloddio ac yn plannu – er mwyn sicrhau bod y tiroedd yn edrych ar eu gorau.”

“Mynychodd ein gofalwr ar gampws Six Bells, Lyndon Evans, y seremoni wobrwyo yn Nhalgarth, Powys. Roeddem wrth ein boddau o ennill Gwobr Lefel 5 Cymru yn ei Blodau ar gyfer y campws, a hefyd o gael dathlu Lyndon, a dderbyniodd y ‘Wobr Hyrwyddwr’ fawreddog, fel cydnabyddiaeth o’r amser ychwanegol a’r ymroddiad a roddodd yn wirfoddol i’r fenter.”

Hyrwyddwyr Cymunedol a Gwobrau Arbennig

Mae Cymru yn ei Blodau yn falch o gydnabod yr unigolion a'r grwpiau hynny sy'n mynd y tu hwnt i’r disgwyl i greu gwahaniaeth parhaol yn eu cymunedau ac i'r mentrau lleol sy'n cymryd rhan yn y gystadleuaeth.

Dyfarnwyd Tystysgrifau Hyrwyddwr Cymunedol eleni i:

Lyndon Evans - Campws Cynradd Six Bells. Dywedodd Lyndon: “Mae’n braf iawn cael cydnabyddiaeth, ond fy ngwobr i yw dysgu am flodau, gweithio yn y gymuned a gweld y gwahaniaeth y mae’n ei wneud.”

Gwobr Norman Stewart

Uchafbwynt y seremoni oedd cyflwyno Gwobr fawreddog Norman Stewart, a ddyfernir yn flynyddol i unigolyn neu grŵp sydd wedi gwneud cyfraniad eithriadol i Cymru yn ei Blodau ac i’w cymuned leol.

Cyflwynwyd gwobr eleni i Ralph Henderson MBE a Grŵp Abertillery Aspiration

Dywedodd aelodau Abertillery Aspiration: “Rydym wrth ein bodd yn derbyn y wobr hon ar ran ein cymuned gyfan."

Roedd deiliaid rhandiroedd Bishop Street wrth eu bodd yn derbyn y wobr Aur, ac wedi’u cyffwrdd yn fawr pan ddyfarnwyd iddynt wobr enillydd y categori yn Cymru yn ei Blodau.

Categori Pentrefi Mawr

Yn y categori hwn, enillodd Pentref Six Bells y wobr Aur.

Dywedodd y beirniaid: ‘Mae bob amser yn bleser beirniadu’r categori hwn a gweld y gwaith caled a’r ymrwymiad sy’n digwydd trwy gydol y flwyddyn.’

Dywedodd y Cynghorydd Jules Gardner, Aelod Cabinet dros Oedolion a Chymunedau yng Nghyngor ��w����ý Gwent:

"Mae hyn yn hollol wych i Flaenau Gwent! Diolch yn fawr iawn i bawb sydd wedi cymryd rhan am eu gwaith caled, ac i bawb yn ein cymunedau sy’n rhoi o’u hamser i ofalu am yr ardaloedd lle maent yn byw, gan ddod â balchder i’n bwrdeistref sirol hyfryd."

Yn ogystal â chlirio draeniau, mae'r holl finiau halen yn cael eu gwirio a'u hail-lenwi i baratoi ar gyfer y gaeaf.

Mae gan y Cyngor stoc o 3,400 tunnell o halen, pum cerbyd taenu halen mawr y gellir eu ffitio ag aradr eira, dau gerbyd taenu halen llai, a gweithlu wrth law sy'n barod i ymateb i amodau sy'n newid 24 awr y dydd trwy gydol y gaeaf.

Mae'r gwasanaeth yn cael ei staffio gan griw craidd o 30 o yrwyr a swyddogion sydd ar alwad am wythnos ar y tro, gyda chymorth ein Huned Cynnal a Chadw Trafnidiaeth, sy'n gofalu am y cerbydau taenu halen.

Derbynnir rhagolygon tywydd dair gwaith y dydd, a chaiff tymheredd y ffyrdd eu monitro gan gyfres o orsafoedd tywydd ar draws y fwrdeistref. Mae hyn yn galluogi'r Cyngor i daenu halen ar ffyrdd dim ond pan fo angen, a phan fydd hynny'n fwyaf effeithiol.

Mae blaenoriaeth yn cael ei rhoi i bob ffordd A a B, prif lwybrau bysiau, prif lwybrau dosbarthu, a ffyrdd sy'n agos at ysgolion, ardaloedd diwydiannol ac ardaloedd manwerthu. Bydd halen yn cael ei daenu ar y rhain fel mesur rhagofalus pan fydd y rhagolygon tywydd yn galw am hynny. Mewn tywydd eithafol, bydd halen hefyd yn cael ei daenu mewn ardaloedd eraill, megis ffyrdd llai a meysydd parcio sy'n eiddo i'r Cyngor, yn dibynnu ar yr adnoddau sydd ar gael.

Mae dros 600 o finiau halen wedi’u lleoli ar draws y fwrdeistref i drigolion eu defnyddio ar lwybrau cerdded a ffyrdd ochr sydd wedi’u mabwysiadu yn eu hardaloedd lleol. Mae’r Cyngor yn atgoffa trigolion i ddefnyddio’r halen yn gyfrifol – haen denau, wedi’i gwasgaru’n gyfartal ar arwynebau sydd wedi’u clirio o eira’n gyntaf, yw’r cyfan sydd ei angen fel arfer i fod yn effeithiol.

Dywedodd y Cynghorydd Tommy Smith, Aelod Cabinet dros Wasanaethau Cymdogaeth a'r Amgylchedd:

“Rydym yn paratoi ar gyfer y gaeaf a hoffem annog cymunedau i baratoi hefyd. Mae cyngor defnyddiol ar gael ar-lein

“Hoffwn hefyd ofyn i drigolion gadw llygad ar y draeniau yn yr ardaloedd lle maent yn byw neu'n teithio o fewn y fwrdeistref, a rhoi gwybod am unrhyw rwystrau cyn gynted â phosibl. Rydym yn gwirio’r rhain yn rheolaidd, ond gall rhwystr ddigwydd yn sydyn; rydym yn dibynnu ar y gymuned i fod yn ‘llygaid a chlustiau’ i ni, fel y gallwn ymateb i unrhyw broblemau’n gynnar.

“O ran y tywydd oer, rydym ar hyn o bryd yn taenu halen fel rhagofal ar tua 48% o’n rhwydwaith ffyrdd bob tro y mae’n debygol y bydd rhew neu eira yn ffurfio ar wyneb y ffordd. Fodd bynnag, er gwaethaf ein hymdrechion gorau, ac o ystyried anrhagweladwyedd y tywydd, nid yw’n bosibl cadw ffyrdd yn hollol rydd o rew ac eira drwy’r amser. Felly, hoffem atgoffa gyrwyr i fod yn ofalus iawn yn ystod misoedd y gaeaf.”

Gall preswylwyr weld y llwybrau taenu halen a dod o hyd i’r bin halen agosaf atynt yma.

Cofrestrwch i gan Cyfoeth Naturiol Cymru.

Rhowch wybod i ni am broblem draenio drwy Fy Ngwasanaethau, Ap ��w����ý Gwent, neu drwy ffonio 01495 311556.

I roi gwybod am fin halen sydd wedi’i ddifrodi neu sy’n wag, ffoniwch 01495 311556. Darperir biniau halen at ddefnydd ar ffyrdd a llwybrau cerdded sydd wedi’u mabwysiadu’n unig.

Mae rhwydwaith cymorth newydd yn cael ei ddatblygu ar draws Gwent, dan arweiniad Cyngor Sir Fynwy, i wella mynediad at gymorth i gyn-filwyr a'u teuluoedd.

Gyda chefnogaeth cyllid gan raglen VALOUR Llywodraeth y DU, bydd y prosiect yn cryfhau'r gefnogaeth i gymuned ehangach y Lluoedd Arfog ar draws ��w����ý Gwent, Caerffili, Sir Fynwy, Casnewydd a Thorfaen.

Mae'r gronfa ar gyfer datblygu canolfannau a gydnabyddir gan VALOUR yn helpu i greu canolfannau lle gall pobl gael cyngor, arweiniad a chefnogaeth wyneb yn wyneb. Daw'r cyllid gan Swyddfa Materion Cyn-filwyr o fewn y Weinyddiaeth Amddiffyn, ac mae Ymddiriedolaeth Cronfa Cyfamod y Lluoedd Arfog yn rheoli'r gronfa ar ei rhan.

Bydd y Rhwydwaith yn cael ei gydlynu trwy Bartneriaeth Lluoedd Arfog Gwent, a bydd yn dod â chynghorau, hybiau cyn-filwyr, gwasanaethau iechyd, darparwyr tai, cymorth gyda chyflogaeth, elusennau milwrol a sefydliadau cymunedol at ei gilydd.

Bydd ei ddull "Dim Drws Anghywir " yn helpu pobl i gael y cymorth iawn, pa bynnag wasanaeth y byddant yn cysylltu ag ef yn gyntaf. Bydd staff yn gwrando, yn nodi eu hanghenion ac yn eu cysylltu â'r sefydliad iawn.

Bydd y cymorth yn cynnwys iechyd a llesiant, tai, cyflogaeth, sgiliau, cyngor am fudd-daliadau a llesiant, ochr yn ochr â gweithgareddau cymunedol a chymorth i symud o fywyd milwrol i fywyd fel sifiliad.

Bydd help ar gael wyneb yn wyneb, dros y ffôn ac ar-lein. Bydd y rhwydwaith hefyd yn estyn allan at bobl mewn cymunedau ledled Gwent.

Meddai’r Cynghorydd Angela Sandles, Aelod Cabinet Cyngor Sir Fynwy dros Gydraddoldeb ac Ymgysylltu: "Wrth i ni nodi Diwrnod y Cofio, cofiwn am ein dyled enfawr i'r rheiny sydd wedi gwasanaethu, a’r rheiny sy’n parhau i wasanaethu, yn ein Lluoedd Arfog, ac i'w teuluoedd, a mor ddiolchgar ydyn ni iddyn nhw.

"Pan fydd angen help ar gyn-filwyr neu eu teuluoedd, dylent deimlo'n hyderus y bydd rhywun yn gwrando, yn deall beth sydd ei angen arnynt ac yn eu helpu i ddod o hyd i'r gefnogaeth iawn, yn hytrach na gorfod ffeindio’u ffordd drwy sefydliadau gwahanol ar eu pennau eu hunain.

"Mae gennym gyfoeth o gefnogaeth yn ein cymunedau yn barod, o hybiau cyn-filwyr a thimau’r Cyngor i wasanaethau'r GIG ac elusennau. Mae'r cyllid hwn yn gyfle i ni ddod â'r gefnogaeth honno at ei gilydd, felly ble bynnag y mae rhywun yn byw yng Ngwent, mae'n haws iddyn nhw gael yr help sydd ei angen arnynt."

Dywedodd y Cynghorydd Derrick Bevan, Hyrwyddwr y Lluoedd Arfog yng Nghyngor ��w����ý Gwent:

'Bydd hyn yn ein galluogi i adeiladu ar y gwaith da sydd eisoes yn digwydd ym Mlaenau Gwent i gefnogi ein cymuned o aelodau'r Lluoedd Arfog, drwy amrywiaeth o sefydliadau a grwpiau cymunedol.

“Mae'n bwysig, pan fydd cyn-filwyr a'u teuluoedd angen cymorth, ein bod yn gallu eu cyfeirio'n gyflym at y cymorth cywir. Bydd y prosiect hwn yn helpu i wneud hi'n haws cael gafael ar gymorth ar gyfer amrywiaeth o faterion.

“Mae'n adlewyrchu ein hymrwymiad ar y cyd ym Mlaenau Gwent i gefnogi'r rhai sydd wedi gwasanaethu, ac sy'n parhau i wasanaethu, yn y Lluoedd Arfog, yn ogystal â'u teuluoedd.'